The history of the hospital for mentally ill in Kobierzyn

Niewiele osób zdaje sobie sprawę jak niezwykłym miejscem jest Szpital Psychiatryczny w Kobierzynie. Niniejsza praca ma na celu przedstawienie historii tego miejsca oraz jego wyjątkowości w porównaniu z innymi placówkami tego typu na terenie Polski. Dziewiętnasty wiek był okresem ogromnego rozwoju światowej medycyny. Postęp dotarł również do słabo rozwiniętej gospodarczo Galicji, rozpoczynając czas walki z groźnymi epidemiami. Prężny rozwój służby zdrowia w tej części habsburskiego państwa rozpoczął się po uzyskaniu autonomii w połowie XIX w. Po raz pierwszy pomysł budowy szpitala dla chorych umysłowo padł w 1860 r., jednak dopiero siedem lat później powołano komisję, która zajęła się tworzeniem projektów szpitala psychiatrycznego w Kulparkowie. Zakład otwarto 1875 r. mimo, że jeszcze nie wszystkie obiekty były gotowe. Po kilku latach potrzeby społeczeństwa przerosły możliwości zakładów psychiatrycznych. Władze postanowiły, że w Galicji musi powstać kolejna placówka tego typu. Na początku XX w. zaniedbania w psychiatrii stawały się coraz bardziej widoczne, a na jaw wychodziły kolejne problemy w szpitalu dla chorych umysłowo w Kulparkowie. Zła lokalizacja zakładu utrudniała dojazd do niego przez większą część roku. W prasie pojawiały się często zbyt przesadzone doniesienia o niekompetencji i agresji pracowników lecznicy w stosunku do pacjentów. Prasa nagłośniła kilka skandali związanych ze śmiercią kilku chorych oraz rozpoczęła dyskusję na temat unowocześnienia metod terapii w szpitalach psychiatrycznych. Ciągle rosnące potrzeby spowodowały, że w 1903 r. podjęto pierwsze decyzje związane z budową nowego szpitala psychiatrycznego w zachodniej części Galicji. W 1907 r. ostatecznie zdecydowano, że szpital wybudowany zostanie na terenie wsi Kobierzyn.Do zaprojektowania szpitala psychiatrycznego w Kobierzynie zatrudniono znanych i doświadczonych architektów, którymi kierował Władysław Klimczak. W budowę nowego zakładu zaangażowany był nawet takie sławy jak Tadeusz Stryjeński, który zaprojektował kilka budynków oraz był głównym wykonawcą prac. Architekci planując układ urbanistyczny kompleksu zainspirowali się popularną na początku XX w. koncepcją samowystarczalnego miasta-ogrodu, którą stworzył brytyjski urzędnik Ebenezer Howard. W planach szpitala w Kobierzynie zastosowano najnowocześniejsze rozwiązania psychiatryczne i architektoniczne. Powstały tam osobne oddziały dla kobiet i mężczyzn oddzielające osoby chore zakaźnie, agresywne i niepełnosprawne. Zakład posiadał własne centralne ogrzewanie, prąd i oczyszczalnię ścieków. Na niezwykle przemyślany plan szpitala miał wpływ jego pierwszy dyrektor Jan Mazurkiewicz. Wybuch I wojny światowej przeszkodził w realizacji planów. W pierwszych miesiącach wojny zakładowi groziło zniszczenie. Otwarcie szpitala miało miejsce 5 stycznia 1918 r. Po kilku miesiącach ze stanowiska dyrektora ustąpił Jan Mazurkiewicz. Kolejni jego następcy wykonali tytaniczną pracę starając się ulepszyć i rozwinąć tę niezwykłą placówkę. Największy rozkwit szpitala nastąpił kiedy jego dyrektorem został Władysław Stryjeński. Dzięki temu sławnemu lekarzowi w zakładzie zwiększono liczbę łóżek dla pacjentów oraz powstała poradnia dla chorych psychicznie. Sielankę przerwał wybuch II wojny światowej. Historia powstania szpitala psychiatrycznego jest trudna do odtworzenia z racji braku źródeł na ten temat. Większość informacji na ten temat została czerpana ze stenograficznych sprawozdań Sejmu Krajowego oraz artykułów napisanych przez pierwszych dyrektorów szpitala.

Few people realize how unusual is the Psychiatric Hospital in Kobierzyn. The main aim of this work is to present the history of this place and to show its uniqueness in comparison with other facilities of this type in Poland. The nineteenth century was a period of enormous development of world medicine. Progress has also reached the underdeveloped Galicia. At that time goverment started the fight against dangerous epidemics. The rapid development of health care in this part of the Habsburg state began after obtaining autonomy in the 1860. Until the 1870s, there were no hospitals for the mentally ill in Galicia. For the first time, the idea of building a hospital for the mentally ill fell in 1860. Seven years later goverment set up a committee to deal with the design of the psychiatric hospital in Kulparkow. The hospital opened in 1875, although not all facilities were ready yet. Despite the support of private clinics, after a few years the society's needs have surpassed the possibilities of psychiatric facilities. The authorities decided that they had to build a new hospital.At the beginning of the twentieth century, neglect in psychiatry became more and more visible, and further problems emerged in the hospital for the mentally ill in Kulparkow. The bad location of the hospital made it difficult to get there for most of the year. In the press there were often too exaggerated reports about the incompetence and aggression of employees of the clinic in relation to patients. The press publicized several scandals related to the death of several patients and began a discussion on the modernization of treatment methods in psychiatric hospitals. Constantly growing needs caused that in 1903 the goverment decided to the construction of a new psychiatric hospital in the western part of Galicia. In 1907, it was finally decided that the hospital would be built in the village of Kobierzyn. Well-known and experienced architects designed the hospital complex. The most important of them was Władysław Klimczak. Even fame such as Tadeusz Stryjeński, who designed several buildings and was the main contractor of the works, was involved in the construction of the new hospital. Architects planning the urban layout of the complex were inspired by the concept of a self-sufficient city garden that was created at the beginning of the 20th century by British official Ebenezer Howard. The plans of the hospital in Kobierzyn used state-of-the-art psychiatric and architectural solutions. Separate departments for women and men were created, separating people who were ill, aggressive and disabled. The hospital had its own central heating, electricity and wastewater treatment. The plan of the hospital was influenced by its first director, Jan Mazurkiewicz.The outbreak of the First World War prevented the implementation of plans. In the first months of the war, the hospital was in danger of being destroyed. The opening of the hospital took place on January 5, 1918. After a few months, Jan Mazurkiewicz resigned from the position of the director. The best time for hospital was when Władysław Stryjeński became its director. Thanks to this famous doctor in the hospital, the number of beds for patients was increased and a clinic for mentally ill was established. The idyll was interrupted by the outbreak of World War II.The history of the establishment of a psychiatric hospital is difficult to reproduce due to the lack of sources on this subject. Most of the information on this subject was based on the stenographic reports of the National Goverment and articles written by the first directors of the hospital.