Realizm w powieści ,,Austerlitz'' W.G. Sebalda

Realism in ,,Austerlitz'' by W.G. Sebald

W pracy licencjackiej podejmuję temat realizmu w powieści Austerlitz W.G. Sebalda, a przede wszystkim zniekształcenia rzeczywistości. Realizm jest w tym tekście rozumiany jako nurt literacki (nie jako epoka), który charakteryzuje się dokładnym i obiektywnym opisem danego obszaru i grupy społecznej osadzonej w określonym czasie. Austerlitz jest dziełem w formie pamiętnika, a więc opis nie jest obiektywny – narracje prowadzi właściwie jeden z bohaterów utworu również wyrażający swoje emocje i sposób postrzegania. Jego relacja wydaje się jednak bardzo rzetelna, ponieważ w opowieści pojawiają się wzmianki o wydarzeniach, które miały miejsce naprawdę, a ponad to – co jest nietypowe, a znamienne dla prozy Sebalda – relacja jest wzbogacona dodatkowo o fotografie. Powieść wkracza w pewnym stopniu do rzeczywistego świata, nie tylko przez szczegółowe opisy, ale właśnie przez ten aspekt prawdziwych zdjęć umieszczonych w niemal fikcyjnej opowieści. Niemal fikcyjnej, ponieważ Sebald opiera swoje dzieło na prawdziwych osobach oraz ich przeżyciach, co dodaje efekt prawdopodobności zdarzeń mających miejsce w książce. Innym sygnałem odchylenia od realizmu związanym z postacią narratora jest problem zapośredniczenia relacji innego bohatera w jego opowieści. Tak naprawdę osoba mówiąca w tekście odpowiada za przekazanie wspomnień Jacquesa Austerlitza, a więc jego historia może być poprzekręcana, opowiedziana w inny sposób, rozbudowana, skrócona albo w całkiem nieprawdziwa. Zakrzywienie realizmu objawia się również w samych opisach rzeczywistości przez bohaterów. Jest to problem związany z postrzeganiem, na który zwrócił uwagę już Kant – człowiek jest zależny od swoich zmysłów i nie jest pewne, czy ma dostęp do rzeczywistego poznania przedmiotów zewnętrznych, a więc takich, jakie są naprawdę, a nie jedynie jak się jawią. Opisy narratora i Jacquesa miejscami wydają się nierealistyczne, ponieważ ich zmysły niekiedy odbierają rzeczywistość w sposób zaburzony przez strach lub stan osłabienia bądź halucynacji. Austerlitz właściwie balansuje stale na granicy realizmu oraz fantastyki i tym samym stanowi nietypową odmianę gatunku powieści.

In my bachelor’s thesis, I explore the theme of realism in W.G. Sebald’s novel ,,Austerlitz'', and above all, the distortion of reality. In this text, realism is understood as a literary movement (not as a historical epoche) characterized by a precise and objective description of a given region and social group at a specific time. Austerlitz is written in the form of a diary, so the description is not objective - the narrative is essentially led by one of the characters, who also expresses his emotions and perspective. His narrative, however, seems very reliable, as the story includes references to events that actually took place, and moreover - which is unusual and characteristic of Sebald's prose - the narrative is further enriched by photographs. The novel enters the real world to some extent, not only through detailed descriptions, but precisely through the inclusion of real photographs within an almost fictional narrative. Almost fictional, because Sebald bases his work on real people and their experiences, which adds to the authenticity of the events taking place in the book. Another sign of a departure from realism related to the narrator’s character is the problem of the mediation of another character’s account within his story. In fact, the speaker in the text is responsible for conveying Jacques Austerlitz’s memories, so his story may be distorted, told differently, expanded, shortened, or entirely untrue.This distortion of realism is also evident in the characters’ own descriptions of reality. This is a problem of perception that Kant had already pointed out - humans are dependent on their senses, and it is uncertain whether they have access to a true understanding of external objects, that is, as they really are, and not merely as they appear. The descriptions by the narrator and Jacques sometimes seem unrealistic, because their senses occasionally perceive reality in a way distorted by fear, a state of weakness, or hallucinations. Austerlitz constantly balances on the border between realism and fantasy, and thus represents an unusual variation on the novel genre.

In meiner Bachelorarbeit beschäftige ich mich mit dem Thema Realismus in W. G. Sebalds Roman „Austerlitz“ und vor allem mit der Verzerrung der Realität. Realismus wird in diesem Text als literarische Strömung (nicht als Epoche) verstanden, die sich durch eine genaue und objektive Beschreibung eines bestimmten Gebiets und einer sozialen Gruppe in einer bestimmten Zeit charakterisiert. „Austerlitz“ ist ein Werk in Form eines Tagebuchs, daher ist die Beschreibung nicht objektiv – die Erzählung wird eigentlich von einem der Figuren des Werks geführt, der auch seine Emotionen und seine Sichtweise zum Ausdruck bringt. Sein Bericht erscheint jedoch sehr zuverlässig, da in der Erzählung Hinweise auf Ereignisse vorkommen, die tatsächlich stattgefunden haben, und darüber hinaus – was untypisch, aber bezeichnend für Sebalds Prosa ist – wird der Bericht zusätzlich durch Fotografien bereichert. Der Roman taucht in gewisser Weise in die reale Welt ein, nicht nur durch detaillierte Beschreibungen, sondern gerade wegen dieses Aspekts der realen Fotos, die in eine fast fiktive Erzählung eingebettet sind. Fast fiktiv, weil Sebald sein Werk auf reale Personen und deren Erlebnisse basiert, was den Ereignissen im Buch einen Anschein von Wahrscheinlichkeit verleiht. Ein weiteres Zeichen für die Abweichung vom Realismus, das mit der Figur des Erzählers zusammenhängt, ist das Problem der Vermittlung der Erzählung eines anderen Protagonisten in seiner Geschichte. Tatsächlich ist die Erzählstimme im Text dafür verantwortlich, die Erinnerungen von Jacques Austerlitz wiederzugeben, und so kann dessen Geschichte verdreht, anders erzählt, erweitert, verkürzt oder sogar völlig unwahr sein.Die Verzerrung des Realismus zeigt sich auch in den Beschreibungen der Realität durch die Figuren selbst. Es handelt sich hierbei um ein Problem der Wahrnehmung, auf das bereits Kant hinwies – der Mensch ist von seinen Sinnen abhängig, und es ist ungewiss, ob er Zugang zu einer tatsächlichen Erkenntnis äußerer Objekte hat, also zu solchen, wie sie wirklich sind, und nicht nur, wie sie erscheinen. Die Beschreibungen des Erzählers und von Jacques wirken manchmal unrealistisch, da ihre Sinne die Realität aufgrund von Angst, Schwäche oder Halluzinationen verzerrt wahrnehmen. Austerlitz bewegt sich eigentlich ständig an der Grenze zwischen Realismus und Fantastik und stellt damit eine ungewöhnliche Variante des Romans dar.