CETAR, czyli jak kolej w PRL rozliczała się z klientami za pomocą komputera : o nowoczesności (w) PKP

2024
book section
article
dc.abstract.enIn my article, I present the history of the computerisation of the Polish railways in the People's Republic of Poland, with particular emphasis on the CETAR computer program. It was used to calculate the charges for goods transported by the Polish State Railways and enabled the so-called non-acceptance (automatic) collection of charges directly from the accounts of railway customers. The system, developed in the first half of the 1970s by a team led by Dr. Adam Wielądek, was implemented throughout the whole rail network in the second half of that decade. Although at the end of communism in Poland the Constitutional Tribunal's ruling in April 1989 put an end to the automatic collection of charges from customers, the system itself was finally shut down only in 2007. By pointing out various forms of contact between Polish State Railway employees and the CETAR system, I present its functioning as an examples of a specifically understood modernity on the railways in Poland - adapted to the political conditions and the mechanisms of a command-and-distribution economy.
dc.abstract.plW moim artykule przedstawiam historię informatyzacji polskiej kolei w okresie PRL ze szczególnym uwzględnieniem programu komputerowego CETAR. Służył on do obliczania należności za przewożone przez PKP towary oraz umożliwiał tzw. bezakceptowe pobieranie należności bezpośrednio z kont przedsiębiorstw-klientów kolei. System opracowany w pierwszej połowie lat 70. przez zespół kierowany przez dr. Adama Wielądka, został wdrożony w całej sieci PKP w drugiej połowie tej dekady. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z kwietnia 1989 r. położył kres automatycznemu pobieraniu należności od klientów, a sam system został ostatecznie wyłączony dopiero w 2007 r. Wskazując na różnorodne formy kontaktu pracowników PKP z systemem CETAR interpretuję go jako przejaw specyficznie rozumianej "wyspowej" nowoczesności na kolei w PRL - dopasowany do warunków politycznych tego czasu oraz mechanizmów gospodarki nakazowo-rozdzielczej.
dc.affiliationWydział Historyczny : Instytut Historii
dc.contributor.authorJarząbek, Marcin - 105767
dc.contributor.editorDominas, Przemysław
dc.contributor.editorKeller, Dawid
dc.date.accessioned2024-05-06T09:26:20Z
dc.date.available2024-05-06T09:26:20Z
dc.date.issued2024
dc.description.physical199-210
dc.identifier.bookweblinkhttps://ruj.uj.edu.pl/handle/item/333318
dc.identifier.isbn978-83-7729-742-1
dc.identifier.urihttps://ruj.uj.edu.pl/handle/item/333318
dc.languagepol
dc.language.containerpol
dc.placeŁódź
dc.publisherKsięży Młyn Dom Wydawniczy
dc.publisher.ministerialKsięży Młyn Dom Wydawniczy
dc.rightsDodaję tylko opis bibliograficzny
dc.rights.licenceBez licencji otwartego dostępu
dc.subject.enIT history
dc.subject.enCETAR
dc.subject.enrailway history
dc.subject.enPeople's Republic of Poland
dc.subject.enmodernity
dc.subject.enPolish State Railways
dc.subject.plhistoria informatyki
dc.subject.plCETAR
dc.subject.plhistoria kolei
dc.subject.plPRL
dc.subject.plnowoczesność
dc.subject.plPKP
dc.subtypeArticle
dc.titleCETAR, czyli jak kolej w PRL rozliczała się z klientami za pomocą komputera : o nowoczesności (w) PKP
dc.title.alternativeCETAR, or how the railway in the Polish People's Republic settled accounts with customers using a computer : about the modernity of PKP
dc.title.containerA jednak kolej! 5, Przemysł na szynach : kolej wobec industrializacji
dc.typeBookSection
dspace.entity.typePublicationen
dc.abstract.en
In my article, I present the history of the computerisation of the Polish railways in the People's Republic of Poland, with particular emphasis on the CETAR computer program. It was used to calculate the charges for goods transported by the Polish State Railways and enabled the so-called non-acceptance (automatic) collection of charges directly from the accounts of railway customers. The system, developed in the first half of the 1970s by a team led by Dr. Adam Wielądek, was implemented throughout the whole rail network in the second half of that decade. Although at the end of communism in Poland the Constitutional Tribunal's ruling in April 1989 put an end to the automatic collection of charges from customers, the system itself was finally shut down only in 2007. By pointing out various forms of contact between Polish State Railway employees and the CETAR system, I present its functioning as an examples of a specifically understood modernity on the railways in Poland - adapted to the political conditions and the mechanisms of a command-and-distribution economy.
dc.abstract.pl
W moim artykule przedstawiam historię informatyzacji polskiej kolei w okresie PRL ze szczególnym uwzględnieniem programu komputerowego CETAR. Służył on do obliczania należności za przewożone przez PKP towary oraz umożliwiał tzw. bezakceptowe pobieranie należności bezpośrednio z kont przedsiębiorstw-klientów kolei. System opracowany w pierwszej połowie lat 70. przez zespół kierowany przez dr. Adama Wielądka, został wdrożony w całej sieci PKP w drugiej połowie tej dekady. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z kwietnia 1989 r. położył kres automatycznemu pobieraniu należności od klientów, a sam system został ostatecznie wyłączony dopiero w 2007 r. Wskazując na różnorodne formy kontaktu pracowników PKP z systemem CETAR interpretuję go jako przejaw specyficznie rozumianej "wyspowej" nowoczesności na kolei w PRL - dopasowany do warunków politycznych tego czasu oraz mechanizmów gospodarki nakazowo-rozdzielczej.
dc.affiliation
Wydział Historyczny : Instytut Historii
dc.contributor.author
Jarząbek, Marcin - 105767
dc.contributor.editor
Dominas, Przemysław
dc.contributor.editor
Keller, Dawid
dc.date.accessioned
2024-05-06T09:26:20Z
dc.date.available
2024-05-06T09:26:20Z
dc.date.issued
2024
dc.description.physical
199-210
dc.identifier.bookweblink
https://ruj.uj.edu.pl/handle/item/333318
dc.identifier.isbn
978-83-7729-742-1
dc.identifier.uri
https://ruj.uj.edu.pl/handle/item/333318
dc.language
pol
dc.language.container
pol
dc.place
Łódź
dc.publisher
Księży Młyn Dom Wydawniczy
dc.publisher.ministerial
Księży Młyn Dom Wydawniczy
dc.rights
Dodaję tylko opis bibliograficzny
dc.rights.licence
Bez licencji otwartego dostępu
dc.subject.en
IT history
dc.subject.en
CETAR
dc.subject.en
railway history
dc.subject.en
People's Republic of Poland
dc.subject.en
modernity
dc.subject.en
Polish State Railways
dc.subject.pl
historia informatyki
dc.subject.pl
CETAR
dc.subject.pl
historia kolei
dc.subject.pl
PRL
dc.subject.pl
nowoczesność
dc.subject.pl
PKP
dc.subtype
Article
dc.title
CETAR, czyli jak kolej w PRL rozliczała się z klientami za pomocą komputera : o nowoczesności (w) PKP
dc.title.alternative
CETAR, or how the railway in the Polish People's Republic settled accounts with customers using a computer : about the modernity of PKP
dc.title.container
A jednak kolej! 5, Przemysł na szynach : kolej wobec industrializacji
dc.type
BookSection
dspace.entity.typeen
Publication
Affiliations

* The migration of download and view statistics prior to the date of April 8, 2024 is in progress.

Views
7
Views per month
Views per city
Krakow
1

No access

No Thumbnail Available