Wykształcenie rzeźby i plejstoceńskich osadów glacjalnych w Dolinie Białki, Tatry Wysokie

master
dc.abstract.enDespite numerous studies documenting the extent and chronology of Pleistocene glaciations in the Tatras, still relatively little is known about transport conditions and formation of glacial deposits in this area. The study area was the Białka Valley in the High Tatras, transformed by the largest Pleistocene glacier of the Tatras and entire Carpathians with an area of 43,6 km2, a maximum length of 13,4 km and a thickness of more than 400 m. In the study area one of the best developed system of Late Pleistocene moraines in the Carpathians is preserved. It consists of the maximum moraines in the area of Łysa Polana, formed during the Last Glacial Maximum (LGM, about 25 thousand years), and five late-glacial moraine systems. In addition, within the neotectonically elevated Hurkotne block, two series of moraine covers from older glaciations (Hurkotne and Rusinowa Polana covers) have been preserved.In order to identify the conditions and type of glacial reworking of gravels (5 to 30 cm long), clast morphology analysis, based on shape factors (C40) and roundness (RA and RWR), was used (Lukas et al. 2013). Morphology measurements were carried out for the granitoid clasts of the crystalline core of the High Tatras at 29 sites. They correspond to all moraine systems distinguished in the Białka Valley and for comparison, also fluvial and slope sediments. In addition, for quartz grains with a diameter of 0,7 to 1,0 mm, shape indicators as: HS Circularity, Aspect Ratio, Elongation, Convexity, Solidity, were determined at 10 sites using the Morphologi G3 microscope. The results of the study indicate an increase in clasts rounding with an increasing transport length and a significant impact of local sedimentation conditions and weathering on the shape and roundness of rock fragments. Due to the effect of long-term chemical weathering an increase in clasts rounding was found within older moraine covers. The obtained values of shape parameters for quartz grains show that fluvial transport is the most important in the clast reworking, but it has limited effect on the change of shape of fine quartz grains over a distance of several kilometres. No significant differences was observed in the mean values of quartz grain shape parameters for different sedimentation environments, and the greatest differences were noted for HS Circularity and Aspect Ratio, which may be used as determinants for grain reworking.pl
dc.abstract.plPomimo licznych badań dokumentujących zasięg i chronologię plejstoceńskich zlodowaceń w Tatrach, nadal niewiele wiadomo na temat warunków transportu i wykształcenia osadów glacjalnych na tym obszarze. Jako obszar badań wybrano Dolinę Białki w Tatrach Wysokich przekształconą przez największy plejstoceński lodowiec Tatr i Karpat o powierzchni 43,6 km2, maksymalnej długości 13,4 km i miąższości lodu ponad 400 m. W badanej dolinie zachował się jeden z najlepiej zachowanych w Karpatach systemów moren z ostatniego zlodowacenia, złożony z moren maksymalnych w rejonie Łysej Polany powstałych podczas maksimum ostatniego zlodowacenia (LGM, ok. 25 tys. lat) oraz pięciu późnoglacjalnych stadiów recesyjnych. Ponadto, w obrębie elewowanego neotektonicznie bloku Hurkotnego zachowały się dwie serie pokryw morenowych ze starszych zlodowaceń (pokrywa Hurkotnego i Rusinowej Polany). W celu rozpoznania uwarunkowań i typu obróbki glacjalnej okruchów skalnych frakcji żwirowej (5 do 30 cm długości) wykorzystano analizę morfologii klastów opartą o współczynniki kształtu (C40) i obtoczenia (RA i RWR) (Lukas i in. 2013). Pomiary morfologii okruchów granitoidów trzonu krystalicznego Tatr Wysokich przeprowadzono na 29 stanowiskach obejmujących wszystkie systemy morenowe lodowca Białki oraz dla porównania, osady środowisk fluwialnego i stokowego. Ponadto, dla ziaren kwarcu o średnicy 0,7 do 1,0 mm na 10 stanowiskach określono wskaźniki kształtu (HS Circularity, Aspect Ratio, Elongation, Convexity, Solidity) przy