Colours in idiomatic phrases. Semantics of colour terms in Polish and English

Język jest przewodnikiem po kulturze, stanowi determinantę tego, w jaki sposób świat postrzegany jest przez różne społeczności. Szczególnie interesującym materiałem pokazującym zależności między kulturą i językiem są przykłady z zakresu leksyki barw. Niezależnie od tego, w jakiej kulturze żyjemy, nie ma podstaw, by sądzić, że fizyczne właściwości spektrum barwnego są postrzegane odmiennie przez członków danych społeczności. Z tego powodu wszelkie różnice w wyznaczaniu systemów nazw barw w odmiennych językach, powinny być rozstrzygane przez pryzmat różnic kulturowych oraz rozmaitych sposobów językowej konceptualizacji świata. Temat niniejszej pracy jest inspirowany badaniami Brenta Berlina i Paula Kaya, publikacjami Ryszarda Tokarskiego (głównie Semantyka barw we współczesnej polszczyźnie) oraz Jerzego Bartmińskiego (autora książek i artykułów dotyczących językowego obrazu świata). Postanowiłam sprawdzić, jak postrzegane są kolory przez użytkowników języka polskiego i angielskiego oraz jakie pola znaczeniowe mają nazwy barw. Języki te zostały wybrane nie tylko ze względu na ich znajomość, ale również przez wzgląd na fakt, że posiadają one rozwinięte systemy nazewnictwa barw, bowiem zawierają pełny jedenastoelementowy model barw podstawowych.Praca ta stanowi pozycję wpisującą się w szereg badań nad znaczeniem barw w języku i kulturze. W celu odtworzenia semantycznych obrazów barw, analizie zostały poddanie związki frazeologiczne powszechnie używane w języku polskim i angielskim. Związki frazeologiczne uchodzą za wyrażenia atrakcyjne z językoznawczego punktu widzenia; powiadamiają o sposobie interpretowania świata, świadczą o wyznawanych wartościach oraz sprzyjają uwidocznieniu cech, które można uznać za istotne wśród użytkowników danego języka. Na ich podstawie badam znaczenie nazw barw, czyli tego, co ludzie rozumieją lub co mają na myśli, gdy używają terminu związanego z danym kolorem w związkach frazeologicznych. Opis semantyczny zawiera również szereg konotacji oraz funkcji, jakie kolory odgrywają w wybranych do analizy wyrażeniach. Nie brakuje także odniesień do prototypów barw, zwłaszcza tych, które da się zaobserwować w świecie doznań podstawowych. Związek zastosowania nazwy barwy w danym frazeologizmie interpretowany jest poprzez nawiązania do zachowań i zdarzeń społecznych, nie tylko tych powszechnych obecnie, ale również w dalszej i bliższej przeszłości.

Language is a guide to culture, moreover, language determines the way of understanding the world by the members of different societies. Colour terms is aparticularly interesting subject in terms of expressing a relationship between culture and language. No matter which culture we are members of, there is no clear sign to outline that physically we persue colours differently. For this reason, the diversity in determining colour systems in different languages should be settled by taking into account the cultural variety and various concepts of ligusistic relativity.The subject of this dissertation is inspired by the research of Brenta Berlina i Paula Kay, publications of Ryszard Tokarski and Jerzy Bartmiński. I have decided to analyse how colours are percived by native English and Polish speakers and to describe the semantic fields of basic colour terms. I have decided to choose English and Polish languages as I am familiar with the two languages at a high standard and also as the colours systems in both of those languages are fully developed (according to the model proposed by Berlin and Kay).This academic work can be considered as part of a series of scholarships relating to the research of the meaning of colours in language and culture. In order to depict the semantic of colour terms, the analysis is based on the idiomatic phrases commonly used in both Polish and English languages. Idiomatic pharases are considered as attractive expressions from a linguistic point of view; they help interpret the world whilst also they act as a sign of values and features which characteristics for the user of a given language. The analysis is based on idiomatic phrases denotating colour terms and finding out what people understand when they use those expressions. The semantic description of colour terms consists the series of their connotations, functions and prototypes. The relationship between the idiomatic phrase and colour term is interpreted based on references to social behaviours and events in the present and past.