Analysis of the concept of political religion and the phenomena related to it, on the basis of Eric Voegelin and Jozef Tischner's views.

Celem niniejszej pracy jest podjęcie tematu związanego z zagadnieniem religii politycznej, zwanej także religią świecką. Samo pojęcie oraz wiele aspektów natury filozoficznej, antropologicznej, historycznej i socjologicznej z nim związanych było wnikliwie analizowane przez znakomitych myślicieli dwudziestowiecznych. Autor przygląda się poglądom naukowców zajmujących się wybraną dziedziną. Istotne są tu różnice nie tylko w definiowaniu samego pojęcia, ale również rozważania nad źródłami pochodzenia zjawisk dotyczących religii politycznych.Intensyfikacja badań naukowych szukających zależności między religią a polityką nastąpiła w XX wieku. Wiąże się to niejako z odrodzeniem sakralnych ambicji jednostek i grup sprawujących rządy od czasów Oświecenia.Spośród szerokiego grona badaczy, podejmujących temat zależności między religią i polityką wymienić należy kilka nazwisk autorów, których prace stanowiły szczególnie cenną refleksję.Samo pojęcie religii politycznej stworzył w 1938 roku Eric Voegelin. Niedługo potem Raymond Aron zaczął się posługiwać terminem religia świecka. Obaj Ci autorzy w sposób szczególny przyczynili się do rozpowszechnienia tematu, jednak ich założenia filozoficzne były odmienne. Voegelin uznał, że źródłem religii politycznej jest gnostycki sposób myślenia, natomiast Aron przekonywał, że pojawienie się totalitaryzmu jest wynikiem odejścia od politycznych ideałów oświeceniowych. Z kolei Józef Tischner poświęcił tematowi świeckiej religii tekst pod tytułem Religia polityczna, zamieszczony w tomie W krainie schorowanej wyobraźni. To niewielkiej objętości opracowanie stanowi, według autora niniejszej pracy, świetny punkt wyjścia, do rozważań na temat natury omawianego zjawiska. Tischner nie tylko wskazuje na źródła religii politycznej, ale przedstawia także praktyczne wnioski dotyczące omawianego problemu.

The thesis is an analysis of the concept of political religion and the phenomena related to it, on the basis of Eric Voegelin and Jozef Tischner's views. The author sets out ideas of the title thinkers. The growth of interest to analyze the problem is connected with the appearance of totalitarianism in the XX century.The term political religion had been firstly used by Eric Voegelin in 1938. A few years later Raymond Aron started to use the French phrase religion séculière. Both philosophers pass as pioneers of this topic. In fact they conceded, that the source of political religion is totally different. Voegelin believed, that we should try to look for the reasons of totalitarianism in the Gnostic way of thinking. On the other hand, Aron was persuading, that the cause of political religion is dismissing the ideas of Enlightenment.Jozef Tishner wrote the essey Political religion. In that study he presents his own view and practical findings.