Repozytorium Uniwersytetu Jagiellońskiego

Scandinavian runes versus the origins of the coats of arms of the Polish knighthood : the runic theory of Franciszek Piekosiński

Scandinavian runes versus the origins of the coats ...

Metadane (Dublin Core)

dc.contributor.author Starzyński, Marcin [SAP13037729] pl
dc.contributor.other Szczepańska-Włoch, Joanna [SAP11019925] pl
dc.date.accessioned 2015-09-08T09:21:24Z
dc.date.available 2015-09-08T09:21:24Z
dc.date.issued 2013 pl
dc.identifier.issn 0025-1429 pl
dc.identifier.uri http://ruj.uj.edu.pl/xmlui/handle/item/15405
dc.language eng pl
dc.rights Udzielam licencji. Uznanie autorstwa - Użycie niekomercyjne - Bez utworów zależnych 3.0 *
dc.rights.uri http://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/3.0/legalcode *
dc.title Scandinavian runes versus the origins of the coats of arms of the Polish knighthood : the runic theory of Franciszek Piekosiński pl
dc.title.alternative Skandynawskie runy a pochodzenie herbów rycerstwa polskiego : teoria runiczna Franciszka Piekosińskiego pl
dc.type JournalArticle pl
dc.description.physical 363-377 pl
dc.description.additional Streszcz. ang. i pol. Numer w całości w jęz. ang. Tł. Joanna Szczepańska-Włoch pl
dc.abstract.pl Celem niniejszego artykułu jest przypomnienie szerszemu gronu czytelników oraz krytyczne omówienie głównych założeń teorii o runicznym pochodzeniu herbów rycerstwa polskiego, stworzonej w końcu XIX stulecia przez znakomitego polskiego mediewistę, Franciszka Piekosińskiego (1844-1906), nie bez powodu określanej mianem „jednej z najśmielej pomyślanych i arcymisternie przeprowadzonych”. Teoria ta powstała niejako na marginesie badań prowadzonych przez tego autora nad najstarszymi pieczęciami rycerstwa polskiego. Dostrzegłszy podobieństwo zachodzące pomiędzy umieszczanymi na nich przedheraldycznymi znakami kreskowymi a figurami futharku, czyli alfabetu runicznego, zbudował on wielowarstwową, fantastyczną hipotezę, wedle założeń której herby średniowiecznego rycerstwa polskiego wykształciły się właśnie ze skandynawskich run przyniesionych na ziemie polskie na przełomie VIII i IX w. przez przedstawicieli obcego, znormanizowanego lechickiego (słowiańskiego) szczepu, którzy dokonali na nie najazdu. Godła w herbach rodzimego rycerstwa, do czasu pojawienia się na ziemiach polskich herbów zachodnioeuropejskich, miały zaś przejść trzy fazy przekształceń, nie raz zupełnie zacierających ich runiczny charakter: fazę 1. „uświęcania” w drugiej połowie X w., kiedy do owych pogańskich symboli dodano krzyż; fazę 2. „uszczerbiania” między XI a XIII stuleciem, kiedy wizerunki run zaczęto przenosić z drzewców (stannic) wbijanych w ziemię przy namiocie wodza na chorągwie; oraz fazę 3. „uherbiania” w końcu XIII oraz w XIV stuleciu w związku z recepcją w poszczególnych księstwach piastowskich najnowszego wówczas wytworu zachodnioeuropejskiej kultury rycerskiej, jakim były herby. Autor prezentowanego studium zreferował również główne zarzuty wysuwane przez adwersarzy Piekosińskiego, które doprowadziły w efekcie do zanegowania tytułowej hipotezy przez środowisko naukowe. Pokazał ponadto, że jej twórca, mimo druzgocących głosów krytyki, bronił własnych pomysłów aż do naznaczonej obłędem śmierci. pl
dc.abstract.en In the following article, the author presents and critically discusses the main assumptions of the theory created in the late 19th century by Polish medievalist Franciszek Piekosiński (1844-1906) on the runic origin of the coats of arms of the medieval Polish knighthood and the most notable opinions of his opponents, which had a considerable influence on its rejection by the academic milieu. pl
dc.subject.pl średniowieczna Polska pl
dc.subject.pl rycerstwo polskie pl
dc.subject.pl heraldyka pl
dc.subject.pl herby pl
dc.subject.en medieval Kingdom of Poland pl
dc.subject.en Polish knighthood pl
dc.subject.en heraldry pl
dc.subject.en coats of arms pl
dc.description.volume 56 pl
dc.description.number 3 (223) pl
dc.description.publication 1 pl
dc.title.journal Studia Historyczne pl
dc.language.container eng pl
dc.affiliation Wydział Historyczny : Instytut Historii pl
dc.subtype Article pl
dc.rights.original CC-BY-NC-ND; otwarte czasopismo; ostateczna wersja wydawcy; po opublikowaniu; 0 pl
dc.identifier.project ROD UJ / P pl
.pointsMNiSW [2013 B]: 6


Pliki tej pozycji

Pozycja umieszczona jest w następujących kolekcjach

Udzielam licencji. Uznanie autorstwa - Użycie niekomercyjne - Bez utworów zależnych 3.0 Poza zaznaczonymi wyjątkami, licencja tej pozycji opisana jest jako Udzielam licencji. Uznanie autorstwa - Użycie niekomercyjne - Bez utworów zależnych 3.0