Гротеск в переводе (на материале сопоставительного анализа оригинала и перевода на польский язык романа В. Н. Войновича "Жизнь и необычайные приключения солдата Ивана Чонкина")

master
dc.abstract.enThe thesis tries to examin how translation from russian to polish affected the grotesque in the Voynovich's novel. The first part of the thesis shows various aspects of the term "grotesque", according to works of M. Bahtin, A Janus-Sitarz, M. Glowinski. The second part is an comparative analysis of two versions of the text - polish and russian. It' aim is to show on examples why in polish translation the grotesque effect may not be noticed or may not be as well shown as in russian original. The third part shows the russian prototype of Ivan Chonkin - the folk tales of Ivan-durak, that are unknown in polish and western European culture, which also may affect the full understanding of grotesque and deeper meaning of the novel.pl
dc.abstract.otherРабота пытается ответить на вопрос, каким преобразованиям в процессе перевода на польский язык подвергся гротеск — одна из главнейших ценностей романа о приключениях Ивана Чонкина. В первой главе представляется термин гротеск, его классификация, этимология, значение. В этой части приводится теория карнавализации литературы М. Бахтина, которая идеально изображает суть гротескной эстетики, т. е. сочетание противоположностей, искривление, переворачивание «наизнанку» настоящего, окружающего мира.В этой главе перечисляются тоже те элементы литературного произведения, которые могут служить носителями гротеска, между прочим так называемые реалии., которыми полон также текст романа Жизнь и необычайные приключения солдата Ивана Чонкина. В первой главе дается дефиниция реалий, их деление, а затем также переводческие приемы, использованные для перенесения реалий подлинного текста на другой язык, т. е. адаптация и экзотизация. Первую главу заканчивает сравнение гротеска и карикатуры, двух схожих терминов, у которых однако несколько разграничительных черт. Вторая глава состоит из сопоставительного анализа тех фрагментов романа Войновича и его польского перевода, которые содержат реалии — в первую очередь бытовые, а затем политически-социальные. Во второй главе внимание сосредоточено на вопросе реалий в литературном произведении и затруднениях, сопутствующих переводу на польский язык. Путем сопоставительного анализа оценивается, какие решения предпринял переводчик и какой эффект получил. Во время анализа, больше внимания посвящается тому каким изменениям подвергся в процессе перевода гротеск, украшающий подлинный текст на русском языке. В третьей главе работы ведется анализ главного персонажа — Ивана Чонкина, причем анализ этот делится на две части. В первой из них определяется место имени Иван так в русской, как и в польской культурах, далее идет сравнение заглавного персонажа романа с русским народным героем сказок — Иванушкой-дурачком. Представляется также польская точка зрения на Ивана Чонкина, на которую не имеет никакого влияния персонаж Иванушки-дурачка, чуждого польской народной традиции. Во второй части третьей главы, войновический солдат сравнен со стереотипом красноармейца, продиктованным коммунистической властью СССР. Объясняется разница между польским, а российским пониманием стереотипа красноармейца и их влияние на восприятие Ивана Чонкина.pl
dc.abstract.plPrzedmiotem pracy jest zbadanie groteski w pierwszej części powieści W. Wojnowicza pt. Жизнь и необычайные приключения солдата Ивана Чонкина i jej polskiego tłumaczenia autorstwa W. Dłuskiego. Praca dzieli się na trzy części: jeden rozdział teoretyczny i dwa analityczne. W pierwszym rozdziale przedstawiona jest pokrótce historia i etymologia terminu «groteska», który obejmuje swoim zakresem sztuki plastyczne, literaturę i architekturę. Pionierskimi w badaniach nad groteską literacką były prace M. Bachtina na temat twórczości F. Rablais i F. Dostojewskiego, w których opisał związek groteskowej estetyki z średniowiecznymi europejskimi obrzędami karnawału. Dalej w pierwszym rozdziale pracy rozpatruje się te elementy dzieła literackiego, w których może przejawiać się groteska. a więc wszystkie składniki świata przedstawionego w utworze i ich wzajemne oddziaływania, warstwa językowa, a także tak zwane «realia». W powieści W. Wojnowicza groteska wielokrotnie oparta jest na sowieckich realiach, tak związanych z życiem codziennym, jak i politycznych, przez co przekład z zachowaniem oryginalnego kolorytu, groteskowości i czytelności fabuły jest nie lada wyzwaniem. Rozdział drugi pracy poświęcony jest analizie porównawczej fragmentów rosyjskiego oryginału i polskiego tłumaczenia powieści