Analysis of determinants of household consumption in Poland in years 2000-2025

Niniejsza praca analizuje determinanty konsumpcji gospodarstw domowych w Polsce w latach 2000-2025, oceniając wpływ czynników zarówno realnych, jak i finansowych na poziom wydatków konsumpcyjnych. Analizę przeprowadzono na danych kwartalnych uzyskanych z baz danych GUS i Eurostatu. Jako główne narzędzie wykorzystano Wektorowy Model Korekty Błędem (VECM) z trzema wektorami kointegrującymi, który był estymowany dla okresu 2004-2025. Wyniki wskazują, że konsumpcja jest kształtowana jednocześnie przez czynniki realne i finansowe, co częściowo potwierdza główną hipotezę badawczą. Bezrobocie ma istotny negatywny wpływ na wydatki konsumpcyjne, natomiast rosnący dług publiczny wiąże się ze spadkiem konsumpcji, co podważa hipotezę ekwiwalencji ricardiańskiej. Z kolei takie zmienne, jak inflacja i stopa referencyjna NBP okazały się nieistotne statystycznie z perspektywy wpływu na konsumpcję. Przeprowadzona analiza i uzyskane wyniki stanowią empiryczne wsparcie dla krajowej polityki fiskalnej i monetarnej, a jednocześnie wnoszą wkład w literaturę ekonomiczną, weryfikując kluczowe hipotezy teorii konsumpcji na polskich danych makroekonomicznych.

This thesis analyses the determinants of household consumption in Poland in the years 2000–2025, assessing the impact of both real and financial factors on the level of consumer expenditure. The analysis was conducted using quarterly data obtained from the databases of Statistics Poland (GUS) and Eurostat. The Vector Error Correction Model (VECM) with three cointegrating vectors, estimated for the period 2004–2025, was employed as the main analytical tool. The results indicate that consumption is shaped simultaneously by real and financial factors, which partially confirms the main research hypothesis. Unemployment has a significant negative impact on consumer expenditure, while rising public debt is associated with a decline in consumption, thereby challenging the Ricardian equivalence hypothesis. In contrast, variables such as inflation and the NBP reference rate proved to be statistically insignificant from the perspective of their impact on consumption. The conducted analysis and the obtained results provide empirical support for national fiscal and monetary policy, while also contributing to the economic literature by verifying key consumption theory hypotheses using Polish macroeconomic data.