Pomoc jako wartość w historii języka polskiego

2021
journal article
article
cris.lastimport.wos2024-04-10T00:35:28Z
dc.abstract.enHelp as a value in the history of the Polish languageKeywords: the history of the Polish language, axiolinguistics, a diachronic approach, social vocabulary.The present article analyses the evaluation of the social concept pomoc (help) from the Old Polish period until the modern times. Contemporarily pomoc expressed by the lexeme pomoc (‘help’) is positively marked in terms of axiology, which manifests itself e.g. in the collocations potrzebować pomocy ‘to require help/assis-tance’, dziękować za pomoc ‘to thank for help’, and above all – warto pomagać ‘it is worthwhile to help’. An integral part of spiritual culture, values constitute an important common heritage, and their understanding throughout centuries is characterised by both continuity and change, which is reflected in the language in which values are referred to and spoken about. The purpose of the present article is to establish whether and when help began to be recognised as a value or whether its evaluation underwent change during the course of more than six centuries. The analysis covered the contextual instances of the usage of the lexeme pomoc(the principal exponent of the concept pomoc) in the history of the Polish language in pursuit of those ele-ments of utterances which indicate the evaluation of the concept – combinations featuring the names of other values, axiologically marked adjectives or metaphorical approaches. On the basis of an analysis of the usage of the lexeme pomoc one may state that since the earliest times pomoc has been considered a value and that this is still the case, and the changes of its evaluation are slight. Therefore, this entity is universal in nature.Artykuły I ROZPRAWY | Język Polski | CI 1 |109pl
dc.abstract.plPrzedmiotem analizy w niniejszym artykule jest wartościowanie społecznego pojęcia POMOC od staropolszczyzny do współczesności. POMOC wyrażana leksemem pomoc współcześnie jest na stałe pozytywnie nacechowana aksjologicznie, co przejawia się np. w kolokacjach potrzebować pomocy, dziękować za pomoc, a przede wszystkim – warto pomagać. Będąc integralną częścią kultury duchowej, wartości stanowią ważne wspólne dziedzictwo, a w ich pojmowaniu przez wieki zaznacza się zazwyczaj zarówno stałość, jak i zmiana – znajduje to odzwierciedlenie w języku, jakim wartości się nazywa i jakim się o nich mówi. Celem niniejszego artykułu jest ustalenie, czy i kiedy POMOC zaczęła być uznawana za wartość oraz czy jej wartościowanie uległo zmianie przez ponad sześć wieków. Analizie poddano kontekstowe użycia leksemu pomoc (głównego eksponenta pojęcia POMOC) w historii polszczyzny w poszukiwaniu tych elementów wypowiedzi, które wskazują na wartościowanie pojęcia – połączeń z nazwami innych wartości, z przymiotnikami o nacechowaniu aksjologicznym, czy też ujęć metaforycznych. Na podstawie analizy użyć leksemu pomoc można stwierdzić, że POMOC już od najdawniejszych czasów uznawana była za wartość i nadal tak jest, a zmiany w jej ocenie są nieznaczne, zatem, że ma ona charakter uniwersalny.pl
dc.affiliationWydział Filologiczny : Instytut Językoznawstwa, Przekładoznawstwa i Hungarystykipl
dc.contributor.authorRaszewska-Żurek, Beata - 393999 pl
dc.date.accessioned2021-09-24T17:33:42Z
dc.date.available2021-09-24T17:33:42Z
dc.date.issued2021pl
dc.date.openaccess0
dc.description.accesstimew momencie opublikowania
dc.description.number1pl
dc.description.physical96-109pl
dc.description.publication1pl
dc.description.versionostateczna wersja wydawcy
dc.description.volume101pl
dc.identifier.doi10.31286/JP.101.1.8pl
dc.identifier.eissn2720-1406pl
dc.identifier.issn0021-6941pl
dc.identifier.projectROD UJ / Opl
dc.identifier.urihttps://ruj.uj.edu.pl/xmlui/handle/item/279096
dc.languagepolpl
dc.language.containerpolpl
dc.participationRaszewska-Żurek, Beata: 100%;pl
dc.pbn.affiliationDziedzina nauk humanistycznych : językoznawstwopl
dc.rightsDodaję tylko opis bibliograficzny*
dc.rights.licenceOTHER
dc.rights.uri*
dc.share.typeotwarte czasopismo
dc.subject.enhistory of the Polish languagepl
dc.subject.enaxiolinguisticspl
dc.subject.ena diachronic approachpl
dc.subject.ensocial vocabularypl
dc.subject.plaksjolingwistykapl
dc.subject.plhistoria języka polskiegopl
dc.subject.plleksyka społecznapl
dc.subject.plsemantykapl
dc.subject.plpomocpl
dc.subject.plkolokacjepl
dc.subtypeArticlepl
dc.titlePomoc jako wartość w historii języka polskiegopl
dc.title.alternativeHelp as a value in the history of the Polish languagepl
dc.title.journalJęzyk Polskipl
dc.typeJournalArticlepl
dspace.entity.typePublication
cris.lastimport.wos
2024-04-10T00:35:28Z
dc.abstract.enpl