Жизнь и необычайные приключения солдата Ивана Чонкина, które zawierają w sobie realia Związku Radzieckiego z połowy XX wieku i dzieli się na dwie części: przestrzeń wsi i przestrzeń polityki.Trzeci rozdział pracy skupia się na analizie głównego bohatera powieści W. Wojnowicza – Iwana Czonkina w trzech płaszczyznach: pod kątem znaczenia imienia Iwan w rosyjskiej i polskiej kulturze, następnie w świetle rosyjskich ludowych bajek o Iwanie-duraku, i ostatecznie w zestawieniu z rosyjskim i polskim stereotypem czerwonoarmisty. Iwan to imię pochodzenia greckiego, które jednak na chrześcijańskiej Rusi zostało przekształcone i w pełni zasymilowane przez ruską ludność. Przez wieki zyskało niezwykłą wręcz popularność i stało się imieniem tak często spotykanym, że aż anonimowym. Imieniem Iwan nazwanych było wielu bohaterów ludowych baśni rosyjskich, między innymi jeden z najbardziej lubianych – Iwan-durak. Jest to typ bohatera, który wywodzi się z biednej rodziny, często wielodzietnej i jest najgłupszym spośród swoich braci. Swoja bezmyslnością i brakiem zdrowego rozsądku przysparza wszystkim kłopotów, przez co nikt go nie szanuje i nie traktuje poważnie. Jednak Iwan-durak w każdej bajce zwycięża swoich rywali, często dzięki swojemu nietypowemu sposobowi myślenia i wrodzonemu szczęściu. Taki typ bohatera, niezwykle popularny w Rosji, nie ma swoich odpowiedników w kulturach zachodnich.Iwan Czonkin jest bohaterem, w którym spotykają się rosyjskie wzorce baśniowego Duraka i szaleńca-jurodiwego. Jednak ten bagaż semantyczny jest niedostępny dla czytelnika nierosyjskiego. Poza granicami Rosji Iwana Czonkina wywołuje automatycznie konotacje z Rosjanami, a dokładnie ze stereotypem Rosjanina funkcjonującym w świadomości innych narodów, w tym także polaków. Stereotyp Rosjanina w polskim rozumieniu to człowiek posiadający zbiór cech w przeważającej części negatywnych, jak niechlujność, niegolony zarost, zacofanie, megalomania, ślepe posłuszeństwo wobec zwierzchności i naiwna wiara w dobre intencje władzy. Stereotypowy rosyjski żołnierz kojarzy się zaś Polakom z agresorem, wrogiem w przebraniu przyjaciela, niszczycielem, gwałcicielem i grabicielem. Bohater powieści W. Wojnowicza, czerwonoarmista Iwan Czonkin, może być więc postrzegany poprzez pryzmat tych dwóch stereotypowych wyobrażeń, utrwalonych w psychice Polaków. Przez to wszystkie jego „niezwykłe przygody” nie są odbierane jako groteska, ale jako potencjalnie prawdziwe wydarzenia, co dodatkowo jeszcze potwierdza polski stereotyp. Tworzy się zamknięte koło, inwariant rozumienia polskiego stereotypu czerwonoarmisty przeszkadza w odbiorze warstwy tragicznej utworu.pl
dc.affiliationWydział Filologicznypl
dc.contributor.advisorPilarczyk, Ewelina - 131394 pl
dc.contributor.authorProcner, Ewapl
dc.contributor.departmentbycodeUJK/WF6pl
dc.contributor.reviewerKapuścik, Jerzy - 128637 pl
dc.contributor.reviewerPilarczyk, Ewelina - 131394 pl
dc.date.accessioned2020-07-24T20:23:17Z
dc.date.available2020-07-24T20:23:17Z
dc.date.submitted2013-10-23pl
dc.fieldofstudyfilologia rosyjskapl
dc.identifier.apddiploma-82002-96584pl
dc.identifier.projectAPD / Opl
dc.identifier.urihttps://ruj.uj.edu.pl/xmlui/handle/item/191572
dc.languageruspl
dc.subject.engrotesque, Ivan Chonkin, Voynovich, transtationpl
dc.subject.otherгротеск, Иван Чонкин, Войнович, переводpl
dc.subject.plGroteska, Iwan Czonkin, Wojnowicz, przekładpl
dc.titleГротеск в переводе (на материале сопоставительного анализа оригинала и перевода на польский язык романа В. Н. Войновича "Жизнь и необычайные приключения солдата Ивана Чонкина")pl
dc.title.alternativeGroteska w przekładzie (na podstawie analizy porównawczej oryginału i przekładu na polski język powieści W. Wojnowiczapl
dc.title.alternativeThe grotesque in translation (based on the comparative analysis of the original and translated V. Voynowich's novelpl
dc.typemasterpl
dspace.entity.typePublication
dc.abstract.enpl
The thesis tries to examin how translation from russian to polish affected the grotesque in the Voynovich's novel. The first part of the thesis shows various aspects of the term "grotesque", according to works of M. Bahtin, A Janus-Sitarz, M. Glowinski. The second part is an comparative analysis of two versions of the text - polish and russian. It' aim is to show on examples why in polish translation the grotesque effect may not be noticed or may not be as well shown as in russian original. The third part shows the russian prototype of Ivan Chonkin - the folk tales of Ivan-durak, that are unknown in polish and western European culture, which also may affect the full understanding of grotesque and deeper meaning of the novel.
