Oświeconych nie trzeba oświecać... : refleksje o szkole, powadze czytania i szaleństwie ideologii

2019
journal article
article
cris.lastimport.wos2024-04-09T21:37:21Z
dc.abstract.enPointing to the progressive marginalization of the Enlightenment literature in the Polish language curricula implemented in secondary schools over the last several years, the author focuses on the related phenomenon of biased reception of that literature, dominated by stereotypes and simplifications. The author asks how the 18th and early-19th-century texts should be read - with the aim of restoring their proper rank in the cultural tradition - to perceive them not only in the historical and social context, and thus not to reduce their meaning to a didactic or political message. In the face of the disturbing trends in the field of literary studies, which instrumentalise a literary work, the author also stresses the need to avoid a situation in which the ideological beliefs of the researcher projected on an older text seem to dominate it, distorting its image.pl
dc.abstract.plWskazując na postępującą marginalizację piśmiennictwa doby oświecenia w programach nauczania języka polskiego, realizowanych w szkole średniej (ponadgimnazjalnej) na przestrzeni ostatnich kilkunastu lat, autor artykułu skupia się na powiązanym z tym zjawiskiem pogłębianiu się problemu jednostronnego, zdominowanego przez stereotypy i uproszczenia, odbioru tamtej literatury. Stawia pytanie o to, w jaki sposób należałoby czytać osiemnastowieczne i wczesnodziewiętnastowieczne teksty, by - w imię przywracania im należnej rangi w kulturowym obiegu - zobaczyć je nie tylko w kontekście historyczno-społecznym, a tym samym nie sprowadzać ich znaczenia do przekazu dydaktycznego bądź politycznego. W obliczu niepokojących, bo instrumentalizujących dzieło literackie, trendów, które pojawiają się w przestrzeni literaturoznawstwa, podkreśla jednocześnie potrzebę wystrzegania się sytuacji, w której rzutowane na dawny tekst przekonania ideologiczne badacza zdają się nad tym tekstem - jako przedmiotem obserwacji - dominować, zafałszowując jego obraz.pl
dc.affiliationWydział Polonistyki : Katedra Historii Literatury Staropolskiejpl
dc.contributor.authorZając, Grzegorz - 132838 pl
dc.date.accession2019-07-25pl
dc.date.accessioned2019-08-23T10:47:06Z
dc.date.available2019-08-23T10:47:06Z
dc.date.issued2019pl
dc.date.openaccess0
dc.description.accesstimew momencie opublikowania
dc.description.number1pl
dc.description.physical25-38pl
dc.description.publication1pl
dc.description.versionostateczna wersja wydawcy
dc.description.volume67pl
dc.identifier.doi10.18290/rh.2019.67.1-3pl
dc.identifier.eissn2544-5200pl
dc.identifier.issn0035-7707pl
dc.identifier.projectROD UJ / OPpl
dc.identifier.urihttps://ruj.uj.edu.pl/xmlui/handle/item/81214
dc.identifier.weblinkhttp://czasopisma.tnkul.pl/index.php/rh/article/view/10888pl
dc.languagepolpl
dc.language.containerpolpl
dc.rightsUdzielam licencji. Uznanie autorstwa - Użycie niekomercyjne - Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowa*
dc.rights.licenceCC-BY-NC-ND
dc.rights.urihttp://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0/legalcode.pl*
dc.share.typeotwarte czasopismo
dc.subject.enhistory of Polish literaturepl
dc.subject.enthe Enlightenmentpl
dc.subject.enPolish language educationpl
dc.subject.enreading a literary workpl
dc.subject.en"transcription" of literaturepl
dc.subject.plhistoria literatury polskiejpl
dc.subject.ploświeceniepl
dc.subject.pledukacja polonistycznapl
dc.subject.plczytanie dzieła literackiegopl
dc.subject.pl"przepisywanie" literaturypl
dc.subtypeArticlepl
dc.titleOświeconych nie trzeba oświecać... : refleksje o szkole, powadze czytania i szaleństwie ideologiipl
dc.title.alternativeThe enlightened do not need to be enlightened... : reflections on school, the seriousness of reading and the madness of ideologypl
dc.title.journalRoczniki Humanistycznepl
dc.title.volumeLiteratura Polska. Oświecenie - Romantyzm. Punkty zwrotne, kontynuacje, kontekstypl
dc.typeJournalArticlepl
dspace.entity.typePublication
cris.lastimport.wos
2024-04-09T21:37:21Z
dc.abstract.enpl
Pointing to the progressive marginalization of the Enlightenment literature in the Polish language curricula implemented in secondary schools over the last several years, the author focuses on the related phenomenon of biased reception of that literature, dominated by stereotypes and simplifications. The author asks how the 18th and early-19th-century texts should be read - with the aim of restoring their proper rank in the cultural tradition - to perceive them not only in the historical and social context, and thus not to reduce their meaning to a didactic or political message. In the face of the disturbing trends in the field of literary studies, which instrumentalise a literary work, the author also stresses the need to avoid a situation in which the ideological beliefs of the researcher projected on an older text seem to dominate it, distorting its image.
dc.abstract.plpl
Wskazując na postępującą marginalizację piśmiennictwa doby oświecenia w programach nauczania języka polskiego, realizowanych w szkole średniej (ponadgimnazjalnej) na przestrzeni ostatnich kilkunastu lat, autor artykułu skupia się na powiązanym z tym zjawiskiem pogłębianiu się problemu jednostronnego, zdominowanego przez stereotypy i uproszczenia, odbioru tamtej literatury. Stawia pytanie o to, w jaki sposób należałoby czytać osiemnastowieczne i wczesnodziewiętnastowieczne teksty, by - w imię przywracania im należnej rangi w kulturowym obiegu - zobaczyć je nie tylko w kontekście historyczno-społecznym, a tym samym nie sprowadzać ich znaczenia do przekazu dydaktycznego bądź politycznego. W obliczu niepokojących, bo instrumentalizujących dzieło literackie, trendów, które pojawiają się w przestrzeni literaturoznawstwa, podkreśla jednocześnie potrzebę wystrzegania się sytuacji, w której rzutowane na dawny tekst przekonania ideologiczne badacza zdają się nad tym tekstem - jako przedmiotem obserwacji - dominować, zafałszowując jego obraz.
dc.affiliationpl
Wydział Polonistyki : Katedra Historii Literatury Staropolskiej
dc.contributor.authorpl
Zając, Grzegorz - 132838
dc.date.accessionpl
2019-07-25
dc.date.accessioned
2019-08-23T10:47:06Z
dc.date.available
2019-08-23T10:47:06Z
dc.date.issuedpl
2019
dc.date.openaccess
0
dc.description.accesstime
w momencie opublikowania
dc.description.numberpl
1
dc.description.physicalpl
25-38
dc.description.publicationpl
1
dc.description.version
ostateczna wersja wydawcy
dc.description.volumepl
67
dc.identifier.doipl
10.18290/rh.2019.67.1-3
dc.identifier.eissnpl
2544-5200
dc.identifier.issnpl
0035-7707
dc.identifier.projectpl
ROD UJ / OP
dc.identifier.uri
https://ruj.uj.edu.pl/xmlui/handle/item/81214
dc.identifier.weblinkpl
http://czasopisma.tnkul.pl/index.php/rh/article/view/10888
dc.languagepl
pol
dc.language.containerpl
pol
dc.rights*
Udzielam licencji. Uznanie autorstwa - Użycie niekomercyjne - Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowa
dc.rights.licence
CC-BY-NC-ND
dc.rights.uri*
http://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0/legalcode.pl
dc.share.type
otwarte czasopismo
dc.subject.enpl
history of Polish literature
dc.subject.enpl
the Enlightenment
dc.subject.enpl
Polish language education
dc.subject.enpl
reading a literary work
dc.subject.enpl
"transcription" of literature
dc.subject.plpl
historia literatury polskiej
dc.subject.plpl
oświecenie
dc.subject.plpl
edukacja polonistyczna
dc.subject.plpl
czytanie dzieła literackiego
dc.subject.plpl
"przepisywanie" literatury
dc.subtypepl
Article
dc.titlepl
Oświeconych nie trzeba oświecać... : refleksje o szkole, powadze czytania i szaleństwie ideologii
dc.title.alternativepl
The enlightened do not need to be enlightened... : reflections on school, the seriousness of reading and the madness of ideology
dc.title.journalpl
Roczniki Humanistyczne
dc.title.volumepl
Literatura Polska. Oświecenie - Romantyzm. Punkty zwrotne, kontynuacje, konteksty
dc.typepl
JournalArticle
dspace.entity.type
Publication
Affiliations

* The migration of download and view statistics prior to the date of April 8, 2024 is in progress.

Views
35
Views per month
Views per city
Warsaw
5
Katowice
3
Wroclaw
3
Ashburn
2
Dublin
2
Gorlice
2
Koszalin
2
Krakow
2
Poniatow
1
Poznan
1
Downloads
zajac_oswieconych_nie_trzeba_oswiecac_2019.pdf
9
zajac_oswieconych_nie_trzeba_oswiecac_2019.odt
3