Jagiellonian University Repository

Czy można wejść dwa razy do tej samej rzeki? : polska pamięć o Żydach i Zagładzie 25 lat później

Czy można wejść dwa razy do tej samej rzeki? : polska ...

Show full item record

dc.contributor.author Kapralski, Sławomir pl
dc.contributor.author Niedźwiedzki, Dariusz [SAP11013454] pl
dc.contributor.author Nowak, Jacek [SAP11013873] pl
dc.date.accessioned 2019-05-20T09:38:41Z
dc.date.available 2019-05-20T09:38:41Z
dc.date.issued 2019 pl
dc.identifier.uri https://ruj.uj.edu.pl/xmlui/handle/item/75224
dc.language pol pl
dc.rights Udzielam licencji. Uznanie autorstwa - Na tych samych warunkach 3.0 Polska *
dc.rights.uri http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0/pl/legalcode *
dc.title Czy można wejść dwa razy do tej samej rzeki? : polska pamięć o Żydach i Zagładzie 25 lat później pl
dc.title.alternative Polish memory of Jews and the Holocaust 25 years after pl
dc.type JournalArticle pl
dc.description.physical 42-70 pl
dc.description.additional Bibliogr. s. 67-70 pl
dc.identifier.weblink http://www.qualitativesociologyreview.org/PL/Volume45/PSJ_15_1_Kapralski_%20Niedzwiedzki_Nowak.pdf pl
dc.abstract.pl W latach 1988-1993 autorzy artykułu uczestniczyli w projekcie badawczym "Pamięć kultury żydowskiej wśród mieszkańców Podkarpacia", w ramach którego zebrano około 400 pogłębionych wywiadów z mieszkańcami Polski południowej. Materiał ten, z różnych powodów, nie został wówczas opracowany. W 2013 roku postanowiliśmy do niego powrócić w ramach nowego projektu "Strategie pamiętania o kulturze żydowskiej w Galicji". Odczytując na nowo materiał zebrany 25 lat temu, mieliśmy wyjątkową okazję zaobserwować, jak zmieniła się nasza percepcja wypowiedzi respondentów. Przede wszystkim dostrzegliśmy szereg ukrytych założeń, którymi posługiwaliśmy się, przeprowadzając wywiady. Pierwsze z nich to lokowanie naszych rozmówców w dyskursie, który Johannes Fabian określał jako "allochroniczny", a więc traktowanie ich jako reprezentantów przeszłości, nienależących do naszej wspólnej teraźniejszości i nie podlegających jej wpływowi. Drugie to zdroworozsądkowa koncepcja pamięci jako mnéme, a więc jako przekazywania w teraźniejszości zakodowanego w przeszłości obrazu wydarzeń. Trzecie to przyjęcie za pewnik, że nasi rozmówcy muszą pamiętać to, co przeżyli i że właśnie treść tych przeżyć jest tym, co nam przekazują. Odczytując na nowo zebrane wywiady, poddaliśmy te założenia rewizji. Przyjęliśmy mianowicie, że wizje przeszłości są konstruowane w teraźniejszości, że służą budowie i obronie konstruktów tożsamościowych, i że to, co mówili nam respondenci, było w istocie rezultatem skomplikowanego nakładania się na siebie różnych dyskursów, w których ujmowali oni przeszłość. Samokrytycznie też musieliśmy przyznać, że odczytanie zebranego materiału z perspektywy debat, jakie przetoczyły się przez Polskę po opublikowaniu Sąsiadów i następnych książek J. T. Grossa ujawniło naiwność, z jaką 25 lat temu podchodziliśmy do stosunków polsko-żydowskich oraz pewną tendencję do marginalizacji problematyki Zagłady na rzecz nostalgicznej wizji żydowskiej kultury. Rewizja tej naiwności pozwoliła nam na dostrzeżenie w wywiadach wątków, aluzji, znaczących przemilczeń i tym podobnych, składających się na to, co określamy jako "niepamięć", w której przeszłość ujawnia się bardziej autentycznie niż w wyartykułowanych jej obrazach. pl
dc.abstract.en In the years 1988-1993 the authors of this article participated in the research project "The Memory of Jewish Culture Among the Inhabitants of the Sub-Carpathian Region," in result of which ca. 400 in-depth interviews with the inhabitants of southern Poland have been collected. This material for various reasons have not been elaborated at that time. In 2013, we have decided to return to it in the framework of a new project: "Strategies of Remembering the Jewish Culture in Galicia." The new reading of the material collected 25 years ago offered us an exceptional opportunity to see how our perception has changed. We have noticed several hidden assumptions that we assumed when conducting interviews. The first of them was the location of the interviewees in the "allochronic discourse" in which they were perceived as the representatives of the past who did not belong to our commonly shared present and were not influenced by it. The second assumption was the commonsense concept of memory as mnéme, that is the present recollection of the image of events as encoded in the past. The third assumption was the acceptance as something self-evident that the interviewees must remember what they had experienced and that it is precisely the content of that experience that they share with us in the situation of the interview. While reading the interviews again, we have had to revise these sssumptions. We have accepted that the visions of the past are constructed in the present, that they serve to build and to defend the constructs of identity of the respondents, and that what they delivered was in fact a result of a complicated process of interaction and overlapping of various discourses in terms of which they apprehended the past. We have also had to self-critically admit that reading the old material from the perspective of the debates that took place in Poland after the publications of Neighbors and following books by J. T. Gross revealed a certain naivety with which we had approached the Polish Jewish relations 25 years ago and a certain tendency to marginalize the Holocaust in favor of a nostalgic vision of Jewish culture. The revision of this naivety allowed us to see in the interviews the motifs, allusions, significant silences, contributing to what we describe in the final sections of the article as "non-memory" in which the past unveils more authentically than in its elaborated images. pl
dc.subject.pl pamięć pl
dc.subject.pl niepamięć pl
dc.subject.pl Żydzi pl
dc.subject.pl Zagłada pl
dc.subject.pl trauma pl
dc.subject.en memory pl
dc.subject.en non-memory pl
dc.subject.en Jews pl
dc.subject.en the Holocaust pl
dc.subject.en trauma pl
dc.description.volume 15 pl
dc.description.number 1 pl
dc.description.publication 2,3 pl
dc.identifier.doi 10.18778/1733 - 8069.15.1.04 pl
dc.identifier.eissn 1733-8069 pl
dc.title.journal Przegląd Socjologii Jakościowej pl
dc.title.volume Wokół rewizyt badawczychi reinterpretacji socjologicznych danych jakościowych & Numer ogólny pl
dc.language.container pol pl
dc.date.accession 2019-05-07 pl
dc.affiliation Wydział Filozoficzny : Instytut Socjologii pl
dc.affiliation Wydział Studiów Międzynarodowych i Politycznych : Instytut Europeistyki pl
dc.subtype Article pl
dc.rights.original CC-BY-SA; otwarte czasopismo; ostateczna wersja wydawcy; w momencie opublikowania; 0 pl
dc.identifier.project ROD UJ / OP pl
dc.identifier.project DEC-2012/07/B/HS3/03464 pl
.pointsMNiSW [2019 A]: 20


Files in this item

This item appears in the following Collection(s)

Udzielam licencji. Uznanie autorstwa - Na tych samych warunkach 3.0 Polska Except where otherwise noted, this item's license is described as Udzielam licencji. Uznanie autorstwa - Na tych samych warunkach 3.0 Polska