The Influence of Historical and Socio-Cultural Aspects on the Contemporary Role of Men in Japanese Society

Niniejsza praca licencjacka analizuje przemiany roli mężczyzn w japońskim społeczeństwie na przestrzeni dziejów, badając wpływ czynników historycznych, społecznych i kulturowych. Japonia, pomimo postępowej konstytucji, nadal zajmuje jedno z najniższych miejsc pod względem równości płci w krajach G7, plasując się na 118. pozycji na świecie w 2024 roku, co świadczy o trwałości głęboko zakorzenionych stereotypów. W okresie Jōmon społeczeństwo było bardziej egalitarne, lecz od okresu Yayoi zaczęła kształtować się kultura zdominowana przez męskie wzorce i patriarchat, z mężczyznami odgrywającymi kluczowe role polityczne i militarne. Wpływy zewnętrzne, głównie z Chin (np. filozofia konfucjańska, model państwa) oraz krajów zachodnich (modernizacja, reformy powojenne), znacząco ukształtowały i umacniały męskocentryczny system. Współcześnie tradycyjny model salarymana, symbolizujący powojenny wzrost gospodarczy i tożsamość opartą na pracy i roli żywiciela rodziny, jest kwestionowany. Pojawiły się alternatywne archetypy męskości: otaku, charakteryzujący się wycofaniem społecznym i zanurzeniem w subkulturach; „roślinożerni mężczyźni”, odrzucający tradycyjne ideały kariery na rzecz komfortu i hedonizmu; oraz ikumen, promujący aktywne ojcostwo, choć napotykający opór ze strony kultury pracy i stereotypów. Rozbieżności w postrzeganiu płci wynikają z trwałych stereotypów, które wpływają na socjalizację od dzieciństwa i utrzymują luki płacowe oraz trudności kobiet w awansie zawodowym i mężczyzn w korzystaniu z urlopów opiekuńczych. Praca podkreśla, że transformacja ról płciowych jest nieuchronna i wymaga eliminacji stereotypów oraz reformy kultury pracy dla stworzenia bardziej egalitarnego społeczeństwa.

This thesis analyzes the transformation of men's roles in Japanese society throughout history, examining the influence of historical, social, and cultural factors. Despite its progressive constitution, Japan continues to rank among the lowest G7 countries in terms of gender equality, placing 118th globally in 2024, which attests to the persistence of deeply ingrained stereotypes. During the Jōmon period, society was more egalitarian, but from the Yayoi period onwards, a culture dominated by patriarchy began to form, with men playing key political and military roles. External influences, mainly from China (e.g., Confucian philosophy, model of the country) and Western countries (modernization, post-war reforms), significantly shaped and strengthened the male-centric system. Today, the traditional salaryman model, symbolizing post-war economic growth and an identity based on work and the role of family provider, is being questioned. Alternative archetypes of masculinity have emerged: otaku, characterized by social withdrawal and immersion in subcultures; "herbivore men", rejecting traditional career ideals in favor of comfort and hedonism; ikumen, promoting active fatherhood, although facing resistance from work culture and stereotypes. Discrepancies in gender perception stem from persistent stereotypes that influence socialization from childhood and maintain wage gaps, as well as difficulties for women in career advancement and for men in taking parental leave. The thesis emphasizes that the transformation of gender roles is inevitable and requires the elimination of stereotypes and reform of work culture to create a more egalitarian society.