Help as a value in the history of the Polish languageKeywords: the history of the Polish language, axiolinguistics, a diachronic approach, social vocabulary.The present article analyses the evaluation of the social concept pomoc (help) from the Old Polish period until the modern times. Contemporarily pomoc expressed by the lexeme pomoc (‘help’) is positively marked in terms of axiology, which manifests itself e.g. in the collocations potrzebować pomocy ‘to require help/assis-tance’, dziękować za pomoc ‘to thank for help’, and above all – warto pomagać ‘it is worthwhile to help’. An integral part of spiritual culture, values constitute an important common heritage, and their understanding throughout centuries is characterised by both continuity and change, which is reflected in the language in which values are referred to and spoken about. The purpose of the present article is to establish whether and when help began to be recognised as a value or whether its evaluation underwent change during the course of more than six centuries. The analysis covered the contextual instances of the usage of the lexeme pomoc(the principal exponent of the concept pomoc) in the history of the Polish language in pursuit of those ele-ments of utterances which indicate the evaluation of the concept – combinations featuring the names of other values, axiologically marked adjectives or metaphorical approaches. On the basis of an analysis of the usage of the lexeme pomoc one may state that since the earliest times pomoc has been considered a value and that this is still the case, and the changes of its evaluation are slight. Therefore, this entity is universal in nature.Artykuły I ROZPRAWY | Język Polski | CI 1 |109
dc.abstract.plpl
Przedmiotem analizy w niniejszym artykule jest wartościowanie społecznego pojęcia POMOC od staropolszczyzny do współczesności. POMOC wyrażana leksemem pomoc współcześnie jest na stałe pozytywnie nacechowana aksjologicznie, co przejawia się np. w kolokacjach potrzebować pomocy, dziękować za pomoc, a przede wszystkim – warto pomagać. Będąc integralną częścią kultury duchowej, wartości stanowią ważne wspólne dziedzictwo, a w ich pojmowaniu przez wieki zaznacza się zazwyczaj zarówno stałość, jak i zmiana – znajduje to odzwierciedlenie w języku, jakim wartości się nazywa i jakim się o nich mówi. Celem niniejszego artykułu jest ustalenie, czy i kiedy POMOC zaczęła być uznawana za wartość oraz czy jej wartościowanie uległo zmianie przez ponad sześć wieków. Analizie poddano kontekstowe użycia leksemu pomoc (głównego eksponenta pojęcia POMOC) w historii polszczyzny w poszukiwaniu tych elementów wypowiedzi, które wskazują na wartościowanie pojęcia – połączeń z nazwami innych wartości, z przymiotnikami o nacechowaniu aksjologicznym, czy też ujęć metaforycznych. Na podstawie analizy użyć leksemu pomoc można stwierdzić, że POMOC już od najdawniejszych czasów uznawana była za wartość i nadal tak jest, a zmiany w jej ocenie są nieznaczne, zatem, że ma ona charakter uniwersalny.
dc.affiliationpl
Wydział Filologiczny : Instytut Językoznawstwa, Przekładoznawstwa i Hungarystyki
dc.contributor.authorpl
Raszewska-Żurek, Beata - 393999
dc.date.accessioned
2021-09-24T17:33:42Z
dc.date.available
2021-09-24T17:33:42Z
dc.date.issuedpl
2021
dc.date.openaccess
0
dc.description.accesstime
w momencie opublikowania
dc.description.numberpl
1
dc.description.physicalpl
96-109
dc.description.publicationpl
1
dc.description.version
ostateczna wersja wydawcy
dc.description.volumepl
101
dc.identifier.doipl
10.31286/JP.101.1.8
dc.identifier.eissnpl
2720-1406
dc.identifier.issnpl
0021-6941
dc.identifier.projectpl
ROD UJ / O
dc.identifier.uri
https://ruj.uj.edu.pl/xmlui/handle/item/279096
dc.languagepl
pol
dc.language.containerpl
pol
dc.participationpl
Raszewska-Żurek, Beata: 100%;
dc.pbn.affiliationpl
Dziedzina nauk humanistycznych : językoznawstwo
dc.rights*
Dodaję tylko opis bibliograficzny
dc.rights.licence
OTHER
dc.rights.uri*
dc.share.type
otwarte czasopismo
dc.subject.enpl
history of the Polish language
dc.subject.enpl
axiolinguistics
dc.subject.enpl
a diachronic approach
dc.subject.enpl
social vocabulary
dc.subject.plpl
aksjolingwistyka
dc.subject.plpl
historia języka polskiego
dc.subject.plpl
leksyka społeczna
dc.subject.plpl
semantyka
dc.subject.plpl
pomoc
dc.subject.plpl
kolokacje
dc.subtypepl
Article
dc.titlepl
Pomoc jako wartość w historii języka polskiego
dc.title.alternativepl
Help as a value in the history of the Polish language
dc.title.journalpl
Język Polski
dc.typepl
JournalArticle
dspace.entity.type
Publication

* The migration of download and view statistics prior to the date of April 8, 2024 is in progress.

Views
1
Views per month
Views per city
Tulce
1

No access

No Thumbnail Available