pomocy mikroskopu Morphologi G3. Wyniki przeprowadzonych badań wskazują na wzrost obtoczenia klastów wraz ze wzrostem długości transportu oraz istotny wpływ lokalnych warunków sedymentacji i wietrzenia na kształt i obtoczenie okruchów przez wpływ długotrwałego wietrzenia chemicznego na wzrost obtoczenia. Uzyskane wartości parametrów kształtu ziaren kwarcu pokazują, że transport fluwialny ma największe znaczenie w obróbce klastów żwirowych, jednak nie wpływa zauważalnie na zmianę kształtu i obtoczenia drobnych ziaren kwarcu na odcinku kilkunastu kilometrów. Nie zaobserwowano także wyraźnego zróżnicowania średnich wartości parametrów kształtu ziaren kwarcu dla różnych środowisk sedymentacyjnych, a największe różnice odnotowano dla wskaźników HS Circularity i Aspect Ratio, które mogą stanowić wyznacznik stopnia obróbki ziaren.pl
dc.affiliationWydział Geografii i Geologiipl
dc.areaobszar nauk społecznychpl
dc.areaobszar nauk przyrodniczychpl
dc.areaobszar nauk technicznychpl
dc.contributor.advisorKłapyta, Piotrpl
dc.contributor.authorJasionek, Magdalenapl
dc.contributor.departmentbycodeUJK/WGGpl
dc.contributor.reviewerKłapyta, Piotrpl
dc.contributor.reviewerMichno, Anna - 130544 pl
dc.date.accessioned2023-10-18T21:33:19Z
dc.date.available2023-10-18T21:33:19Z
dc.date.submitted2023-10-18pl
dc.fieldofstudygeografiapl
dc.identifier.apddiploma-156151-246104pl
dc.identifier.urihttps://ruj.uj.edu.pl/xmlui/handle/item/321305
dc.languagepolpl
dc.subject.englacial transport, clast morphology analysis, C40, RA, RWR, Morphologi G3, Białka glacier, High Tatraspl
dc.subject.pltransport glacjalny, analiza morfologii klastów, C40, RA, RWR, Morphologi G3, lodowiec Białki, Tatry Wysokiepl
dc.titleWykształcenie rzeźby i plejstoceńskich osadów glacjalnych w Dolinie Białki, Tatry Wysokiepl
dc.title.alternativeDevelopment of the relief and Pleistocene glacial sediments in the Białka Valley, High Tatraspl
dc.typemasterpl
dspace.entity.typePublication
dc.abstract.enpl
Despite numerous studies documenting the extent and chronology of Pleistocene glaciations in the Tatras, still relatively little is known about transport conditions and formation of glacial deposits in this area. The study area was the Białka Valley in the High Tatras, transformed by the largest Pleistocene glacier of the Tatras and entire Carpathians with an area of 43,6 km2, a maximum length of 13,4 km and a thickness of more than 400 m. In the study area one of the best developed system of Late Pleistocene moraines in the Carpathians is preserved. It consists of the maximum moraines in the area of Łysa Polana, formed during the Last Glacial Maximum (LGM, about 25 thousand years), and five late-glacial moraine systems. In addition, within the neotectonically elevated Hurkotne block, two series of moraine covers from older glaciations (Hurkotne and Rusinowa Polana covers) have been preserved.In order to identify the conditions and type of glacial reworking of gravels (5 to 30 cm long), clast morphology analysis, based on shape factors (C40) and roundness (RA and RWR), was used (Lukas et al. 2013). Morphology measurements were carried out for the granitoid clasts of the crystalline core of the High Tatras at 29 sites. They correspond to all moraine systems distinguished in the Białka Valley and for comparison, also fluvial and slope sediments. In addition, for quartz grains with a diameter of 0,7 to 1,0 mm, shape indicators as: HS Circularity, Aspect Ratio, Elongation, Convexity, Solidity, were determined at 10 sites using the Morphologi G3 microscope. The results of the study indicate an increase in clasts rounding with an increasing transport length and a significant impact of local sedimentation conditions and weathering on the shape and roundness of rock fragments. Due to the effect of long-term chemical weathering an increase in clasts rounding was found within older moraine covers. The obtained values of shape parameters for quartz grains show that fluvial transport is the most important in the clast reworking, but it has limited effect on the change of shape of fine quartz grains over a distance of several kilometres. No significant differences was observed in the mean values of quartz grain shape parameters for different sedimentation environments, and the greatest differences were noted for HS Circularity and Aspect Ratio, which may be used as determinants for grain reworking.
