THE ADHERENCE OF THE HYPERTENSIVE PATIENTS TO THE RECOMMENDATIONS ON LOW SODIUM DIET

Sód jest pierwiastkiem niezbędnym do życia. Jednak spożywany w nadmiarze, głównie jako składnik soli kuchennej, przyczynia się do podwyższenia ciśnienia tętniczego krwi i rozwoju nadciśnienia tętniczego. Spożycie soli kuchennej, według zaleceń Europejskiego Towarzystwa Nadciśnienia Tętniczego oraz Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) nie powinno przekraczać 5 g/dobę (1 łyżeczka). Podstawowym źródłem sodu w diecie jest sól kuchenna, znajdująca się przede wszystkim w produktach przetworzonych. Duża część spożywanej soli jest dodawana do posiłków przyrządzanych w gospodarstwach domowych, jedynie niewielka ilość zawarta jest w naturalnych produktach.Głównym celem pracy była ocena wiedzy żywieniowej pacjentów z nadciśnieniem tętniczym oraz ich stosowanie się do zaleceń ograniczenia soli kuchennej w diecie. Przeprowadzone badanie składało się z dwóch części. W pierwszym etapie pracy (badanie ankietowe) wykorzystano autorski kwestionariusz ankiety, składający się z 15 pytań o charakterze zamkniętym lub otwartym. Pytania dotyczyły wiedzy żywieniowej i świadomości odpowiedniej diety stosowanej w nadciśnieniu. Badaniem objęto grupę 51 osób, z rozpoznanym i leczonym nadciśnieniem tętniczym. Drugi etap pracy (badanie populacyjne) polegał na pomiarze ciśnienia tętniczego oraz oznaczeniu dobowego wydalania sodu z moczem wśród losowo wybranych rodzin z terenu Miasta i Gminy Niepołomice. Przebadanych zostało 55 osób, wśród których u 35 rozpoznano nadciśnienie tętnicze. Wszystkie z osób przystępujących do badania, zobowiązały się, aby przyjąć zasady diety niskosodowej i zastosować się do zaleceń ograniczenia soli w diecie. Uzyskane dane poddano analizie wykorzystując pakiet statystyczny SAS 9.3.Na podstawie przeprowadzonych analiz wykazano, że pacjenci nie stosują się do zaleceń ograniczenia soli kuchennej w swojej diecie, mimo wysokiego poziomu ich wiedzy na temat diety niskosodowej. Spożycie sodu przekracza wartości zalecane, zarówno w grupie osób chorych na nadciśnienie, jak i wśród osób zdrowych. Wiedza pacjentów chorujących na nadciśnienie tętnicze dotycząca zasad diety niskosodowej, jak również produktów spożywczych zawierających w swoim składzie sól kuchenną jest zadowalająca. Pacjenci nie są wystarczająco zmotywowani do zmiany niewłaściwych nawyków żywieniowych oraz nie podejmują wysiłku wykluczenia soli ze swojego codziennego jadłospisu. Wskazuje to, że istnieje potrzeba edukacji chorych na nadciśnienie w zakresie niefarmakologicznych metod leczenia oraz uświadomienia pacjentom skutków nie leczonego nadciśnienia tętniczego. W zespole terapeutycznym, obok lekarza prowadzącego, powinien znaleźć się dietetyk.

Sodium is an element necessary for life. Nevertheless when consumed in excess mostly as a component of kitchen salt, sodium causes raising of blood pressure and development of hypertension. According to the World Health Organization recommendation consumption of kitchen salt should not exceed 5 g (1 tea spoon) per 24 hours. The basic supply of salt in a diet is kitchen salt included mostly in processed food products. The largest part of the salt consumed is added to the meals prepared in households, only small part of the salt consumed comes from the natural food products. The main goal of this thesis was to assess the dietary knowledge of hypertensive patients and their compliance with recommendations to reduce the volume of kitchen salt in their diet. The conducted research consisted of two parts. During the first stage (survey study) an author's questionnaire consisting of 15 open and closed questions was utilized. The questions concerned dietary knowledge and awareness of a proper diet applied in hypertension. The research covered a group of 51 persons with diagnosed and treated hypertension. Second stage of the research (population study) was based on measurements of blood pressure and urinary sodium excretion amongst the families randomly chosen from area of Niepołomice city and municipality. 55 persons were examined, 35 of them were diagnosed with hypertension. All of the examined pledged themselves to apply low sodium diet and to comply with recommendations to decrease the volume of salt within their diet. The obtained data were analyzed with use of SAS 9.3 statistical package. Upon the conducted analysis it was observed that the patients did not comply with recommendation to decrease the volume of salt within their diet despite of the great level of knowledge in terms of low sodium diet. The consumption of sodium exceeds the recommended levels both within the group of persons suffering hypertension and group of the healthy. The knowledge concerning low sodium diet and food products containing salt within the group of hypertensive patients was satisfactory. Patients are not motivated enough to change their wrong dietary habits and take no effort to exclude salt from their daily menu. It appears that there is a need of educating the persons suffering from hypertension in terms of non-pharmacological methods of treatment and acknowledging patients with consequences of untreated hypertension. Thus, besides the physician, the therapeutic team should include the nutritionist.