"Deus venter" : o motywie "boga-brzucha" w literaturze średniowiecznej (na wybranych przykładach)

2017
book section
article
dc.abstract.enThe article focuses on the topos of the belly-god (deus venter), which, although in the Latin culture of the European Middle Ages derived from the Letter of St. Paul to the Philippians, had its roots in the Antiquity: both in the Greco-Roman and Jewish tradition. In Christianity, the topos was connected with the sin of gluttony (gula) and was most frequently used for moral and didactic purposes. An analysis of the use of this motif in various medieval texts (e.g. by St. Jerome of Stridon, St. Caesarius of Arles, John Canaparius, Matthew of Vendôme, Peter Paludanus, Mikołaj z Błonia, the Archpoet, and in the Carmina Burana song Alte clamat Epicurus) leads to a conclusion that the Biblical excerpt, devoid of its original context, constitutes an interesting example of modes of interpretation dependent on the historical circumstances and biographies of the authors, as well as on the purposes and aims of the texts in which it was used. Thus, taking into account, e.g. the monastic context, it is possible to understand better the origins of diatribes against gluttony, and reconstructing the common sources of given motifs allows for observing symptomatic fluctuations within the literary culture of the Middle Ages.pl
dc.abstract.plPrzedmiotem zainteresowania artykułu jest topos boga-brzucha (deus venter), który, choć w kulturze łacińskiej europejskiego średniowiecza wywodził się z listu św. Pawła do Filipian, to miał swoje źródła w kulturze antycznej - zarówno tradycji grecko-rzymskiej, jak i żydowskiej. Topos ten w chrześcijaństwie został powiązany z grzechem obżarstwa (gula) i był najczęściej wykorzystywany w celach moralizatorsko-dydaktycznych. Analiza przykładów zastosowania tego motywu w przeróżnych tekstach średniowiecznych (m.in. św. Hieronima ze Strydonu, Cezarego z Arles, Jana Kanapariusza, Mateusza z Vendôme, Piotra z Palude, Mikołaja z Błonia, Archipoety i anonimowego utworu ze zbioru Carmina Burana o inc. Alte clamat Epicurus) prowadzi do wniosków, że excerptum biblijne, pozbawione oryginalnego kontekstu, stanowi interesujący przykład trybów interpretacji, zależnych od okoliczności historycznych i biografii poszczególnych autorów oraz celów i funkcji tekstów, w jakich zostały użyte. Uwzględnienie bowiem np. kontekstu kultury monastycznej pozwala lepiej zrozumieć okoliczności powstawania diatryb przeciwko obżarstwu, a rekonstruowanie wspólnych źródeł określonych motywów pozwala na obserwacje symptomatycznych fluktuacji w obrębie kultury piśmiennej wieków średnich.pl
dc.affiliationWydział Polonistyki : Katedra Historii Literatury Staropolskiejpl
dc.contributor.authorGrzybowska, Lidia - 120902 pl
dc.contributor.editorBuszewicz, Elwira - 127498 pl
dc.contributor.editorGrzybowska, Lidia - 120902 pl
dc.date.accessioned2018-01-15T12:32:02Z
dc.date.available2018-01-15T12:32:02Z
dc.date.issued2017pl
dc.date.openaccess36
dc.description.accesstimepo opublikowaniu
dc.description.additionalStrona wydawcy: https://www.wuj.plpl
dc.description.physical91-116pl
dc.description.publication1,8pl
dc.description.versionostateczna wersja wydawcy
dc.identifier.eisbn978-83-233-9695-6pl
dc.identifier.isbn978-83-233-4326-4pl
dc.identifier.projectROD UJ / Ppl
dc.identifier.urihttps://ruj.uj.edu.pl/xmlui/handle/item/48697
dc.languagepolpl
dc.language.containerpolpl
dc.pubinfoKraków : Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiegopl
dc.publisher.ministerialUniwersytet Jagielloński w Krakowiepl
dc.rightsDozwolony użytek utworów chronionych*
dc.rights.licenceOTHER
dc.rights.urihttp://ruj.uj.edu.pl/4dspace/License/copyright/licencja_copyright.pdf*
dc.share.typeotwarte repozytorium
dc.sourceinfoliczba autorów 21; liczba stron 500; liczba arkuszy wydawniczych 31;pl
dc.subject.endeus venterpl
dc.subject.entopos of gluttonypl
dc.subject.enCarmina Buranapl
dc.subject.endidactic literaturepl
dc.subject.enmonastic culturepl
dc.subject.enmedieval interpretation of the Biblepl
dc.subject.pldeus venterpl
dc.subject.pltopos obżarstwapl
dc.subject.plCarmina Buranapl
dc.subject.plliteratura dydaktycznapl
dc.subject.plkultura monastycznapl
dc.subject.plśredniowieczna interpretacja Bibliipl
dc.subtypeArticlepl
dc.title"Deus venter" : o motywie "boga-brzucha" w literaturze średniowiecznej (na wybranych przykładach)pl
dc.title.alternative"Deus venter" : on the motif of the "belly-god" in the literature of the Middle Ages (on selected examples)pl
dc.title.containerArs bene vivendi : studia ofiarowane Profesorowi Maciejowi Włodarskiemu w 70. rocznicę urodzinpl
dc.typeBookSectionpl
dspace.entity.typePublication
dc.abstract.enpl
The article focuses on the topos of the belly-god (deus venter), which, although in the Latin culture of the European Middle Ages derived from the Letter of St. Paul to the Philippians, had its roots in the Antiquity: both in the Greco-Roman and Jewish tradition. In Christianity, the topos was connected with the sin of gluttony (gula) and was most frequently used for moral and didactic purposes. An analysis of the use of this motif in various medieval texts (e.g. by St. Jerome of Stridon, St. Caesarius of Arles, John Canaparius, Matthew of Vendôme, Peter Paludanus, Mikołaj z Błonia, the Archpoet, and in the Carmina Burana song Alte clamat Epicurus) leads to a conclusion that the Biblical excerpt, devoid of its original context, constitutes an interesting example of modes of interpretation dependent on the historical circumstances and biographies of the authors, as well as on the purposes and aims of the texts in which it was used. Thus, taking into account, e.g. the monastic context, it is possible to understand better the origins of diatribes against gluttony, and reconstructing the common sources of given motifs allows for observing symptomatic fluctuations within the literary culture of the Middle Ages.
dc.abstract.plpl
Przedmiotem zainteresowania artykułu jest topos boga-brzucha (deus venter), który, choć w kulturze łacińskiej europejskiego średniowiecza wywodził się z listu św. Pawła do Filipian, to miał swoje źródła w kulturze antycznej - zarówno tradycji grecko-rzymskiej, jak i żydowskiej. Topos ten w chrześcijaństwie został powiązany z grzechem obżarstwa (gula) i był najczęściej wykorzystywany w celach moralizatorsko-dydaktycznych. Analiza przykładów zastosowania tego motywu w przeróżnych tekstach średniowiecznych (m.in. św. Hieronima ze Strydonu, Cezarego z Arles, Jana Kanapariusza, Mateusza z Vendôme, Piotra z Palude, Mikołaja z Błonia, Archipoety i anonimowego utworu ze zbioru Carmina Burana o inc. Alte clamat Epicurus) prowadzi do wniosków, że excerptum biblijne, pozbawione oryginalnego kontekstu, stanowi interesujący przykład trybów interpretacji, zależnych od okoliczności historycznych i biografii poszczególnych autorów oraz celów i funkcji tekstów, w jakich zostały użyte. Uwzględnienie bowiem np. kontekstu kultury monastycznej pozwala lepiej zrozumieć okoliczności powstawania diatryb przeciwko obżarstwu, a rekonstruowanie wspólnych źródeł określonych motywów pozwala na obserwacje symptomatycznych fluktuacji w obrębie kultury piśmiennej wieków średnich.
dc.affiliationpl
Wydział Polonistyki : Katedra Historii Literatury Staropolskiej
dc.contributor.authorpl
Grzybowska, Lidia - 120902
dc.contributor.editorpl
Buszewicz, Elwira - 127498
dc.contributor.editorpl
Grzybowska, Lidia - 120902
dc.date.accessioned
2018-01-15T12:32:02Z
dc.date.available
2018-01-15T12:32:02Z
dc.date.issuedpl
2017
dc.date.openaccess
36
dc.description.accesstime
po opublikowaniu
dc.description.additionalpl
Strona wydawcy: https://www.wuj.pl
dc.description.physicalpl
91-116
dc.description.publicationpl
1,8
dc.description.version
ostateczna wersja wydawcy
dc.identifier.eisbnpl
978-83-233-9695-6
dc.identifier.isbnpl
978-83-233-4326-4
dc.identifier.projectpl
ROD UJ / P
dc.identifier.uri
https://ruj.uj.edu.pl/xmlui/handle/item/48697
dc.languagepl
pol
dc.language.containerpl
pol
dc.pubinfopl
Kraków : Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego
dc.publisher.ministerialpl
Uniwersytet Jagielloński w Krakowie
dc.rights*
Dozwolony użytek utworów chronionych
dc.rights.licence
OTHER
dc.rights.uri*
http://ruj.uj.edu.pl/4dspace/License/copyright/licencja_copyright.pdf
dc.share.type
otwarte repozytorium
dc.sourceinfopl
liczba autorów 21; liczba stron 500; liczba arkuszy wydawniczych 31;
dc.subject.enpl
deus venter
dc.subject.enpl
topos of gluttony
dc.subject.enpl
Carmina Burana
dc.subject.enpl
didactic literature
dc.subject.enpl
monastic culture
dc.subject.enpl
medieval interpretation of the Bible
dc.subject.plpl
deus venter
dc.subject.plpl
topos obżarstwa
dc.subject.plpl
Carmina Burana
dc.subject.plpl
literatura dydaktyczna
dc.subject.plpl
kultura monastyczna
dc.subject.plpl
średniowieczna interpretacja Biblii
dc.subtypepl
Article
dc.titlepl
"Deus venter" : o motywie "boga-brzucha" w literaturze średniowiecznej (na wybranych przykładach)
dc.title.alternativepl
"Deus venter" : on the motif of the "belly-god" in the literature of the Middle Ages (on selected examples)
dc.title.containerpl
Ars bene vivendi : studia ofiarowane Profesorowi Maciejowi Włodarskiemu w 70. rocznicę urodzin
dc.typepl
BookSection
dspace.entity.type
Publication
Affiliations

* The migration of download and view statistics prior to the date of April 8, 2024 is in progress.

Views
9
Views per month
Views per city
Poznan
6
Warsaw
2
Krakow
1
Downloads
grzybowska_deus_venter_o_motywie_boga-brzucha_2017.pdf
41