Zakopane freak show. Edition of selected letters of the Tatra Museum creators from 1886-1894

Zasadniczym tematem pracy jest historia powstawania Muzeum Tatrzańskiego, przy czym ukazanie dwóch punktów widzenia na budowanie instytucji: ideowego i realnego, ma na celu uzyskanie szerszej perspektywy w spojrzeniu na tę kwestię.Pierwsza część pracy skupia się na przybliżeniu teorii i tła literackiego. Zbudowana na kanwie spaceru po gabinecie osobliwości (prototypie muzeum, przestrzeni jeszcze nieopracowanej naukowo) przedstawia kolejne rozdziały-"eksponaty" – postaci, idee, zdarzenia, które przybliżają podhalańską rzeczywistość końcówki XIX i początku XX wieku. Problematyka wyprowadzona z filozofii oświeceniowej dotyka kwestii mitotwórstwa, autentyczności i fasadowości obrazu górali podhalańskich oraz zagarniania i kształtowania ich tożsamości.Druga, edytorska część pracy jest wyborem sześćdziesięciu archiwalnych listów ze zbiorów Muzeum Tatrzańskiego im. Dra Tytusa Chałubińskiego z lat 1888-1894, gdzie oryginalne dokumenty są świadectwem rzeczywistego procesu budowania pierwszej siedziby Muzeum.

This thesis analyses a history how Muzeum Tatrzańskie came to life. Throughout the paper two main perspectives regarding the rise of the institution stand out: the conceptual thought process and the real building process. That division helps to achieve ſa broader view.The first part of the work is focused on theory and literary background of Tatras. Built on a concept of a freak show, the thesis displays each chapter as another specimen: people, ideas, events that display the reality of late 19th century and the beggining of 20th century in Podhale. Theoretical reflection on mythmaking, authenticity, the facade but also the seize and shaping of Podhale highlanders is based on the philosophy of the Enlightment.The second part is a selection of sixty letters from dr Tytus Chalubinski Museum’s archive. The original documents written between 1888 and 1894 show how real was the process of buliding the first headquarters of the Museum.