Silesians of Generation Z and their regional identity in the context of globalization and deindustrialization

Przedmiotem niniejszej pracy są postawy młodych Ślązaków i Ślązaczek z pokolenia Z wobec tożsamości regionalnej w kontekście współczesnych procesów makrospołecznych, takich jak globalizacja, dezindustrializacja oraz transformacja energetyczna. Głównym celem badawczym była rekonstrukcja i interpretacja tych postaw oraz próba odpowiedzi na pytanie, w jaki sposób śląskość ulega redefinicji w sytuacji zaniku jej tradycyjnych, przemysłowych fundamentów oraz jaką rolę w tym procesie odgrywają media społecznościowe. Analizę osadzono w ramach strukturalnej definicji postawy, obejmującej komponent poznawczy, afektywny oraz behawioralny.Badania zostały przeprowadzone w paradygmacie interpretatywnym przy użyciu podejścia jakościowego. Główną metodę stanowiło 12 indywidualnych wywiadów pogłębionych (IDI) z osobami w wieku 18-29 lat, pochodzącymi z uprzemysłowionego rdzenia Śląska. Dobór próby miał charakter celowy, wsparty metodą kuli śnieżnej.Analiza materiału empirycznego wykazała, że dla pokolenia Z kluczowym kryterium przynależności do wspólnoty regionalnej stała się subiektywna autodeklaracja i tożsamość z wyboru, choć własną śląskość badani wciąż silnie osadzają na więzach rodzinnych i pochodzeniu. Manifestacja tożsamości zachodzi w obszarze prywatnym. W sferze emocjonalnej dominuje duma z regionu, często odkrywana na nowo po opuszczeniu Śląska. Wnioski wskazują na ewolucję śląskości w stronę tożsamości wielopoziomowej, która mimo lęku przed zanikiem tradycji po odejściu starszych pokoleń, znajduje nowe formy wyrazu, stając się unikalnym wyróżnikiem tożsamościowym w zglobalizowanym świecie.Badanie potwierdziło, że procesy globalizacji, transformacji energetycznej oraz obecność mediów społecznościowych nie doprowadziły do erozji tożsamości śląskiej, lecz do jej emancypacji i unowocześnienia. Praca wypełnia lukę poznawczą w badaniach nad młodszą generacją mieszkańców regionu i wskazuje na potrzebę instytucjonalnego oraz prawnego uznania śląszczyzny za język regionalny w celu ochrony dziedzictwa przed zanikiem.

This study examines the attitudes of young Silesian men and women of Generation Z toward regional identity in the context of contemporary macrosocial processes, such as globalization, deindustrialization, and the energy transition. The main research objective was to reconstruct and interpret these attitudes and to attempt to answer the question of how Silesian identity is being redefined in the face of the disappearance of its traditional, industrial foundations, and what role social media play in this process. The analysis was grounded in a structural definition of attitude, encompassing cognitive, affective, and behavioral components.The research was conducted within an interpretive paradigm using a qualitative approach. The main method consisted of 12 individual in-depth interviews (IDIs) with people aged 18-29 from the industrial heartland of Silesia. The sample was selected purposefully, supported by the snowball method.An analysis of the empirical data revealed that for Generation Z, subjective self-identification and a chosen identity have become the key criteria for belonging to a regional community, although the respondents still strongly ground their own Silesian identity in family ties and origin. The expression of identity takes place in the private sphere. In the emotional sphere, pride in the region dominates, often rediscovered after leaving Silesia. The findings point to an evolution of Silesian identity toward a multi-layered identity, which, despite fears of the disappearance of traditions following the passing of older generations, finds new forms of expression, becoming a unique identity marker in a globalized world.The study confirmed that the processes of globalization, energy transition, and the presence of social media have not led to the erosion of Silesian identity, but rather to its emancipation and modernization. This study fills a knowledge gap in research on the younger generation of the region’s residents and highlights the need for institutional and legal recognition of the Silesian dialect as a regional language in order to protect the heritage from disappearing.