Galicyjska lekcja roku 1863 : powstanie jako narodowe samobójstwo - w kręgu stańczykowskich metafor i diagnoz

2019
book section
article
cris.lastimport.wos2024-04-09T21:33:18Z
dc.abstract.enThe paper analyses works by members of late 19th century Kraków conservative elite, in which their struggle with the post-insurgent trauma of the January Uprising in 1863 can be observed. Deeply involved in the movement, they later adopted a critical attitude towards it. In the works of J. Klaczko, S. Tarnowski, P. Popiel, and above all, S. Koźmian’s Rzecz o roku 1863 (written in the 30th anniversary of the uprising), they use the gesture of suicide as the central metaphor of the the uprising. This suicide was "committed" collectively by people, who had known that their fight was doomed, but who were unable to oppose the pressure of honor and tradition. The metaphor - as irrational as the more dominant discourses of romantic messianism or martydom of sacrifice - hindered a rational discussion of the causes and effects of the uprising. However, it enabled people involved (or even those, who only gave their tacit consent), to confront the trauma of guilt and personal and collective responsibility for the tragedy. This critisism of the insurgency by people, who had a moral right to judge it, is an important part of the discussion of the Polish civil and patriotic ethos.pl
dc.abstract.plBohaterami prezentowanego tekstu są krakowscy konserwatyści i ich zmagania z powstańczą traumą roku 1863. Choć sami byli uczestnikami walk powstania, przyjęli wobec niego postawę krytyczną. W pismach J. Klaczki, S. Tarnowskiego, P. Popiela, a przede wszystkim napisanej w trzydziestolecie powstania w Rzeczy o roku 1863 S. Koźmiana centralną metaforą jest analogia między powstaniem a samobójstwem, popełnianym zbiorowo przez ludzi wiedzących, że walka, którą podejmują jest skazana na klęskę, ale niepotrafiących się przeciwstawić presji honoru i tradycji. Ta metafora - równie irracjonalna jak dyskurs romantycznego mesjanizmu czy martyrologicznego ofiarnictwa - utrudniała racjonalną dyskusję nad przyczynami i skutkami powstania. Pozwalała jednak skonfrontować się z traumą osobistej i zbiorowej odpowiedzialności za tragedię powstania i poczuciem winy, jakie nosili w sobie wszyscy, którzy dali na nie choćby milczącą zgodę. Krytyczne wypowiedzi na temat powstania ze strony osób mających pełne moralne prawo do oceny zrywu, okazuje się ważnym głosem w dyskusji nad polskim etosem obywatelskim i patriotycznym.pl
dc.affiliationWydział Polonistyki : Katedra Kultury Literackiej Pograniczapl
dc.contributor.authorWęgrzyn, Iwona - 132596 pl
dc.contributor.editorKowalczuk, Urszulapl
dc.contributor.editorMakuch, Damian Włodzimierzpl
dc.contributor.editorOsiński, Dawid Mariapl
dc.date.accessioned2020-01-31T00:39:21Z
dc.date.available2020-01-31T00:39:21Z
dc.date.issued2019pl
dc.description.additionalRecenzowane materiały z konferencji: "Dyslokacje. Literatura i kultura lat 60. XIX wieku między polityką a prywatnością". dn. 5-7 marca 2018 r., Warszawapl
dc.description.physical43-55pl
dc.description.publication1pl
dc.identifier.doi10.31338/uw.9788323539353.pp.43-55pl
dc.identifier.eisbn978-83-235-3943-8pl
dc.identifier.eisbn978-83-235-3935-3pl
dc.identifier.eisbn978-83-235-3951-3pl
dc.identifier.isbn978-83-235-3927-8pl
dc.identifier.projectROD UJ / Opl
dc.identifier.urihttps://ruj.uj.edu.pl/xmlui/handle/item/148035
dc.identifier.urihttps://ruj.uj.edu.pl/xmlui/handle/item/148035
dc.languagepolpl
dc.language.containerpolpl
dc.pubinfoWarszawa : Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiegopl
dc.publisher.ministerialUniwersytet Warszawskipl
dc.rightsDodaję tylko opis bibliograficzny*
dc.rights.licencebez licencji
dc.rights.uri*
dc.sourceinfoliczba autorów 34; liczba stron 550; liczba arkuszy wydawniczych 40;pl
dc.subject.enthe January Uprisingpl
dc.subject.enpost-insurgent traumapl
dc.subject.enconservative traditionspl
dc.subject.enCracow in 19th Centurypl
dc.subject.enethospl
dc.subject.plpowstanie styczniowepl
dc.subject.pltrauma po powstaniupl
dc.subject.plkonserwatywne tradycjepl
dc.subject.plKraków w XIX wiekupl
dc.subject.pletospl
dc.subtypeArticlepl
dc.titleGalicyjska lekcja roku 1863 : powstanie jako narodowe samobójstwo - w kręgu stańczykowskich metafor i diagnozpl
dc.title.alternativeThe Galician lesson of 1863 : the uprising as a national suicide (Stańczyk metaphor and diagnoses)pl
dc.title.containerLiteratura i kultura lat 60. XIX wieku między polityką a prywatnością : dyslokacjepl
dc.typeBookSectionpl
dspace.entity.typePublication
cris.lastimport.wos
2024-04-09T21:33:18Z
dc.abstract.enpl
