Bawiąc się językiem - tłumaczenie gier słownych w filmach "Rio" i "Rio 2".

Playing with language - the translation of wordplays in movies "Rio" and "Rio 2".

Niniejsza praca porusza problematykę przekładu gier słownych oraz przedstawia niektóre z trudności napotykane przez tłumaczy podczas tłumaczenia audiowizualnego. Analizę przykładów oparto na filmach „Rio” i „Rio 2” w oryginalnej wersji angielskiej, oraz tłumaczeniach na język portugalski i polski. Wybrane przykłady podzielono na pięć grup tematycznych, a następnie poddano analizie w oparciu o metody przekładu zaproponowane przez Johna Drydena (metafraza, parafraza lub imitacja). Celem niniejszej pracy jest potwierdzenie tezy zaproponowanej na początku, która zakłada, iż nie ma jednej, poprawnej metody gwarantującej sukces tłumaczenia w każdej sytuacji, oraz że każdy wybór niesie ze sobą konsekwencje. Dokonując szczegółowej analizy zarówno pojedynczych przykładów jak i całych grup tematycznych, udało mi się nie tylko potwierdzić tezę, ale również przedstawić zależności zachodzące w poszczególnych językach.

The following paper addresses the issue of translation of wordplay and presents some of the difficulties encountered by translators during audiovisualaudio-visual translation. The analysis of examples was based on the movies "Rio" and "Rio 2" in the original English version, as well as Portuguese and Polish translations. The selected examples were divided into five thematic groups, which were then analyzedanalysed based on the translation methods proposed by John Dryden (metaphrase, paraphrase or imitation). The purpose of this study is to confirm the thesis proposed at the beginning, which states that there is no single correct method that guarantees the success of translation in every situation, and that each choice bears consequences. By performing a detailed analysis of both individual examples and entire thematic groups, I was able not only to confirm the thesis, but also to present the dependencies that occur in individual languages.

O presente trabalho aborda a questão da tradução de jogos de palavras e apresenta algumas das dificuldades enfrentadas pelos tradutores durante a tradução audiovisual. A análise dos exemplos foi baseada nos filmes “Rio” e “Rio 2” na versão original inglesa, e nas traduções portuguesas e polacas. Os exemplos selecionados foram divididos em cinco grupos temáticos e depois analisados com base nos métodos de tradução propostos por John Dryden (metáfrase, paráfrase ou imitação). O objetivo deste estudo é confirmar a tese proposta no início, que é a de que não existe um único método correto que garanta o sucesso da tradução em todas as situações, e que cada escolha tem as suas consequências. Ao realizar uma análise detalhada tanto de exemplos individuais como de grupos temáticos inteiros, pude não só confirmar a tese, mas também ilustrar as inter-relações que existem entre as línguas.