Jagiellonian University Repository

Odpływ rzeczny w Bieszczadach Wysokich w latach 1961-2015

pcg.skipToMenu

Odpływ rzeczny w Bieszczadach Wysokich w latach 1961-2015

Show full item record

dc.contributor.author Mostowik, Karolina [USOS110578] pl
dc.date.accessioned 2018-02-14T09:33:45Z
dc.date.available 2018-02-14T09:33:45Z
dc.date.issued 2017 pl
dc.identifier.issn 1644-3586 pl
dc.identifier.uri https://ruj.uj.edu.pl/xmlui/handle/item/50276
dc.language pol pl
dc.rights Udzielam licencji. Uznanie autorstwa - Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowa *
dc.rights.uri http://creativecommons.org/licenses/by-nd/4.0/pl/legalcode *
dc.title Odpływ rzeczny w Bieszczadach Wysokich w latach 1961-2015 pl
dc.title.alternative Streamflow in the High Bieszczady Mountains (1961-2015) pl
dc.type JournalArticle pl
dc.description.physical 75-91 pl
dc.description.additional Bibliogr. s. 88-91 pl
dc.identifier.weblink http://www.ejournals.eu/Prace-Geograficzne/2017/Numer-151/art/10795/ pl
dc.abstract.pl W obiegu wody w górskich obszarach fliszowych podkreśla się znaczącą rolę odpływu powierzchniowego w odprowadzeniu wody ze zlewni, co jest związane z ukształtowaniem terenu i niewielką miąższością pokryw stokowych (niską retencją). Warunki klimatyczne decydują o wielkości i reżimie tego odpływu, zatem wieloletnie zmiany opadów atmosferycznych i temperatury powietrza mogą również powodować zmiany w obiegu wody. Badania odpływu w zlewni górnego Sanu powyżej zbiornika Solińskiego, interesującej ze względu na seminaturalne warunki obiegu wody i potencjalnie wpływające na nie zmiany klimatyczne, dotychczas nie były prowadzone z wykorzystaniem najdłuższych dostępnych serii pomiarowych. Celem pracy była charakterystyka odpływu rzek w Bieszczadach Wysokich oraz identyfikacja i ocena zmian odpływu rzecznego w okresie badawczym 1961-2015 na przykładzie Sanu (przekrój Dwernik) i Solinki (przekrój Terka). Zmienność odpływu została określona na podstawie miesięcznych współczynników przepływu oraz współczynnika zmienności średnich miesięcznych wartości przepływu w wieloleciu. Długość dostępnych serii pomiarowych pozwoliła również na określenie z wykorzystaniem testu Manna-Kendalla trendów zmian odpływu w skali roku, półroczy i miesięcy. Reżim odpływu rzek bieszczadzkich cechuje się występowaniem w ciągu roku jednej kulminacji roztopowej w okresie wiosennym (marzec, kwiecień) o dużej powtarzalności z roku na rok oraz minimum odpływu w sierpniu. Zmiany w średnim odpływie w latach 1961-2015 nie były statystycznie istotne i świadczyły o ich fluktuacyjnym charakterze. Ostatnie trzydziestolecie (1986-2015) cechował natomiast istotny wzrost odpływów średnich i niskich w półroczu zimowym (szczególnie styczeń-marzec) oraz słaby spadek odpływu w półroczu letnim (szczególnie we wrześniu), wykazując tym samym podobne tendencje do zmian w przepływach obserwowanych w innych obszarach górskich Europy, generowanych zmianami wielkości i struktury opadów oraz - w większym stopniu - wzrostem temperatury powietrza. Tendencje zmian odpływu i częstsze problemy z niedoborami wody wskazują na potrzebę oceny zmian odpływu również w pozostałej części polskich Karpat w kontekście zmiany zasobności systemów wodonośnych regionu. pl
dc.abstract.en Water circulation in flysch mountains is characterized by a substantial role of runoff due to the mountain topography and thin slope covers, which result in low retention rates. Climatic conditions determine streamflow and runoff regime, thus changes in precipitation and temperature could affect water circulation patterns. Stream runoff analysis in the upper San catchment up to Solina Lake is interesting due to semi-natural features of the catchment (minimum human impact) and potential climate changes affecting streamflow. However, the investigation of stream runoff in the High Bieszczady Mountains has not yet been studied extensively with the use of the longest data series. The research objectives were to (1) characterize stream runoff in the High Bieszczady Mountains; and to (2) identify and assess changes in stream runoff for two periods: 1961-2015 and 1986-2015 on the example of the San river (Dwernik stream gauge) and the Solinka river (Terka stream gauge). Runoff variability was assessed using monthly flow coefficients and coefficients of multi-year variability of monthly flows. Minimum, mean and maximum streamflow records were analysed for trends with the nonparametric Mann-Kendall test in different time intervals: months, half-years and years. Streamflow regime of the San and Solinka rivers is characterized by the highest runoff values with low variability over a long period in spring months (March, April) due to snowmelt, whereas the lowest runoff occurres in August. Mean streamflow trends in the period 1961-2015 were not significant and indicated runoff fluctuations. However, the second period (1986-2015) revealed significant increase in mean and minimum runoff in the winter half-year (mainly January-March) and slight decrease in runoff in the summer half-year (particularly September). These changes are similar to trends observed in other mountain catchments in Europe, which have been explained by recent changes especially in temperature but also in the type and sum of precipitation. Trends identified in the selected catchments as well as more frequent water deficits indicate a high demand for streamflow trends assessment in the other parts of the Polish Carpathians in the context of potential changes in groundwater resources. pl
dc.subject.pl przepływ rzeczny pl
dc.subject.pl zmiany odpływu pl
dc.subject.pl zlewnie górskie pl
dc.subject.pl Karpaty Wschodnie pl
dc.subject.en discharge pl
dc.subject.en runoff changes pl
dc.subject.en mountain catchments pl
dc.subject.en Eastern Carpathians pl
dc.description.number 151 pl
dc.identifier.doi 10.4467/20833113PG.17.023.8035 pl
dc.identifier.eissn 2083-3113 pl
dc.title.journal Prace Geograficzne pl
dc.language.container pol pl
dc.date.accession 2018-02-14 pl
dc.affiliation Wydział Geografii i Geologii : Instytut Geografii i Gospodarki Przestrzennej pl
dc.subtype Article pl
dc.rights.original CC-BY-ND; otwarte czasopismo; ostateczna wersja wydawcy; w momencie opublikowania; 0 pl
dc.identifier.project ROD UJ / P pl
.pointsMNiSW [2017 B]: 14


Files in this item

This item appears in the following Collection(s)

Udzielam licencji. Uznanie autorstwa - Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowa Except where otherwise noted, this item's license is described as Udzielam licencji. Uznanie autorstwa - Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowa