Na rozdrożu : praktyka środkowoeuropejskich warsztatów witrażowych wobec nowych wyzwań malarskich na przykładzie Krakowa (około 1380-1440)

2022
journal article
article
dc.abstract.enIn his analysis of the relationship between stained glass and other forms of the visual arts around 1300, Robert Suckale termed the style of painting of that period, characterised by contrasting colours and dominant position of contour, as ‘Glasstil’ (‘Glass-style’), thus emphasising the leading and style-forming role of stained glass at that time. He also advanced a hypothesis that the transformations taking place in art north of the Alps, beginning around 1320–1330 and prompted by impulses coming from Italy, had led – by the mid-fourteenth century – to a change in the existing relationship between various arts. As a result, stained glass lost its dominant position to panel painting, and it was the latter art that had been setting the tone of stylistic solutions ever since. Notwithstanding the fact that Suckale’s thesis may be an oversimplification, there is no denying that in the above-mentioned period stained-glass makers had to face an enormous challenge of a tendency to realistically depict the world, brought from the south. Central-European stained glass is particularly well fitted for exemplifying the above phenomenon. The painting of the end of the fourteenth and the beginning of the fifteenth century used soft modelling whose translation into the stained-glass medium was a challenge that required resorting to new solutions. The question I’ll try to answer in the proposed paper is: What solutions, with regard to the stained-glass technique, did the glaziers use to satisfy the need of translating the tonal qualities of the new painting into stained glass, and where did these solutions derive from? Tempera panel painting was hardly a suitable model in this respect. Far more appropriate strategies were provided by the, then vigorously developing, drawing techniques. I am going to take a closer look at these relationships, taking as an example the art of the capital of the Polish Kingdom.pl
dc.abstract.plAnalizując relacje malarstwa witrażowego do innych sztuk wizualnych około roku 1300 Robert Suckale określił styl ówczesnego malarstwa, oparty na silnym kontraście barw i dominującej roli konturu, mianem „Glasstil”, zwracając uwagę na wiodącą, stylotwórczą rolę malarstwa witrażowego. Postawił też tezę, że rozpoczynający się ok. 1320–1330 zwrot w sztuce na północ od Alp, będący wynikiem impulsu płynącego z Italii, doprowadził najpóźniej około połowy XIV w. do zmiany dotychczasowych relacji między sztukami, w wyniku czego malarstwo witrażowe straciło swoją pozycję na rzecz malarstwa tablicowego. Odtąd to ono nadawać zaczęło ton rozwiązaniom w zakresie stylu. Teza Suckalego jest być może uproszczeniem, niemniej faktem jest, że w tym okresie twórcy witraży stanęli wobec ogromnego wyzwania stawianego przez przejętą z południa tendencję do realistycznego odtwarzania rzeczywistości. Malarstwo witrażowe Europy Środkowej Witraż szczególnie dobrze nadaje się do egzemplifikacji powyższego zjawiska. Malarstwo końca XIV i początku XV wieku posługiwało się miękkim modelunkiem, którego przełożenie na medium witrażowe było wyzwaniem wymagającym sięgnięcia po nowe rozwiązania. Pytanie, na które postaram się odpowiedzieć w proponowanym artykule, brzmi: Jakie rozwiązania, w odniesieniu do techniki witrażowej, stosowali szklarze, aby zaspokoić potrzebę przełożenia na witraż walorów tonalnych nowego malarstwa, i skąd te rozwiązania się wzięły? Malarstwo tablicowe nie było w tym względzie odpowiednim wzorcem. O wiele bardziej odpowiednich strategii dostarczały, rozwijające się wówczas prężnie, techniki rysunkowe. Zamierzam przyjrzeć się bliżej tym zależnościom, biorąc za przykład sztukę stolicy Królestwa Polskiego.pl
