The content of heavy metals in selected bioindicators collected in the Bory Tucholskie National Park

Oceny stanu środowiska Parku Narodowego Bory Tucholskie, co było głównym celem niniejszej pracy, dokonano na podstawie zawartości metali ciężkich w wybranych biowskaźnikach zebranych na jego terenie. W szpilkach Pinus sylvestris L. pochodzących z 15 stanowisk i w liściach Vaccinium myrtillus L. z 16 stanowisk, zebranych jesienią 2010 r. z obszaru parku, oznaczono koncentrację ołowiu, kadmu, żelaza, cynku i miedzi metodą AAS. Natomiast w plechach porostu Hypogymnia physodes (L.) Nyl., autotransplantowanych na 5 stanowiskach w północno-wschodniej części parku narodowego w sezonie letnim 2010 i w sezonie zimowym 2010/2011, określono akumulację tych samych metali ciężkich oraz dodatkowo niklu i chromu, a także siarki. Wartości koncentracji metali ciężkich w biowskaźnikach roślinnych pochodzących z terenu Parku Narodowego Bory Tucholskie porównano z koncentracjami tych metali w biowskaźnikach zebranych na terenie lasów okolic Alwerni w 2006 r., natomiast wartości akumulacji metali ciężkich i siarki w porostach z Parku Narodowego Bory Tucholskie porównano z poziomem akumulacji tych metali w porostach transplantowanych na terenie lasów Nadleśnictwa Olkusz w sezonie letnim 2010i zimowym 2010/2011. Analiza statystyczna wykazała istotnie niższe koncentracje wszystkich metali ciężkich w liściach borówki czarnej oraz wszystkich metali ciężkich oprócz miedzi w szpilkach sosny zwyczajnej z Parku Narodowego Bory Tucholskie w porównaniu do stężeń tych metali w szpilkach i liściach z lasów okolic Alwerni. Akumulacja ołowiu, kadmu, niklu i miedzi w plechach porostów była wyższa w sezonie letnim, natomiast chromu, żelaza i siarki w sezonie zimowym. Jednak różnice te nie były statystycznie istotne, co świadczy o takim samym zanieczyszczeniu powietrza Parku Narodowego Bory Tucholskie w ciągu całego roku. Na podstawie analizy statystycznej stwierdzono natomiast istotne różnice w akumulacji metali ciężkichw porostach z Parku Narodowego Bory Tucholskie, a tymi z lasów Nadleśnictwa Olkusz z wyjątkiem niklu i chromu w sezonie letnim 2010 oraz siarki w sezonie zimowym 2010/2011. Uzyskane wyniki wskazują, że środowisko Parku Narodowego Bory Tucholskie jest zanieczyszczone w niewielkim stopniu. Dodatkowo, porównując stężenia metali ciężkich z badanego obszaru z poziomem stężeń tych metali z innych obszarów, gdzie przeprowadzono podobne badania, wnioskuje się, że Park Narodowy Bory Tucholskie jest jednym z mniej zanieczyszczonych obszarów w granicach naszego państwa.

The aim of the study was to assess condition of the environment of Bory Tucholskie National Park using bioindicators. Needles of Pinus sylvestris L. from 15 places and leaves of Vaccinium myrtillus L. from 16 places were collected in autumn 2010. Heavy metals concentrations (Pb, Cd, Fe, Zn and Cu) were determined in needles and leaves using AAS method. Lichens Hypogymnia physodes (L.) Nyl. were autotransplantated to five sites in north-eastern part of the national park in summer 2010 and in winter 2010/2011 seasons. Accumulations of the same heavy metals also chromium, nickel and sulphur were calculated. Statistical analysis showed the significant lower concentrations of all investigated metals in leaves of bilberry and in the pine needles, with exception of copper from Bory Tucholskie National Park than in the plants from the forest near Alwernia. Accumulation of lead, cadmium, nickel and copper in lichen thalli were higher in summer season than accumulation of chromium, iron and sulphur in winter season. These differences were not statistically significant which showed the same air pollution of Bory Tucholskie National Park during the whole year. On the basis of statistical analysis it was found significant differences in heavy metal accumulation in lichens from Bory Tucholskie National Park and lichen transplanted to Olkusz Forest with the exception of nickel and chromium in summer season 2010 and sulphur in winter season 2010/2011. The obtained results showed that Bory Tucholskie National Park is not polluted to a great extend and where compare to other areas where similar investigations were conducted, it can be concluded that the Bory Tucholskie National Park is one of the less contaminated areas in our country.