dc.abstract.otherpl
Работа пытается ответить на вопрос, каким преобразованиям в процессе перевода на польский язык подвергся гротеск — одна из главнейших ценностей романа о приключениях Ивана Чонкина. В первой главе представляется термин гротеск, его классификация, этимология, значение. В этой части приводится теория карнавализации литературы М. Бахтина, которая идеально изображает суть гротескной эстетики, т. е. сочетание противоположностей, искривление, переворачивание «наизнанку» настоящего, окружающего мира.В этой главе перечисляются тоже те элементы литературного произведения, которые могут служить носителями гротеска, между прочим так называемые реалии., которыми полон также текст романа Жизнь и необычайные приключения солдата Ивана Чонкина. В первой главе дается дефиниция реалий, их деление, а затем также переводческие приемы, использованные для перенесения реалий подлинного текста на другой язык, т. е. адаптация и экзотизация. Первую главу заканчивает сравнение гротеска и карикатуры, двух схожих терминов, у которых однако несколько разграничительных черт. Вторая глава состоит из сопоставительного анализа тех фрагментов романа Войновича и его польского перевода, которые содержат реалии — в первую очередь бытовые, а затем политически-социальные. Во второй главе внимание сосредоточено на вопросе реалий в литературном произведении и затруднениях, сопутствующих переводу на польский язык. Путем сопоставительного анализа оценивается, какие решения предпринял переводчик и какой эффект получил. Во время анализа, больше внимания посвящается тому каким изменениям подвергся в процессе перевода гротеск, украшающий подлинный текст на русском языке. В третьей главе работы ведется анализ главного персонажа — Ивана Чонкина, причем анализ этот делится на две части. В первой из них определяется место имени Иван так в русской, как и в польской культурах, далее идет сравнение заглавного персонажа романа с русским народным героем сказок — Иванушкой-дурачком. Представляется также польская точка зрения на Ивана Чонкина, на которую не имеет никакого влияния персонаж Иванушки-дурачка, чуждого польской народной традиции. Во второй части третьей главы, войновический солдат сравнен со стереотипом красноармейца, продиктованным коммунистической властью СССР. Объясняется разница между польским, а российским пониманием стереотипа красноармейца и их влияние на восприятие Ивана Чонкина.
dc.abstract.plpl
Przedmiotem pracy jest zbadanie groteski w pierwszej części powieści W. Wojnowicza pt. Жизнь и необычайные приключения солдата Ивана Чонкина i jej polskiego tłumaczenia autorstwa W. Dłuskiego. Praca dzieli się na trzy części: jeden rozdział teoretyczny i dwa analityczne. W pierwszym rozdziale przedstawiona jest pokrótce historia i etymologia terminu «groteska», który obejmuje swoim zakresem sztuki plastyczne, literaturę i architekturę. Pionierskimi w badaniach nad groteską literacką były prace M. Bachtina na temat twórczości F. Rablais i F. Dostojewskiego, w których opisał związek groteskowej estetyki z średniowiecznymi europejskimi obrzędami karnawału. Dalej w pierwszym rozdziale pracy rozpatruje się te elementy dzieła literackiego, w których może przejawiać się groteska. a więc wszystkie składniki świata przedstawionego w utworze i ich wzajemne oddziaływania, warstwa językowa, a także tak zwane «realia». W powieści W. Wojnowicza groteska wielokrotnie oparta jest na sowieckich realiach, tak związanych z życiem codziennym, jak i politycznych, przez co przekład z zachowaniem oryginalnego kolorytu, groteskowości i czytelności fabuły jest nie lada wyzwaniem. Rozdział drugi pracy poświęcony jest analizie porównawczej fragmentów rosyjskiego oryginału i polskiego tłumaczenia powieści Жизнь и необычайные приключения солдата Ивана Чонкина, które zawierają w sobie realia Związku Radzieckiego z połowy XX wieku i dzieli się na dwie części: przestrzeń wsi i przestrzeń polityki.Trzeci rozdział pracy skupia