Jagiellonian University Repository

Ekspresywizmy osobowe jako relewantne składniki kompetencji językowo-kulturowej mieszkańców gminy Iwanowice w pow. krakowskim

pcg.skipToMenu

Ekspresywizmy osobowe jako relewantne składniki kompetencji językowo-kulturowej mieszkańców gminy Iwanowice w pow. krakowskim

Show full item record

dc.contributor.advisor Sikora, Kazimierz [SAP11011081] pl
dc.contributor.author Gołdowski, Kamil pl
dc.date.accessioned 2020-07-26T15:51:20Z
dc.date.available 2020-07-26T15:51:20Z
dc.date.submitted 2015-09-03 pl
dc.identifier.uri https://ruj.uj.edu.pl/xmlui/handle/item/206161
dc.language pol pl
dc.title Ekspresywizmy osobowe jako relewantne składniki kompetencji językowo-kulturowej mieszkańców gminy Iwanowice w pow. krakowskim pl
dc.title.alternative Personal expressivisms as relevant components of linguistic and cultural competence of inhabitants of the Iwanowice Commune (the Krakow District) pl
dc.type master pl
dc.abstract.pl Celem pracy jest analiza ekspresywizmów osobowych używanych przez mieszkańców gminy Iwanowice w perspektywie zachodzących zmian językowych i społeczno-cywilizacyjnych, takich jak: recesywność gwar, unifikacja języka, a także — odchodzenie od tradycyjnego wiejskiego etosu wartości. Praca służy również przejrzystej prezentacji całości zgromadzonego materiału w formie alfabetycznie uporządkowanego słownika, który zostaje dodany do pracy jako załącznik. Omawiana w pracy leksyka została zgromadzona poprzez rozmowy z najstarszymi mieszkańcami gminy oraz badania kwestionariuszowe. Przeprowadzone ankiety składały się z dwóch zasadniczych części: sprawdzenia znajomości dawnych gwarowych leksemów pamiętanych przez najstarsze pokolenie oraz pytań otwartych o konkretne desygnaty. Praca składa się z pięciu rozdziałów. Pierwszy z nich to wprowadzenie informujące o celach pracy, stanie badań i zastosowanych metodach badawczych. Drugi rozdział podejmuje rozważania nad teoretycznymi aspektami badań nad ekspresywnością i ekspresywizmami osobowymi. Rozdział trzeci przybliża czytelnikowi specyfikę badanego obszaru językowego: sytuację na współczesnej podkrakowskiej wsi, system aksjologiczno-normatywny społeczności wiejskiej oraz położenie gminy w odniesieniu do map podziału dialektu małopolskiego. Po teoretycznej części pracy w rozdziale czwartym uwaga została poświęcona analizie zgromadzonego materiału w odniesieniu do etosu wiejskich wartości. Przeprowadzone prace badawcze pozwoliły na dojście do wniosku, że znajomość dawnych ekspresywizmów osobowych zauważalnie maleje, choć i tak ta część słownictwa jest zdecydowanie najtrwalszą częścią gwarowego słownictwa. Poszczególne ekspresywizmy są zapominane z dwóch głównych powodów. Pierwszy z nich to unikanie gwary — zastępowanie gwarowych wyrazów ogólnopolskimi synonimami. Drugi powód wiąże się z odchodzeniem od wyznawanych dawniej wartości, takich jak: rodzina, praca, lokalność i religia. Cechy bądź przypadłości ludzkie zasługujące w oczach tradycyjnej społeczności na naganę w oczach młodszych pokoleń przestają takie być, przez co różne typy osób przestają być nazywane nacechowanymi emocjonalnie określeniami. Badania kwestionariuszowe wykazały również, że część dawnych gwarowych leksemów jest wciąż pamiętana, choć czasami w obrębie ich znaczeń zachodzą wyraźne zmiany. Ekspresywizmy osobowe są interesującym korpusem badawczym, który pozwala nie tylko na analizę językoznawczą, ale też — podjęcie refleksji socjologicznej na temat zmian zachodzących w społecznościach wiejskich. pl
dc.abstract.en The aim of the research is to analyze personal expressivisms used by residents of the municipality of Iwanowice in view of change of language and socio-civilization changes, such as recessiveness of subdialects, unification of language, and – moving away from the traditional rural ethos of values. This paper is also clear presentation of total accumulated material in the form of alphabetically ordered dictionary that is added to the paper as an attachment. Lexis discussed in the paper was gathered through interviews with the oldest inhabitants of the commune and questionnaire tests. The conducted surveys consisted of two main parts: testing knowledge of the ancient dialect of tokens remembered by the oldest generation and open-ended questions about specific designations.The paper consists of five chapters. The first is the introduction of the purpose of the work, state of research and applied research methods. The second chapter takes reflections on the theoretical aspects of the study of expressivity and personal expressivisms. The third chapter introduces the reader to the specificity of the analyzed language area: the situation in the contemporary village near Krakow, axiological-normative system of the rural community and location of the community in relation to the maps dividing the dialect of Malopolska. After the theoretical part of the work, in the fourth chapter attention has been devoted to the analysis of the collected material in relation to the ethos of rural values.The conducted research made it possible to conclude that the knowledge of former personal expressivism has been noticeably decreasing, although this part of the vocabulary is by far the most stable part of the dialect vocabulary. Individual expressivisms are forgotten for two main reasons. The first one is to avoid dialect – replacing regional words by nationwide synonymous. The second reason involves the abandonment of formerly professed values ​​such as family, work, locality and religion. Features or human ailments deserving in the eyes of traditional society to blame, in the eyes of the younger generations cease to be such, so that different types of people cease to be called as emotionally characterised by terms. Questionnaire tests also showed that some subdialect's lexemes are still remembered, though sometimes within their meanings clear changes occur. Personal expressivisms information are interesting body of research that allow not only to analyze linguistics, but also to take sociological reflection on the changes taking place in rural communities. pl
dc.subject.pl ekspresywizm osobowy, ekspresywność językowa, system aksjonormatywny, społeczność wiejska, gwara, gmina Iwanowice, recesywność gwar, słownictwo ekspresywne pl
dc.subject.en personal expressivism, expressiveness of language, axionormative system, rural community, subdialect, the Iwanowice Commune, recessiveness of subdialects, expressive vocabulary pl
dc.contributor.reviewer Sikora, Kazimierz [SAP11011081] pl
dc.contributor.reviewer Rak, Maciej [SAP11019413] pl
dc.affiliation Wydział Polonistyki pl
dc.identifier.project APD / O pl
dc.identifier.apd diploma-98872-132048 pl
dc.contributor.departmentbycode UJK/WP4 pl
dc.area obszar nauk humanistycznych pl
dc.fieldofstudy nauczycielska pl


Files in this item

Files Size Format View

There are no files associated with this item.

This item appears in the following Collection(s)