Pokojowa rewolucja i kultury pamięci na przykładzie powieści Thomasa Brussiga ,,Wie es leuchtet''

The Peaceful Revolution and the cultures of memory on the example of Thomas Brussig's novel ,,Wie es leuchtet"

Powyższa praca magisterska zajmuje się tematyką kultur wspomnień Niemieckiej Republiki Demokratycznej i Republiki Federalnej Niemiec, które zostają przedstawione w odniesieniu do powieści Thomasa Brussiga ,,Wie es leuchtet’’, opublikowanej w 2004 roku. Przedstawienie losów i wspomnień bohaterów fikcyjnych z powieści Brussiga pozwoliło na porównanie fikcyjnych wydarzeń z rzeczywistymi i bliższe zaprezentowanie jak kształtowała się kultura pamięci w tych czasach, oraz co i kto miał bezpośredni wpływ na jej uformowanie. Praca magisterska analizuje wspomnienia z czasów Niemieckiej Republiki Demokratycznej z perspektywy różnych pokoleń, różnych grup społecznych, a także z perspektywy wschodniej i zachodniej części Niemiec. Praca skupia się także na tematyce rewolucji pokojowej, która była decydującym wydarzeniem dla obywateli Niemiec i bezpośrednio doprowadziła do upadku muru berlińskiego. Analiza powieści Brussiga ,,Wie es leuchtet’’ pozwala dojść do wniosków, które za główny aspekt kształtowania kultury wspomnień z tego okresu uznają rolę partii rządzącej, a także jej współpracy z Ministerstwem Bezpieczeństwa Państwowego. W obrębie analizy pokazany został ogromny wpływ rządu na kształtowanie kultury wspomnień, który w dużej mierze opierał się na podziale społeczeństwa i zafałszowaniu obrazu rzeczywistości. Zestawienie fikcji literackiej i historii różnych bohaterów z prawdziwymi wydarzeniami pozwoliło natomiast na pokazanie, jak odmienny obraz wspomnień z tego okresu ukształtował się na przełomie lat.

The above thesis deals with the subject of the memory cultures of the German Democratic Republic and the Federal Republic of Germany, which are presented in relation to Thomas Brussig's novel "Wie es leuchtet", published in 2004. The presentation of the fate and memories of fictional characters from Brussig's novels made it possible to compare fictional events with real ones and to present more closely how the culture of memory was shaped in those times, and what and who had a direct impact on its formation. The master's thesis analyzes memories from the times of the German Democratic Republic from the perspective of different generations, different social groups, as well as from the perspective of the eastern and western part of Germany. The thesis also focuses on the subject of the peace revolution, which was a decisive event for the citizens of Germany and directly led to the fall of the Berlin Wall. The analysis of Brussig's novel "Wie es leuchtet" allows to come to conclusions that the main aspect of shaping the culture of memories from that period is the role of the ruling party, as well as its cooperation with the Ministry of State Security. The analysis shows the enormous influence of the government on shaping the culture of memories, which was largely based on the division of society and the distortion of the image of reality. The juxtaposition of literary fiction and the stories of various characters with real events made it possible to show how a different image of memories from that period was shaped over the years.

Die vorliegende Diplomarbeit beschäftigt sich mit dem Thema der Erinnerungskulturen der Deutschen Demokratischen Republik und der Bundesrepublik Deutschland, die in Bezug auf den 2004 erschienenen Roman „Wie es leuchtet“ von Thomas Brussig dargestellt werden. Die Darstellung der Schicksale und Erinnerungen von Figuren aus Brussigs Roman ermöglichte es, fiktive Begebenheiten mit realen zu vergleichen und näher zu präsentieren, wie die Erinnerungskultur damals geprägt war und was und wer ihre Entstehung beeinflusst hat. Diese Masterarbeit analysiert Erinnerungen aus der Zeit der Deutschen Demokratischen Republik, die aus der Perspektive verschiedener Generationen, unterschiedlicher gesellschaftlicher Gruppen und BewohnerInnen des östlichen und westlichen Teils Deutschlands dargestellt wurden. Ein weiterer Schwerpunkt der Arbeit ist das Thema der friedlichen Revolution, die ein einschneidendes Ereignis für die Bürgerinnen und Bürger Deutschlands war und unmittelbar zum Fall der Berliner Mauer führte. Die Analyse von Brussigs Roman „Wie es leuchtet“ lässt den Schluss zu, dass die Rolle der Regierungspartei sowie ihre Zusammenarbeit mit dem Ministerium für Staatssicherheit die Erinnerungskultur dieser Zeit prägte. Die Analyse zeigt den enormen Einfluss des Staates auf die Gestaltung der Erinnerungskultur, die maßgeblich auf die Spaltung der Gesellschaft und die Verzerrung des Realitätsbildes beruhte. Durch die Gegenüberstellung von literarischer Fiktion und den Geschichten verschiedener Figuren mit realen Begebenheiten konnte gezeigt werden, wie sich im Laufe der Jahre ein geteiltes Erinnerungsbild aus dieser Zeit herausbildete.