Impact of vegetation on the morphodynamics of the Skawa river channel above the dam in Świnna Poręba

Celem mojej pracy było zbadanie struktury i dynamiki koryta górnego odcinka Skawy. Skawa to średniogórska rzeka karpacka, prawobrzeżny dopływ Wisły. Odcinek do zapory w Świnnej Porębie ma długość 72 km. Dorzecze badanego przeze mnie odcinka Skawy położone jest w ramach magurskiej jednostki tektonicznej Kaprat Fliszowych. Poza poznaniem struktury i dynamiki koryta Skawy do zapory w Świnnej Porębie, w pracy uwzględniam badanie wpływu roślinności nadrzecznej (w korycie, na brzegach oraz równinie zalewowej) na przebieg procesów fluwialnych i kształtowanie form kortowych. Zastosowałam metodę podziału koryta na jednorodne odcinki, które w terenie opisywałam za pomocą specjalnej instrukcji. W taki sposób zbadałam 54 odcinki o zróżnicowanej długości. Informacje na temat ilości i wielkości form w korycie, materiału (rumoszu), morfometrii i zabudowy hydrotechnicznej zostały zebrane podczas badań terenowych zrealizowanych w lipcu i sierpniu 2012 roku. Dokumentowałam występowanie zbiorowisk roślinnych poprzez opisywanie ich rozmieszczenia i wykształcenia oraz wykonując zdjęcia. Te dane umożliwiły przeprowadzenie typologii koryta pod względem przeważających w nim procesów i wydzielenie następujących typów odcinków: erozyjno-depozycyjnego (I), transportacyjnego (II), erozyjnego o podłożu skalno-aluwialnym (III), erozyjnego o podłożu skalnym (IV), akumulacyjnego (V) oraz akumulacyjnego modelowanego również przez erozję boczną (Va) . Występowanie zbiorowisk roślinnych jest powszechne zarówno w korycie, na brzegach jak i równinie zalewowej. Dlatego rola roślinności w kształtowaniu morfodynamiki koryta jest znacząca choć często pomijana. Roślinność wpływa na intensywność procesów erozji i akumulacji, zazwyczaj powodując utrwalenie istniejących form i zahamowanie erozji bocznej brzegów. W korycie Skawy wyraźnie widoczny jest wpływ człowieka. Liczne budowle regulacyjne, zmiany w sposobie użytkowania zlewni i w końcu tworzenie ogromnej inwestycji w postaci zapory oraz zbiornika zaporowego w Świnnej Porębie, przeobraża koryto rzeki. Uruchomienie zbiornika wodnego zmieni funkcjonowanie systemu korytowego poniżej zapory powodując nasilenie erozji, natomiast powyżej cofki zbiornika przyczyni się do depozycji dużej ilości osadów.

The purpose of my thesis was to analyze structure and dynamics of the upper part of Skawa river channel, above the dam in Świnna Poręba. Skawa is Carpatian tributary of the Vistula river. The investigated part of Skawa was 72 km long. The basin of upper Skawa is contained in geological flysch-type structure, Magurska tectonic unit. It is the gravel-bed middle mountain river. In addition to research of river channel structure and dynamics, the study takes account of the impact of vegetation on fluvial processes and channel landforms.Skawa’s river channel was divided into 54 reaches. The reaches was described using river channel mapping protocol, during field research realized in August and September 2012. The analysis of the upper Skawa channel included information about the number and size of landforms, channel pattern, deposits and civil engineering structures. The occurrence of plant communities was documented by describing and taking photos. This data provided the basis for a typology of channel reaches. Investigation showed the occurrence of various morphodynamic types of reaches: of erosion and redeposition (I), transportational (II), deep erosion with rock and alluvial bottom (III), deep erosion with bedrock bottom (IV), accumulation (V) and accumulation with lateral erosion (Va). Vegetation pattern is common on river banks, bars, and floodplain therefore vegetation and processes of erosion and deposition are interactive. Many international studies shown that the role of vegetation is significant but often neglected. In Skawa river numerous fluvial forms; undercuts, bars, islands are modeled by grass, shrubs and trees occurrence. Human activity exerting an impact on Skawa channel mostly by engineering structures. The largest influence on the river system and condition of sedimentation will have dam construction built in Świnna Poręba.