Jagiellonian University Repository

L'humour de L'École des femmes de Molière dans les traductions de Tadeusz Boy-Żeleński et d'Artur Międzyrzecki

pcg.skipToMenu

L'humour de L'École des femmes de Molière dans les traductions de Tadeusz Boy-Żeleński et d'Artur Międzyrzecki

Show full item record

dc.contributor.advisor Marczuk-Szwed, Barbara [SAP11010876] pl
dc.contributor.author Koloda, Maria pl
dc.date.accessioned 2020-07-26T14:02:13Z
dc.date.available 2020-07-26T14:02:13Z
dc.date.submitted 2015-07-01 pl
dc.identifier.uri https://ruj.uj.edu.pl/xmlui/handle/item/204464
dc.language fre pl
dc.subject.other humour, Bergson, Molière, traduction, Boy-Żeleński, Międzyrzecki, comique pl
dc.title L'humour de L'École des femmes de Molière dans les traductions de Tadeusz Boy-Żeleński et d'Artur Międzyrzecki pl
dc.title.alternative Humor Szkoły żon Moliera w tłumaczeniu Tadeusza Boya-Żeleńskiego i Artura Międzyrzeckiego pl
dc.title.alternative Molière's humour in the School for Wives as translated by Tadeusz Boy-Żeleński and Artur Międzyrzecki pl
dc.type master pl
dc.abstract.pl Niniejszej praca ma na celu zbadanie elementów komizmu w sztuce molierowskiej pt. L’École des femmes, a następnie zanalizowanie czy dwudziestowieczni tłumacze, Tadeusz Boy-Żeleński i Artur Miedzyrzecki uchwycili humor Moliera i zdołali go przenieść na grunt języka i kultury polskiej. Wykorzystuje ona metodologię Henri Bergsona w celu zbadania elementów komicznych.Metody wykorzystane przez Moliera w celu stworzenia komizmu sytuacyjnego zostały przez tłumaczy rozpoznane i zachowane: quiproquo, odwrócenie ról, efekt „diabła na sprężynach”, kontrastowanie przeciwieństw, powtórzenia i zaskoczenie. Miejscami tłumacze są mniej wierni w kwestii wyborów leksykalnych, ale przyświeca im cel podtrzymania, a nawet zwiększenia efektu komizmu za pomocą amplifikacji i konkretyzacji. Zwłaszcza w tłumaczeniu Międzyrzeckiego zauważyć można konkretyzację oraz podkreślenie kontrastów, co sprawia, że jego humor jest bardziej ekspresywny.Obie wersje wykorzystują również zaproponowany przez Moliera komizm gestów i ruchów, z tendencją do poszerzania didaskalii. Wynika to ze zmian konwencji teatralnych, które w XX wieku przydały ważności roli reżysera i aktorów. Komizm słowny jest trudniejszy do zachowania w tłumaczeniu ze względu na różnice leksykalne w zasobie leksykalnym języków. Jednakże tłumacze poradzili sobie z nim mistrzowsko, rozpoznając metody Moliera, zwłaszcza jeśli chodzi o zachowanie efektów ironii oraz kontrastu między między materializmem i duchowością. Boy-Żeleński wykorzystuje również różnorodne metody archaizacji języka, a Międzyrzecki ożywia język wspólczesnymi zwrotami idiomatycznymi, co wzbogaca efekt komiczny. Tłumaczenie Boya jest w ten sposób bardziej klasycyzujące, a Międzyrzeckiego – bardziej rubaszne. Postacią komiczną dzieła jest Arnolf, którego wyolbrzymione cechy powoduja śmiech poprzez jego uparte niedostosowanie do społeczności. Ponadto, w postaci tej można doszukać się głebszych, ukrytych cech, które ujawniają się dopiero pod koniec sztuki. Jego słowa są również pełne ironii, co wpływa na efekt komiczny i na to, że Arnolf nie ma całkowicie negatywnego oblicza, a dzieło zyskuje pewien aspekt psychologiczny. Co więcej, sztuka ma charakter satyry społecznej z postulatem zachowania złotego środka, co tłumaczenie podtrzymują. Zachowują również komizm charakteru, ale w inny sposób. Boy-Żeleński podkreśla złożonośc postaci Arnolfa, a nawet osłabia jego wizerunek tyrana, podczas gdy Międzyrzecki go wzmacnia, ukazując go w sposób bardziej absurdalny, a nawet groteskowy. Pomimo pewnych różnic pomiędzy tłumaczeniami, obaj autorzy zachowują najistotniejsze elementy molierowskiego humoru i ich tłumaczenia mozna uznać za konkurencyjne. pl
dc.abstract.en This work is based on Henri Bergson’s methodology to identify elements of humour in Molière’s School of Wives. It is aimed at comparing two Polish translations of this play, by Tadeusz Boy-Żeleński and Artur Międzyrzecki to discover to what extend the authors managed to transfer Molière’s humour into their language and culture.They recognised and maintained the methods used in situational humour: misunderstandings, role changing, obstinate repetition of certain motives, juxtaposing of two opinions and surprise. Sometimes they are less faithful in comparison with the original text in terms of lexical choice, but their objective is to preserve and even exceed Molière’s humour by means of amplification and concretisation. Międzyrzecki also tends to highlight contracts, which makes his humour more expressive and less subtle.As far as humour based on gestures and movements is concerned, the translators do not only maintain, but even reinforce it through augmentation of stage directions. They are prompted by a new tendency in the theatre to provide directors and actors with a more important role.Verbal humour seems more difficult to preserve in translation due to lexical discrepancies between languages. However, the translators recognise this type of humour and follow Molière’s methods. In case of more difficult issues, they replace it with a different type of humour. They capture and even reinforce irony and the contrast of physical and mental. Boy-Żeleński resorts to a variety of methods to introduce an old language while Międzyrzecki prefers to revive his language with numerous modern idiomatic