Kiedy Mesjasz wie, że jest Mesjaszem : koncepcja religii w Diunie Franka Herberta

2016
journal article
article
dc.abstract.enWhen the Messiah knows that he is a Messiah…; the idea of religion in The Chronicles of Dune. The Frank Herbert’s Chronicles of Dune cycle is one of the most valuable works in SF literature. The world of Dune is founded on two great ideas: ecological thought and concept of development and functioning of religion. As an effect, the Fremen religion gains strictly ecological character. Herbert builds their religion as focused on the idea of eschatological transformation, supported by the Messianic myth. The water, essential for survive, and - at the same time - the most inaccessible object of desire on Arrakis, becomes a metonymy of salvation. The myth of the heavenly golden age is transformed into the eschatological myth associated with the figure of a desert spring (Sihaja). Salvation becomes an equivalent of the liberation. Jewish messianism and the Sudanese Mahdi-Muhammad Ahmed uppraisal were used as the models for such process, but the same mechanism appears consistently in the suncretic religions of freedom and salvation. The Messianic myth shall be disarmed and decontstructed in further volumes of the series. Next heroes of the Chronicles of Dune reveal its negatives in the clash between the will of an individual and the power of myth. This fight hides Herbert’s vision of religion. In his thought, religion is founded on the religious experience, When its foundations becomes entangled in religious institutiuons and norms of orthodoxy, religion loses its power and becomes especially vulnerable to manipulation. The close relationship of religion with politics is a consequence of this vulnerability: the conviction of the truth of the myth is redirected to the fidelity symbols and to the institutions which produces them. Only solution may be the turn to the living experience through such ritual that has guarantees of authenticity and cannot be falsified or manipulated.pl
dc.abstract.plCykl Kronik Diuny Franka Herberta jest jednym z najwartościowszych dzieł literatury SF. Świat przedstawiony Diuny wspiera się na dwóch filarach: myśli ekologicznej oraz koncepcji rozwoju i funkcjonowania religii. W konsekwencji religia Fremenów nabiera charakteru ekologicznego. Herbert konstruuje religię skoncentrowaną wokół idei eschatologicznej transformacji, z użyciem mitu mesjańskiego. Główny i najbardziej niedostępny na Arrakis przedmiot pożądania, woda, staje się metonimią zbawienia. Mit rajskiej rzeczywistości Złotego Wieku przekształca się w mit eschatologiczny związany z figurą wiosny pustynnej (Sihaja), a zbawienie staje się ekwiwalentem wyzwolenia, co wielokrotnie zdarzało się w dziejach religii. Modelem dla Herberta był mesjanizm żydowski i powstanie sudańskiego Mahdiego - Muhammada Ahmeda, ale ten sam mechanizm pojawia się niezmiennie w synkretycznych religiach wolności i zbawienia Trzeciego Świata. Mit mesjański w dalszych tomach serii zostaje rozbrojony i zdekonstruowany, kolejni bohaterzy Kronik Diuny pokazują jego negatywy w starciu między wolą jednostki a siłą odziaływania mitu. Za tą walką kryje się wizja religii Herberta. W jego ujęciu religia opiera się na doświadczeniu religijnym, przeżyciu zetknięcia z rzeczywistością przekraczająca naszą. Kiedy osnuta wokół doświadczenia wiara zostaje obudowana instytucjami religijnymi i utrwalona normami ortodoksji, religia traci swoją siłę i staje się podatna na manipulacje. Ścisły związek religii z polityką jest konsekwencją tej podatności: przekonanie o prawdziwości mitu zostaje przekierowane na wierność symbolom i produkującym je instytucjom. Przeciwdziałać temu może zwrot do doświadczenia za pośrednictwem takiego rytuału, który ma gwarancje autentyczności i nie może podlec zafałszowaniu i instrumentalizacji.pl
dc.affiliationWydział Filozoficzny : Instytut Religioznawstwapl
dc.contributor.authorSzyjewski, Andrzej - 132284 pl
dc.date.accession2017-02-10pl
dc.date.accessioned2017-02-10T14:58:24Z
dc.date.available2017-02-10T14:58:24Z
dc.date.issued2016pl
dc.date.openaccess0
dc.description.accesstimew momencie opublikowania
dc.description.number1pl
dc.description.physical9-40pl
dc.description.publication1,6pl
dc.description.versionostateczna wersja wydawcy
dc.description.volume3pl
dc.identifier.eissn2450-7288pl
dc.identifier.urihttp://ruj.uj.edu.pl/xmlui/handle/item/37670
dc.identifier.weblinkhttp://www.filozofiareligii.pl/uploads/1/8/7/0/18702650/ptfr_2016_1__calosc_18-10-2016.pdfpl
dc.languagepolpl
dc.language.containerpolpl
dc.rightsDodaję tylko opis bibliograficzny*
dc.rights.licenceOTHER
dc.rights.uri*
dc.share.typeotwarte czasopismo
dc.subject.enFrank Herbertpl
dc.subject.enDunepl
dc.subject.enmessianic mythpl
dc.subject.enreligionpl
dc.subject.ensoteriologypl
dc.subject.enreligious experiencepl
dc.subject.enpoliticspl
dc.subject.enecologypl
