Nature law A comparative analysis of the concepts of st. Thomas Aquinas and John Finnis

Niniejsza praca „Prawo naturalne. Analiza porównawcza koncepcji św. Tomasza z Akwinu i Johna Finnisa” zajmuje się tematyką jednej z najstarszych koncepcji filozoficzno prawnych czyli prawem naturalnym. Skupia się ona na przedstawieniu zarysu teorii prawa naturalnego św. Tomasza i Johna Finnisa. Ponadto przedstawia analizę porównawczą rzeczonych koncepcji i badanie ich przydatności w kontekście rozwiązywania współczesnych problemów natury moralnej. Zagadnieniem o fundamentalnym znaczeniu dla prawa naturalnego jest istnienie uniwersalnych zasad moralnych które oderwane są od ludzkich decyzji i koncepcji społecznych. Św. Tomasz z Akwinu w ramach swojej najważniejsze pracy „Sumie teologicznej” przedstawił prawo naturalne jako element prawa wiecznego, który dostępny jest dla rozumu każdego człowieka. Prawo wieczne stanowi odwieczny plan Boży rządzenia wszechświatem. Zasady prawa naturalnego wynikają z natury człowieka i mogą być odkryte przez rozum bez potrzeby objawienia. Nakazem prawa naturalnego który stanowi źródło dla wszystkich pozostałych norm moralnych jest „dobro należy czynić, zła zaś unikać”. Wszystkie te nakazy mają za zadanie wskazać co jest zgodne z naturą człowieka i doprowadzić do ostatecznego celu ludzkiego życia czyli zbawienia. Św. Tomasz wyróżnia również pierwsze zasady rozumu praktycznego które są intuicyjnie zrozumiałe dla każdego człowieka i naturalnym jest dążenie do nich. Należą do nich normy takie jak troska o życie, dążenie do prawdy czy życie we wspólnocie. John Finnis wyraźnie inspiruje się Arystotelesem i św. Tomaszem z Akwinu przy tworzeniu swojej koncepcji, jednakże nie osadza jej na teologicznych fundamentach. Źródła prawa naturalnego należy doszukiwać się w rozumie praktycznym, pozwala on człowiekowi rozpoznać podstawowe dobra i zasady moralne. Finnis w swojej najsłynniejszej pracy „Prawo naturalne. Uprawnienia naturalne” opisuje siedem podstawowych dóbr a są nimi: życie, wiedza, przyjaźń, zabawa, przeżycia estetyczne, rozumność praktyczna i religia. Dobra te są wewnętrznie wartościowe czyli warte są pożądania dla nich samych. Ponadto mają one charakter obiektywny i oczywisty. Według Finnisa są one cenione przez cały gatunek ludzki niezależnie od przedstawianej kultury i wierzeń, stąd wynika uniwersalność zastosowania jego koncepcji. Autor kładzie również spory nacisk na kwestie dobra wspólnego który rozumie jako zespół okoliczności pozwalających na pełniejsze dążenie do dóbr we wspólnocie.Zarówno prawo naturalne św. Tomasza z Akwinu jak i Johna Finnisa znajduje zastosowanie przy rozwiązywaniu dzisiejszych problemów moralnych. Dzieje się tak ze względu na obiektywność i uniwersalność przedstawioną w ich koncepcjach. Pozwalają na budowanie spójnej argumentacji gdy chodzi o debaty etyczne, bioetyczne czy zagadnienia związane z prawami człowieka. Z uwagi na charakter świecki bądź teologiczny, teoria Finnisa lepiej odnajduje się w społeczeństwach pluralistycznych a św. Tomasza we wspólnotach chrześcijańskich. Obie teorie zatem zachowują swą przydatność gdy potrzeba jest obiektywnej oceny moralnej danego zagadnienia.

This work, "Natural Law. A Comparative Analysis of the Concepts of St. Thomas Aquinas and John Finnis," deals with one of the oldest philosophical and legal concepts, that is, natural law. It focuses on outlining the theory of natural law according to St. Thomas Aquinas and John Finnis. Furthermore, it presents a comparative analysis of these concepts and examines their usefulness in addressing contemporary moral issues.A fundamental issue in natural law is the existence of universal moral principles that are independent of human decisions and social constructs. St. Thomas Aquinas, in his most important work, the Summa Theologica, presented natural law as an element of eternal law, which is accessible to the reason of every person. Eternal law represents God's timeless plan for governing the universe. The principles of natural law stem from human nature and can be discovered through reason without the need for revelation. The primary command of natural law, which serves as the source for all other moral norms, is "good is to be done, and evil avoided." All these commandments are meant to indicate what is consistent with human nature and lead to the ultimate goal of human life, which is salvation. St. Thomas also identifies the first principles of practical reason, which are intuitively understandable to every person, and it is natural to strive toward them. These include norms such as the care for life, the pursuit of truth, and living in community.John Finnis is clearly inspired by Aristotle and St. Thomas Aquinas in developing his concept; however, he does not base it on theological foundations. The source of natural law, according to Finnis, is found in practical reason, which allows individuals to recognize basic goods and moral principles. In his most famous work, Natural Law and Natural Rights, Finnis describes seven basic goods: life, knowledge, friendship, play, aesthetic experience, practical reasonableness, and religion. These goods are intrinsically valuable, meaning they are desirable for their own sake. Additionally, they have an objective and obvious nature. According to Finnis, these goods are valued by all of humanity regardless of culture or beliefs, which accounts for the universality of his concept's application. Finnis also places significant emphasis on the common good, which he understands as the set of circumstances that enable fuller pursuit of goods within a community.Both the natural law of St. Thomas Aquinas and John Finnis find application in solving today's moral problems. This is due to the objectivity and universality presented in their concepts. They allow for the construction of consistent arguments in ethical debates, bioethics, and issues related to human rights. Due to its secular or theological character, Finnis's theory fits better in pluralistic societies, while St. Thomas's theory is more applicable in Christian communities. Thus, both theories retain their usefulness when there is a need for an objective moral assessment of a particular issue.