Changes in the landscape around mogots of the Częstochowa Upland

Krajobraz Wyżyny Częstochowskiej od wielu lat podlega znacznym przemianom, naturalnym jak i tym związanym z działalnością człowieka. Zaniechanie gospodarki rolnej, zalesianie nieużytków na duża skalę oraz wprowadzenie form biernej ochrony przyrody wpłynęło na znaczną utratę walorów krajobrazowych Wyżyny Częstochowskiej. Wskutek postępującej sukcesji wtórnej roślinności najcenniejsze elementy krajobrazu – ostańce skalne, tracą swoją wartość, stając się coraz mniej widoczne. Zarastanie ostańców stanowi obecnie istotny problem w wielu rejonach Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej. Praca miała na celu zbadanie wielkości zachodzących przemian w krajobrazie Wyżyny Częstochowskiej, przeprowadzenie szczegółowej analizy czynników wpływających na krajobraz ostańców skalnych, jak również ocena skutków tych zmian. W tym celu przeprowadzona została szczegółowa analiza literatury dotyczącej zmian krajobrazu oraz kartowanie terenowe ostańców skalnych. Aby zobrazować zmiany krajobrazu w otoczeniu ostańców zestawiono archiwalne i współczesne fotografie, przeprowadzona została również analiza porównawcza pokrycia terenu w oparciu o przedwojenne i współczesne materiały kartograficzne. Analiza wykazała znaczny wzrost powierzchni leśnych w otoczeniu ostańców skalnych, na archiwalnych fotografiach zarejestrowano duże większe wyeksponowanie ostańców aniżeli w czasach współczesnych.

Landscape of the Czestochowa Upland for many years has changed – both in natural and anthropogenic way. These changes were caused mainly by extensive afforestation and changes in land use. As a result of uncontrolled and excessive succession the most valuable compenets of the landscape – mogots begins to disappear. The aim of this research is to track back the changes in the landscape, analyse the factors of transformations as well as evaluate the effects of the changes. In order to illustrate the changes in the landscape compare archival photos and maps with the present day ones.