Jagiellonian University Repository

Maści czarownic, śmiertelne trucizny i serum prawdy : historia i wykorzystanie psychoaktywnych roślin z rodziny Solanaceae

Maści czarownic, śmiertelne trucizny i serum prawdy ...

Show full item record

dc.contributor.author Ciechomska, Monika [USOS94977] pl
dc.date.accessioned 2016-06-09T17:09:14Z
dc.date.available 2016-06-09T17:09:14Z
dc.date.issued 2014 pl
dc.identifier.issn 2084-977X pl
dc.identifier.uri http://ruj.uj.edu.pl/xmlui/handle/item/27782
dc.language pol pl
dc.rights Udzielam licencji. Uznanie autorstwa - Użycie niekomercyjne 3.0 Polska *
dc.rights.uri http://creativecommons.org/licenses/by-nc/3.0/pl/legalcode *
dc.title Maści czarownic, śmiertelne trucizny i serum prawdy : historia i wykorzystanie psychoaktywnych roślin z rodziny Solanaceae pl
dc.title.alternative Witches' ointments, fatal toxins and truth serum : history and use of Solanaceae psychoactive plants pl
dc.type JournalArticle pl
dc.description.physical 19-34 pl
dc.description.additional Bibliogr. s. 33-34 pl
dc.identifier.weblink http://www.doktoranci.uj.edu.pl/documents/1167150/67a3709a-966c-44b0-a69f-d160000bee62#page=19 pl
dc.abstract.pl Rośliny halucynogenne z rodzaju psiankowatych (Solanaceae), takie jak bieluń (Datura), brugmansja (Brugmansia), mandragora (Mandragora), lulek (Hyoscyamus), lulecznica (Scopolia) oraz pokrzyk (Atropa), są znane już od starożytności. Składniki aktywne tych roślin, między innymi atropina i skopolamina, znajdują zastosowanie nie tylko w medycynie, ale również jako środki halucynogenne. Już w czasach antycznych uważano, że rośliny psiankowate powodują obłęd, demencję oraz śmierć, jak również obdarzają darem prorokowania. W średniowieczu stanowiły one składniki maści stosowanych przez czarownice celem wywołania wrażenia latania. Mimo iż było z nimi związanych wiele innych mitów i legend, doceniano i wciąż docenia się również ich właściwości lecznicze, na przykład rozkurczowe czy przeciwwymiotne. Rośliny z rodziny Solanaceae stosowane są przez amerykańskich i afrykańskich szamanów, nie tylko w medycynie, ale również podczas tradycyjnych rytuałów, na przykład inicjacyjnych. Alkaloidy tropanowe zawarte w wymienionych roślinach w dużych dawkach mogą powodować zatrucie, a nawet zgon. Szacunkowa dawka śmiertelna dla osoby dorosłej to ok. 100 mg atropiny lub skopolaminy. W przypadku dziecka dawka śmiertelna jest dziesięciokrotnie niższa. Rośliny psiankowate stosowane są ponadto w zastępstwie narkotyków, głównie przez młodych ludzi, mających pierwsze doświadczenia z substancjami psychoaktywnymi. Jednak ze względu na nieprzyjemne skutki uboczne ich zażywania często pierwsze doświadczenia okazują się ostatnimi. pl
dc.abstract.en Hallucinogenic Solanaceae plants like Datura, Brugmansia, Mandragora, Hyoscyamus, Scopolia and Atropa have been present in human life since the antiquity. Their active ingredients - atropine and scopolamine - except of being useful as medicines, induce hallucinations. Psychoactive properties of mentioned plants were noticed by the ancients. The plants were said to cause insanity, dementia and death but also to evoke prophesying. In the Middle Ages, they were used as constituents of the renowned witches flying ointments. There were a couple of myths surrounding Solanaceae plants, nevertheless their medical potential was known. They are used also nowadays as antispasmodic and antiemetic drugs. Hallucinogenic Solanaceae plants were used also by shamans from America and Africa. Not only have their therapeutic properties been appreciated, but also their hallucinogenic potency has played a gigantic role in traditional initiations. Tropane alkaloids extracted from some of the Solanaceae are toxic and may cause decease when overdosed. It is estimated that even a dose of 100 mg of atropine or scopolamine is lethal for adults and about ten times lower for children. Some of the mentioned plants are of interest to young people who have their first experience with hallucinogenic drugs of abuse. However, unpleasant adverse effects and high toxicity often make the first experience the last. pl
dc.subject.pl psiankowate pl
dc.subject.pl Solanaceae pl
dc.subject.pl atropina pl
dc.subject.pl skopolamina pl
dc.subject.pl rośliny psychoaktywne pl
dc.subject.en Solanaceae pl
dc.subject.en atropine pl
dc.subject.en scopolamine pl
dc.subject.en psychoactive plants pl
dc.description.number 9 (2) pl
dc.identifier.eissn 2082-3827 pl
dc.title.journal Zeszyty Naukowe Towarzystwa Doktorantów Uniwersytetu Jagiellońskiego. Nauki Ścisłe pl
dc.language.container pol pl
dc.date.accession 2016-06-06 pl
dc.affiliation Wydział Chemii pl
dc.subtype Article pl
dc.rights.original CC-BY-NC; otwarte czasopismo; ostateczna wersja wydawcy; w momencie opublikowania; 0; pl


Files in this item

This item appears in the following Collection(s)

Udzielam licencji. Uznanie autorstwa - Użycie niekomercyjne 3.0 Polska Except where otherwise noted, this item's license is described as Udzielam licencji. Uznanie autorstwa - Użycie niekomercyjne 3.0 Polska