dc.affiliationWydział Historyczny : Instytut Historii Sztukipl
dc.contributor.authorHorzela, Dobrosława - 255687 pl
dc.date.accessioned2023-02-02T13:38:35Z
dc.date.available2023-02-02T13:38:35Z
dc.date.issued2022pl
dc.date.openaccess0
dc.description.accesstimew momencie opublikowania
dc.description.physical53-105pl
dc.description.publication2,5pl
dc.description.versionostateczna wersja wydawcy
dc.identifier.doi10.12775/AUNC_ZiK.2022.002pl
dc.identifier.eissn2392-1250pl
dc.identifier.issn0208-533Xpl
dc.identifier.urihttps://ruj.uj.edu.pl/xmlui/handle/item/307118
dc.languagepolpl
dc.language.containerpolpl
dc.participationHorzela, Dobrosława: 100%;pl
dc.pbn.affiliationDziedzina nauk humanistycznych : nauki o sztucepl
dc.rightsUdzielam licencji. Uznanie autorstwa - Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowa*
dc.rights.licenceCC-BY-ND
dc.rights.urihttp://creativecommons.org/licenses/by-nd/4.0/legalcode.pl*
dc.share.typeotwarte czasopismo
dc.subject.enstained glasspl
dc.subject.endrawingpl
dc.subject.enCentral-European artpl
dc.subject.en15th century’s artpl
dc.subject.plmalarstwo witrażowepl
dc.subject.plrysunekpl
dc.subject.plsztuka środkowoeuropejskapl
dc.subject.plsztuka XV wiekupl
dc.subtypeArticlepl
dc.titleNa rozdrożu : praktyka środkowoeuropejskich warsztatów witrażowych wobec nowych wyzwań malarskich na przykładzie Krakowa (około 1380-1440)pl
dc.title.alternativeAt the crossroads : Central-European glaziers’ workshops practice and new painterly challenges on the example of Cracow (c. 1380-1440)pl
dc.title.journalActa Universitatis Nicolai Copernici. Zabytkoznawstwo i Konserwatorstwopl
dc.typeJournalArticlepl
dspace.entity.typePublication
dc.abstract.enpl
In his analysis of the relationship between stained glass and other forms of the visual arts around 1300, Robert Suckale termed the style of painting of that period, characterised by contrasting colours and dominant position of contour, as ‘Glasstil’ (‘Glass-style’), thus emphasising the leading and style-forming role of stained glass at that time. He also advanced a hypothesis that the transformations taking place in art north of the Alps, beginning around 1320–1330 and prompted by impulses coming from Italy, had led – by the mid-fourteenth century – to a change in the existing relationship between various arts. As a result, stained glass lost its dominant position to panel painting, and it was the latter art that had been setting the tone of stylistic solutions ever since. Notwithstanding the fact that Suckale’s thesis may be an oversimplification, there is no denying that in the above-mentioned period stained-glass makers had to face an enormous challenge of a tendency to realistically depict the world, brought from the south. Central-European stained glass is particularly well fitted for exemplifying the above phenomenon. The painting of the end of the fourteenth and the beginning of the fifteenth century used soft modelling whose translation into the stained-glass medium was a challenge that required resorting to new solutions. The question I’ll try to answer in the proposed paper is: What solutions, with regard to the stained-glass technique, did the glaziers use to satisfy the need of translating the tonal qualities of the new painting into stained glass, and where did these solutions derive from? Tempera panel painting was hardly a suitable model in this respect. Far more appropriate strategies were provided by the, then vigorously developing, drawing techniques. I am going to take a closer look at these relationships, taking as an example the art of the capital of the Polish Kingdom.
