Radość (joy) in devotion of Stations of the Cross in the language and cultural

Streszcz. po ang., bibliogr. Recenzowane materiały XLIII konwersatorium z cyklu Język a Kultura (Karpacz, 30.05. - 01.06. 2014 r.)

Przedmiotem artykułu jest specyfika obrazu radości w dyskursie katolickiego nabożeństwa drogi krzyżowej oraz zmiany w konceptualizacji tego uczucia, które zaszły w XX wieku. Opracowanie wykorzystuje elementy metodologii pola leksykalno-semantycznego. Analiza opiera się na około 100 tekstach drogi krzyżowej opublikowanych przed soborem watykańskim II i 100 współczesnych, posoborowych tekstach. Artykuł jest próbą wyjaśnienia, dlaczego niektóre leksemy zostały zastąpione innymi w analogicznych kontekstach, np. jaka jest przyczyna zwiększenia frekwencji słowa przyjemność, a zmniejszenia frekwencji słowa rozkosz. Zauważa się także pojawienie się nowych leksemów w polu leksykalnym, jak optymizm czy satysfakcja. Godne uwagi są zmiany częstotliwości występowania różnych subkategorii radości, np. zanik modelu radości ofiarnej, natomiast pojawienie się modelu radości zmartwychwstania.

The article presents the specificity of image of joy in discourse of catholic devotion of so-called way of the cross (stations of the cross) and changes of conceptualization of this emotion that occurred in the twentieth century. The study uses elements of methodology of lexical-semantic field. The analyze is based on about 100 Polish texts used in way of the cross published during the first half of the twentieth century and 100 contemporary texts of the devotional practice (after the II Vatican Council). The study is an attempt to explain why some words are replaced by others, for example what are the reasons for frequent use of the word przyjemność (pleasure) instead of the word rozkosz (delight). It highlights the emergence of new lexemes in the discourse, as optymizm (optimism), satysfakcja (satisfaction). It also shows the changes in frequency of occurrence of different subcategories of joy, for example disappearance of the model of sacrificial joy and appearance of joy of the Resurrection.