The paper analyses works by members of late 19th century Kraków conservative elite, in which their struggle with the post-insurgent trauma of the January Uprising in 1863 can be observed. Deeply involved in the movement, they later adopted a critical attitude towards it. In the works of J. Klaczko, S. Tarnowski, P. Popiel, and above all, S. Koźmian’s Rzecz o roku 1863 (written in the 30th anniversary of the uprising), they use the gesture of suicide as the central metaphor of the the uprising. This suicide was "committed" collectively by people, who had known that their fight was doomed, but who were unable to oppose the pressure of honor and tradition. The metaphor - as irrational as the more dominant discourses of romantic messianism or martydom of sacrifice - hindered a rational discussion of the causes and effects of the uprising. However, it enabled people involved (or even those, who only gave their tacit consent), to confront the trauma of guilt and personal and collective responsibility for the tragedy. This critisism of the insurgency by people, who had a moral right to judge it, is an important part of the discussion of the Polish civil and patriotic ethos.
dc.abstract.plpl
Bohaterami prezentowanego tekstu są krakowscy konserwatyści i ich zmagania z powstańczą traumą roku 1863. Choć sami byli uczestnikami walk powstania, przyjęli wobec niego postawę krytyczną. W pismach J. Klaczki, S. Tarnowskiego, P. Popiela, a przede wszystkim napisanej w trzydziestolecie powstania w Rzeczy o roku 1863 S. Koźmiana centralną metaforą jest analogia między powstaniem a samobójstwem, popełnianym zbiorowo przez ludzi wiedzących, że walka, którą podejmują jest skazana na klęskę, ale niepotrafiących się przeciwstawić presji honoru i tradycji. Ta metafora - równie irracjonalna jak dyskurs romantycznego mesjanizmu czy martyrologicznego ofiarnictwa - utrudniała racjonalną dyskusję nad przyczynami i skutkami powstania. Pozwalała jednak skonfrontować się z traumą osobistej i zbiorowej odpowiedzialności za tragedię powstania i poczuciem winy, jakie nosili w sobie wszyscy, którzy dali na nie choćby milczącą zgodę. Krytyczne wypowiedzi na temat powstania ze strony osób mających pełne moralne prawo do oceny zrywu, okazuje się ważnym głosem w dyskusji nad polskim etosem obywatelskim i patriotycznym.
dc.affiliationpl
Wydział Polonistyki : Katedra Kultury Literackiej Pogranicza
dc.contributor.authorpl
Węgrzyn, Iwona - 132596
dc.contributor.editorpl
Kowalczuk, Urszula
dc.contributor.editorpl
Makuch, Damian Włodzimierz
dc.contributor.editorpl
Osiński, Dawid Maria
dc.date.accessioned
2020-01-31T00:39:21Z
dc.date.available
2020-01-31T00:39:21Z
dc.date.issuedpl
2019
dc.description.additionalpl
Recenzowane materiały z konferencji: "Dyslokacje. Literatura i kultura lat 60. XIX wieku między polityką a prywatnością". dn. 5-7 marca 2018 r., Warszawa
dc.description.physicalpl
43-55
dc.description.publicationpl
1
dc.identifier.doipl
10.31338/uw.9788323539353.pp.43-55
dc.identifier.eisbnpl
978-83-235-3943-8
dc.identifier.eisbnpl
978-83-235-3935-3
dc.identifier.eisbnpl
978-83-235-3951-3
dc.identifier.isbnpl
978-83-235-3927-8
dc.identifier.projectpl
ROD UJ / O
dc.identifier.uri
https://ruj.uj.edu.pl/xmlui/handle/item/148035
dc.identifier.uri
https://ruj.uj.edu.pl/xmlui/handle/item/148035
dc.languagepl
pol
dc.language.containerpl
pol
dc.pubinfopl
Warszawa : Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego
dc.publisher.ministerialpl
Uniwersytet Warszawski
dc.rights*
Dodaję tylko opis bibliograficzny
dc.rights.licence
bez licencji
dc.rights.uri*
dc.sourceinfopl
liczba autorów 34; liczba stron 550; liczba arkuszy wydawniczych 40;
dc.subject.enpl
the January Uprising
dc.subject.enpl
post-insurgent trauma
dc.subject.enpl
conservative traditions
dc.subject.enpl
Cracow in 19th Century
dc.subject.enpl
ethos
dc.subject.plpl
powstanie styczniowe
dc.subject.plpl
trauma po powstaniu
dc.subject.plpl
konserwatywne tradycje
dc.subject.plpl
Kraków w XIX wieku
dc.subject.plpl
etos
dc.subtypepl
Article
dc.titlepl
Galicyjska lekcja roku 1863 : powstanie jako narodowe samobójstwo - w kręgu stańczykowskich metafor i diagnoz
dc.title.alternativepl
The Galician lesson of 1863 : the uprising as a national suicide (Stańczyk metaphor and diagnoses)
dc.title.containerpl
Literatura i kultura lat 60. XIX wieku między polityką a prywatnością : dyslokacje
dc.typepl
BookSection
dspace.entity.type
Publication
Affiliations

* The migration of download and view statistics prior to the date of April 8, 2024 is in progress.

Views
10
Views per month
Views per city
Ashburn
3
Wroclaw
2
Des Moines
1
Dublin
1
Krakow
1
Piekoszow
1

No access

No Thumbnail Available