expressions, which both contribute to a humorous effect. Boy’s translation veers towards being classical while Międzyrzecki’s towards coarseness.Arnolphe serves as a humorous character in the play. His exaggerated traits make him incorrigibly unsociable, which is a source of humour, well preserved by the translators. However, Molière’s intention was also to show his human aspect, through his love for Agnès and an ironical attitude towards the world. Thanks to is, Molière’s work gains a psychological aspect. In addition, it can be read as a social satire, which the translators maintain. Boy-Żeleński succeeds in depicting the complexity of Arnolphe’s character and even creates a gentler protagonist. On the other hand, Międzyrzecki opts for reinforcing the image of tyrant, enhancing his absurdity and grotesque.In spite of certain differences in the translated works, both Polish authors have captured excellently the essence of Molière’s humour and their translations can be considered competitive. pl
dc.abstract.other Ce mémoire de maitrise utilise la méthodologie d’Henri Bergson pour chercher des éléments comiques dans L’École des femmes de Molière afin de répondre à la question de savoir si les traducteurs, Tadeusz Boy-Żeleński et Artur Miedzyrzecki, ont bien saisi l'humour moliéresque et s'ils ont réussi dans la tâche de le transmettre dans la langue polonaise.Les méthodes utilisées par Molière pour créer le comique de situations sont reconnues et maintenues par les traducteurs : les quiproquos, les renversements des rôles, l’effet du « diable à ressort », la juxtaposition de deux jugements, la répétition, la surprise. Parfois ils sont moins fidèles à l'original quant au choix lexical mais le but de ces procédés est de maintenir, voire dépasser l’humour prévu par Molière par la pratique de l’amplification et de la concrétisation. La traduction de Międzyrzecki est spécialement marquée par la concrétisation et par la mise en relief des contrastes. Son humour est plus cru que celui de Molière et ainsi sa traduction peut sembler plus expressive. Quant au comique de gestes et de mouvements, les traducteurs le reconnaissent et incorporent dans leurs versions. Les deux ont tendance à amplifier des didascalies pour préciser l'interprétation de l'œuvre. Ces amplifications dérivent du changement de la convention théâtrale de leur époque qui donnait plus d'importance aux metteurs en scène et aux acteurs. Le comique de mots est plus difficile à préserver dans la traduction à cause des différences entre les langues au niveau du lexique. Néanmoins, les traducteurs le maîtrisent d'une manière admirable. Ils reconnaissent les types du comique de mots utilisés par Molière et suivent ses méthodes. Si la traduction du comique dans un fragment semble difficile, ils le déplacent dans un autre fragment ou ils le remplacent par un autre type de comique. Ils expriment parfaitement l'ironie et le contraste entre le physique et le psychique et même renforcent ce type de l'humour. Boy-Żeleński utilise aussi une variété d'effets archaïsants. Chez Międzyrzecki, l’archaïsation est plus faible, mais il avive le langage par des phraséologismes abondants. La stratégie archaïsante chez Boy et modernisante chez Międzyrzecki créent un effet supplémentaire du comique. La traduction de Międzyrzecki est plus expressive et parfois grossière tandis que celle de Boy garde la bienséance classicisante.Dans L'École des femmes Arnolphe est un caractère comique. Ses traits exagérés le rendent insociable et incorrigible et provoquent le rire. Néanmoins, Molière ne s'arrête pas sur le rire, mais il prend soin de leur montrer aussi l'aspect humain de son héros. En plus, dans ses propos apparaissent des phrases ironiques qui témoignent de son sens de l'humour. Grâce à la profondeur du personnage d'Arnolphe la pièce gagne la dimension psychologique et celle de la satire sociale, qui concerne les mariages sans amour, l'affectation des femmes précieuses et l'hypocrisie des gestes de politesses. En plus, il postule aussi de garder le juste milieu face aux événements irrévocables. Les traducteurs gardent le comique de caractère proposé par Molière. Boy-Żeleński tâche de préserver la subtilité et la complexité de ce personnage. Parfois, il va même plus loin que Molière par des procédés adoucissant des propos d'Arnolphe. Par contraste, Międzyrzecki cherche plutôt à renforcer l'image de tyran, montrer ses soins comme absurdes voir grotesques. Quant à la satire sociale, ils maintiennent l'esprit de l'œuvre de Molière.En dépit des différences entre les deux traductions, les deux auteurs ont bien saisi l’essence de l'humour moliéresque et leurs traductions peuvent être considérées concurrentes. pl
dc.subject.pl humor, Bergson, Molier, tłumaczenie, Boy-Żeleński, Międzyrzecki, komizm pl
dc.subject.en humour, Bergson, Molière, tradnslation, Boy-Żeleński, Międzyrzecki pl
dc.contributor.reviewer Marczuk-Szwed, Barbara [SAP11010876] pl
dc.contributor.reviewer Gorecka-Kalita, Joanna [SAP11018845] pl
dc.affiliation Wydział Filologiczny pl
dc.identifier.project APD / O pl
dc.identifier.apd diploma-97036-129617 pl
dc.contributor.departmentbycode UJK/WF6 pl
dc.area obszar nauk humanistycznych pl
dc.fieldofstudy filologia francuska pl


Files in this item

Files Size Format View

There are no files associated with this item.

This item appears in the following Collection(s)