dc.abstract.plpl
Analizując relacje malarstwa witrażowego do innych sztuk wizualnych około roku 1300 Robert Suckale określił styl ówczesnego malarstwa, oparty na silnym kontraście barw i dominującej roli konturu, mianem „Glasstil”, zwracając uwagę na wiodącą, stylotwórczą rolę malarstwa witrażowego. Postawił też tezę, że rozpoczynający się ok. 1320–1330 zwrot w sztuce na północ od Alp, będący wynikiem impulsu płynącego z Italii, doprowadził najpóźniej około połowy XIV w. do zmiany dotychczasowych relacji między sztukami, w wyniku czego malarstwo witrażowe straciło swoją pozycję na rzecz malarstwa tablicowego. Odtąd to ono nadawać zaczęło ton rozwiązaniom w zakresie stylu. Teza Suckalego jest być może uproszczeniem, niemniej faktem jest, że w tym okresie twórcy witraży stanęli wobec ogromnego wyzwania stawianego przez przejętą z południa tendencję do realistycznego odtwarzania rzeczywistości. Malarstwo witrażowe Europy Środkowej Witraż szczególnie dobrze nadaje się do egzemplifikacji powyższego zjawiska. Malarstwo końca XIV i początku XV wieku posługiwało się miękkim modelunkiem, którego przełożenie na medium witrażowe było wyzwaniem wymagającym sięgnięcia po nowe rozwiązania. Pytanie, na które postaram się odpowiedzieć w proponowanym artykule, brzmi: Jakie rozwiązania, w odniesieniu do techniki witrażowej, stosowali szklarze, aby zaspokoić potrzebę przełożenia na witraż walorów tonalnych nowego malarstwa, i skąd te rozwiązania się wzięły? Malarstwo tablicowe nie było w tym względzie odpowiednim wzorcem. O wiele bardziej odpowiednich strategii dostarczały, rozwijające się wówczas prężnie, techniki rysunkowe. Zamierzam przyjrzeć się bliżej tym zależnościom, biorąc za przykład sztukę stolicy Królestwa Polskiego.
dc.affiliationpl
Wydział Historyczny : Instytut Historii Sztuki
dc.contributor.authorpl
Horzela, Dobrosława - 255687
dc.date.accessioned
2023-02-02T13:38:35Z
dc.date.available
2023-02-02T13:38:35Z
dc.date.issuedpl
2022
dc.date.openaccess
0
dc.description.accesstime
w momencie opublikowania
dc.description.physicalpl
53-105
dc.description.publicationpl
2,5
dc.description.version
ostateczna wersja wydawcy
dc.identifier.doipl
10.12775/AUNC_ZiK.2022.002
dc.identifier.eissnpl
2392-1250
dc.identifier.issnpl
0208-533X
dc.identifier.uri
https://ruj.uj.edu.pl/xmlui/handle/item/307118
dc.languagepl
pol
dc.language.containerpl
pol
dc.participationpl
Horzela, Dobrosława: 100%;
dc.pbn.affiliationpl
Dziedzina nauk humanistycznych : nauki o sztuce
dc.rights*
Udzielam licencji. Uznanie autorstwa - Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowa
dc.rights.licence
CC-BY-ND
dc.rights.uri*
http://creativecommons.org/licenses/by-nd/4.0/legalcode.pl
dc.share.type
otwarte czasopismo
dc.subject.enpl
stained glass
dc.subject.enpl
drawing
dc.subject.enpl
Central-European art
dc.subject.enpl
15th century’s art
dc.subject.plpl
malarstwo witrażowe
dc.subject.plpl
rysunek
dc.subject.plpl
sztuka środkowoeuropejska
dc.subject.plpl
sztuka XV wieku
dc.subtypepl
Article
dc.titlepl
Na rozdrożu : praktyka środkowoeuropejskich warsztatów witrażowych wobec nowych wyzwań malarskich na przykładzie Krakowa (około 1380-1440)
dc.title.alternativepl
At the crossroads : Central-European glaziers’ workshops practice and new painterly challenges on the example of Cracow (c. 1380-1440)
dc.title.journalpl
Acta Universitatis Nicolai Copernici. Zabytkoznawstwo i Konserwatorstwo
dc.typepl
JournalArticle
dspace.entity.type
Publication

* The migration of download and view statistics prior to the date of April 8, 2024 is in progress.

Views
1
Views per month
Views per city
Krakow
1
Downloads
horzela_praktyka_srodkowoeuropejskich_warsztatow_witrazowych_2022.pdf
8