Water quality analysis in selected areas of Małopolska on the basis of biogenic indicators

Niniejsza praca dotyczy analizy jakości wód rzeki Sanki na podstawie wartości wybranych wskaźników biogennych, tj. azotu amonowego, azotu azotanowego(III), azotu azotanowego(V) i fosforu fosforanowego(V). Celem badań była ocena jakości wód Sanki, analiza zmian jakości wód wzdłuż biegu cieku, identyfikacja punktowych i obszarowych źródeł zanieczyszczeń, ocena wpływu działalności człowieka na jakość wód oraz ocena możliwości wykorzystania badanych wód jako ujęcia wód pitnych. W części literaturowej pracy scharakteryzowano województwo małopolskie oraz jego wody z punktu widzenia monitoringu środowiska, opisano wskaźniki biogenne, wybrane akty prawne dotyczące ochrony wód i spektrofotometrię UV-VIS. Kolejna część pracy zawiera metodykę prowadzonych badań, uzyskane wyniki i ich dyskusję. Wskaźniki biogenne oznaczono spektrofotometrycznie: azot amonowy - metodą indofenolową z dichloroizocyjanuranem sodu, azot azotanowy(III) - metodą z kwasem sulfanilowym i chlorowodorkiem N-(1-naftylo)-1,2-diaminoetanu, azot azotanowy(V) – metodą z salicylanem sodu, fosfor fosforanowego(V) - metodą z molibdenianem(VI) amonu. Przeprowadzone badania wykazały, iż jakość wód Sanki wzdłuż biegu cieku charakteryzuje się dużą zmiennością. Pod względem zawartości azotu amonowego dwie próbki kwalifikują się do II klasy jakości wód, pozostałe do klasy I. Dla azotu azotanowego(III) większość próbek mieści się w II klasie jakości, tylko dwie próbki nie spełniają tego normatywu. Wszystkie próbki kwalifikują się do I klasy jakości wód biorąc pod uwagę zawartość azotu azotanowego(V). W odniesieniu do fosforu fosforanowego(V) trzy próbki należą do II klasy jakości wód, reszta do I klasy. Zidentyfikowano punktowe źródło zanieczyszczeń w pobliżu pierwszego i trzeciego punktu pomiarowego. Wykazano duży wpływ czynników antropogenicznych na jakość wód. Pod względem zawartości badanych wskaźników biogennych wody Sanki mogą stanowić ujęcie wody pitnej dla ludzi.

The aim of this research was the analysis of the water quality of the Sanka river on the basis of the values of selected biogenic indicators, i.e. ammoniacal nitrogen, nitrate nitrogen(III), nitrate nitrogen(V) and phosphate phosphorus(V). The results of the study let to analyze changes in water quality along the course of the river, to identify point and area sources of pollution, to assess the impact of human activity on water quality and the possibility of using Sanka’s waters as a drinking water intake.In the literature part of the work, the Małopolskie Voivodeship and its waters are described from the point of view of environmental monitoring. Biogenic indicators, selected legal acts concerning water protection and UV-VIS spectrophotometry are presented. In the methodological part of the research, the obtained results are discussed. The biogenic indicators were determined spectrophotometrically: ammonium nitrogen - the indophenol method with sodium dichloroisocyanurate, nitric nitrogen(III) - the method with sulfanilic acid and N-(1-naphthyl)-1,2-diaminoethane hydrochloride, nitrate nitrogen(V) - with the sodium salicylate method, phosphate(V) phosphorus - by the method with ammonium molybdate(VI).The research showed that the quality of the Sanka’s water along the course of the river is highly variable. In terms of the content of ammoniacal nitrogen, two samples qualify for water quality class II, the others for class I. For nitrate nitrogen(III), most of the samples are in quality class II, and only two samples do not meet this standard. All samples qualify for water quality class I while comes to the content of nitrate nitrogen(V). With regard to phosphate phosphorus(V), three samples belong to class II of water quality, the rest to class I. Sources of the contamination have been identified near the first and third measuring points. The significant influence of anthropogenic factors on water quality was demonstrated. In terms of the content of the analyzed biogenic indicators, the Sanka’s waters can constitute a drinking water intake for people.