dc.abstract.plpl
Pomimo licznych badań dokumentujących zasięg i chronologię plejstoceńskich zlodowaceń w Tatrach, nadal niewiele wiadomo na temat warunków transportu i wykształcenia osadów glacjalnych na tym obszarze. Jako obszar badań wybrano Dolinę Białki w Tatrach Wysokich przekształconą przez największy plejstoceński lodowiec Tatr i Karpat o powierzchni 43,6 km2, maksymalnej długości 13,4 km i miąższości lodu ponad 400 m. W badanej dolinie zachował się jeden z najlepiej zachowanych w Karpatach systemów moren z ostatniego zlodowacenia, złożony z moren maksymalnych w rejonie Łysej Polany powstałych podczas maksimum ostatniego zlodowacenia (LGM, ok. 25 tys. lat) oraz pięciu późnoglacjalnych stadiów recesyjnych. Ponadto, w obrębie elewowanego neotektonicznie bloku Hurkotnego zachowały się dwie serie pokryw morenowych ze starszych zlodowaceń (pokrywa Hurkotnego i Rusinowej Polany). W celu rozpoznania uwarunkowań i typu obróbki glacjalnej okruchów skalnych frakcji żwirowej (5 do 30 cm długości) wykorzystano analizę morfologii klastów opartą o współczynniki kształtu (C40) i obtoczenia (RA i RWR) (Lukas i in. 2013). Pomiary morfologii okruchów granitoidów trzonu krystalicznego Tatr Wysokich przeprowadzono na 29 stanowiskach obejmujących wszystkie systemy morenowe lodowca Białki oraz dla porównania, osady środowisk fluwialnego i stokowego. Ponadto, dla ziaren kwarcu o średnicy 0,7 do 1,0 mm na 10 stanowiskach określono wskaźniki kształtu (HS Circularity, Aspect Ratio, Elongation, Convexity, Solidity) przy pomocy mikroskopu Morphologi G3. Wyniki przeprowadzonych badań wskazują na wzrost obtoczenia klastów wraz ze wzrostem długości transportu oraz istotny wpływ lokalnych warunków sedymentacji i wietrzenia na kształt i obtoczenie okruchów przez wpływ długotrwałego wietrzenia chemicznego na wzrost obtoczenia. Uzyskane wartości parametrów kształtu ziaren kwarcu pokazują, że transport fluwialny ma największe znaczenie w obróbce klastów żwirowych, jednak nie wpływa zauważalnie na zmianę kształtu i obtoczenia drobnych ziaren kwarcu na odcinku kilkunastu kilometrów. Nie zaobserwowano także wyraźnego zróżnicowania średnich wartości parametrów kształtu ziaren kwarcu dla różnych środowisk sedymentacyjnych, a największe różnice odnotowano dla wskaźników HS Circularity i Aspect Ratio, które mogą stanowić wyznacznik stopnia obróbki ziaren.
dc.affiliationpl
Wydział Geografii i Geologii
dc.areapl
obszar nauk społecznych
dc.areapl
obszar nauk przyrodniczych
dc.areapl
obszar nauk technicznych
dc.contributor.advisorpl
Kłapyta, Piotr
dc.contributor.authorpl
Jasionek, Magdalena
dc.contributor.departmentbycodepl
UJK/WGG
dc.contributor.reviewerpl
Kłapyta, Piotr
dc.contributor.reviewerpl
Michno, Anna - 130544
dc.date.accessioned
2023-10-18T21:33:19Z
dc.date.available
2023-10-18T21:33:19Z
dc.date.submittedpl
2023-10-18
dc.fieldofstudypl
geografia
dc.identifier.apdpl
diploma-156151-246104
dc.identifier.uri
https://ruj.uj.edu.pl/xmlui/handle/item/321305
dc.languagepl
pol
dc.subject.enpl
glacial transport, clast morphology analysis, C40, RA, RWR, Morphologi G3, Białka glacier, High Tatras
dc.subject.plpl
transport glacjalny, analiza morfologii klastów, C40, RA, RWR, Morphologi G3, lodowiec Białki, Tatry Wysokie
dc.titlepl
Wykształcenie rzeźby i plejstoceńskich osadów glacjalnych w Dolinie Białki, Tatry Wysokie
dc.title.alternativepl
Development of the relief and Pleistocene glacial sediments in the Białka Valley, High Tatras
dc.typepl
master
dspace.entity.type
Publication
Affiliations

* The migration of download and view statistics prior to the date of April 8, 2024 is in progress.

Views
3
Views per month
Views per city
Bayreuth
1
Tarnów
1

No access

No Thumbnail Available
Collections