się na analizie głównego bohatera powieści W. Wojnowicza – Iwana Czonkina w trzech płaszczyznach: pod kątem znaczenia imienia Iwan w rosyjskiej i polskiej kulturze, następnie w świetle rosyjskich ludowych bajek o Iwanie-duraku, i ostatecznie w zestawieniu z rosyjskim i polskim stereotypem czerwonoarmisty. Iwan to imię pochodzenia greckiego, które jednak na chrześcijańskiej Rusi zostało przekształcone i w pełni zasymilowane przez ruską ludność. Przez wieki zyskało niezwykłą wręcz popularność i stało się imieniem tak często spotykanym, że aż anonimowym. Imieniem Iwan nazwanych było wielu bohaterów ludowych baśni rosyjskich, między innymi jeden z najbardziej lubianych – Iwan-durak. Jest to typ bohatera, który wywodzi się z biednej rodziny, często wielodzietnej i jest najgłupszym spośród swoich braci. Swoja bezmyslnością i brakiem zdrowego rozsądku przysparza wszystkim kłopotów, przez co nikt go nie szanuje i nie traktuje poważnie. Jednak Iwan-durak w każdej bajce zwycięża swoich rywali, często dzięki swojemu nietypowemu sposobowi myślenia i wrodzonemu szczęściu. Taki typ bohatera, niezwykle popularny w Rosji, nie ma swoich odpowiedników w kulturach zachodnich.Iwan Czonkin jest bohaterem, w którym spotykają się rosyjskie wzorce baśniowego Duraka i szaleńca-jurodiwego. Jednak ten bagaż semantyczny jest niedostępny dla czytelnika nierosyjskiego. Poza granicami Rosji Iwana Czonkina wywołuje automatycznie konotacje z Rosjanami, a dokładnie ze stereotypem Rosjanina funkcjonującym w świadomości innych narodów, w tym także polaków. Stereotyp Rosjanina w polskim rozumieniu to człowiek posiadający zbiór cech w przeważającej części negatywnych, jak niechlujność, niegolony zarost, zacofanie, megalomania, ślepe posłuszeństwo wobec zwierzchności i naiwna wiara w dobre intencje władzy. Stereotypowy rosyjski żołnierz kojarzy się zaś Polakom z agresorem, wrogiem w przebraniu przyjaciela, niszczycielem, gwałcicielem i grabicielem. Bohater powieści W. Wojnowicza, czerwonoarmista Iwan Czonkin, może być więc postrzegany poprzez pryzmat tych dwóch stereotypowych wyobrażeń, utrwalonych w psychice Polaków. Przez to wszystkie jego „niezwykłe przygody” nie są odbierane jako groteska, ale jako potencjalnie prawdziwe wydarzenia, co dodatkowo jeszcze potwierdza polski stereotyp. Tworzy się zamknięte koło, inwariant rozumienia polskiego stereotypu czerwonoarmisty przeszkadza w odbiorze warstwy tragicznej utworu.
dc.affiliationpl
Wydział Filologiczny
dc.contributor.advisorpl
Pilarczyk, Ewelina - 131394
dc.contributor.authorpl
Procner, Ewa
dc.contributor.departmentbycodepl
UJK/WF6
dc.contributor.reviewerpl
Kapuścik, Jerzy - 128637
dc.contributor.reviewerpl
Pilarczyk, Ewelina - 131394
dc.date.accessioned
2020-07-24T20:23:17Z
dc.date.available
2020-07-24T20:23:17Z
dc.date.submittedpl
2013-10-23
dc.fieldofstudypl
filologia rosyjska
dc.identifier.apdpl
diploma-82002-96584
dc.identifier.projectpl
APD / O
dc.identifier.uri
https://ruj.uj.edu.pl/xmlui/handle/item/191572
dc.languagepl
rus
dc.subject.enpl
grotesque, Ivan Chonkin, Voynovich, transtation
dc.subject.otherpl
гротеск, Иван Чонкин, Войнович, перевод
dc.subject.plpl
Groteska, Iwan Czonkin, Wojnowicz, przekład
dc.titlepl
Гротеск в переводе (на материале сопоставительного анализа оригинала и перевода на польский язык романа В. Н. Войновича "Жизнь и необычайные приключения солдата Ивана Чонкина")
dc.title.alternativepl
Groteska w przekładzie (na podstawie analizy porównawczej oryginału i przekładu na polski język powieści W. Wojnowicza
dc.title.alternativepl
The grotesque in translation (based on the comparative analysis of the original and translated V. Voynowich's novel
dc.typepl
master
dspace.entity.type
Publication
Affiliations

* The migration of download and view statistics prior to the date of April 8, 2024 is in progress.

Views
9
Views per month
Views per city
Dublin
2
Wroclaw
2
Minsk
1
Mytishchi
1
Płock
1
Tomsk
1

No access

No Thumbnail Available