dc.subject.plFrank Herbertpl
dc.subject.plDiunapl
dc.subject.plmit mesjańskipl
dc.subject.plreligapl
dc.subject.plsoteriologiapl
dc.subject.pldoświadczenie religijnepl
dc.subject.plpolitykapl
dc.subject.plekologiapl
dc.subtypeArticlepl
dc.titleKiedy Mesjasz wie, że jest Mesjaszem : koncepcja religii w Diunie Franka Herbertapl
dc.title.alternativeWhen the Messiah knows that he is a Messiah : the idea of religion in The Chronicles of Dunepl
dc.title.journalFilozofia Religiipl
dc.title.volumeLiteratura, religia, filozofiapl
dc.typeJournalArticlepl
dspace.entity.typePublication
dc.abstract.enpl
When the Messiah knows that he is a Messiah…; the idea of religion in The Chronicles of Dune. The Frank Herbert’s Chronicles of Dune cycle is one of the most valuable works in SF literature. The world of Dune is founded on two great ideas: ecological thought and concept of development and functioning of religion. As an effect, the Fremen religion gains strictly ecological character. Herbert builds their religion as focused on the idea of eschatological transformation, supported by the Messianic myth. The water, essential for survive, and - at the same time - the most inaccessible object of desire on Arrakis, becomes a metonymy of salvation. The myth of the heavenly golden age is transformed into the eschatological myth associated with the figure of a desert spring (Sihaja). Salvation becomes an equivalent of the liberation. Jewish messianism and the Sudanese Mahdi-Muhammad Ahmed uppraisal were used as the models for such process, but the same mechanism appears consistently in the suncretic religions of freedom and salvation. The Messianic myth shall be disarmed and decontstructed in further volumes of the series. Next heroes of the Chronicles of Dune reveal its negatives in the clash between the will of an individual and the power of myth. This fight hides Herbert’s vision of religion. In his thought, religion is founded on the religious experience, When its foundations becomes entangled in religious institutiuons and norms of orthodoxy, religion loses its power and becomes especially vulnerable to manipulation. The close relationship of religion with politics is a consequence of this vulnerability: the conviction of the truth of the myth is redirected to the fidelity symbols and to the institutions which produces them. Only solution may be the turn to the living experience through such ritual that has guarantees of authenticity and cannot be falsified or manipulated.
dc.abstract.plpl
Cykl Kronik Diuny Franka Herberta jest jednym z najwartościowszych dzieł literatury SF. Świat przedstawiony Diuny wspiera się na dwóch filarach: myśli ekologicznej oraz koncepcji rozwoju i funkcjonowania religii. W konsekwencji religia Fremenów nabiera charakteru ekologicznego. Herbert konstruuje religię skoncentrowaną wokół idei eschatologicznej transformacji, z użyciem mitu mesjańskiego. Główny i najbardziej niedostępny na Arrakis przedmiot pożądania, woda, staje się metonimią zbawienia. Mit rajskiej rzeczywistości Złotego Wieku przekształca się w mit eschatologiczny związany z figurą wiosny pustynnej (Sihaja), a zbawienie staje się ekwiwalentem wyzwolenia, co wielokrotnie zdarzało się w dziejach religii. Modelem dla Herberta był mesjanizm żydowski i powstanie sudańskiego Mahdiego - Muhammada Ahmeda, ale ten sam mechanizm pojawia się niezmiennie w synkretycznych religiach wolności i zbawienia Trzeciego Świata. Mit mesjański w dalszych tomach serii zostaje rozbrojony i zdekonstruowany, kolejni bohaterzy Kronik Diuny pokazują jego negatywy w starciu między wolą jednostki a siłą odziaływania mitu. Za tą walką kryje się wizja religii Herberta. W jego ujęciu religia opiera się na doświadczeniu religijnym, przeżyciu zetknięcia z rzeczywistością przekraczająca naszą. Kiedy osnuta wokół doświadczenia wiara zostaje obudowana instytucjami religijnymi i utrwalona normami ortodoksji, religia traci swoją siłę i staje się podatna na manipulacje. Ścisły związek religii z polityką jest konsekwencją tej podatności: przekonanie o prawdziwości mitu zostaje przekierowane na wierność symbolom i produkującym je instytucjom. Przeciwdziałać temu może zwrot do doświadczenia za pośrednictwem takiego rytuału, który ma gwarancje autentyczności i nie może podlec zafałszowaniu i instrumentalizacji.
dc.affiliationpl
Wydział Filozoficzny : Instytut Religioznawstwa
dc.contributor.authorpl
Szyjewski, Andrzej - 132284
dc.date.accessionpl
2017-02-10
dc.date.accessioned
2017-02-10T14:58:24Z
dc.date.available
2017-02-10T14:58:24Z
dc.date.issuedpl
2016
dc.date.openaccess
0
dc.description.accesstime
w momencie opublikowania
dc.description.numberpl
1
dc.description.physicalpl
9-40
dc.description.publicationpl
1,6
dc.description.version
ostateczna wersja wydawcy
dc.description.volumepl
3
dc.identifier.eissnpl
2450-7288
dc.identifier.uri
http://ruj.uj.edu.pl/xmlui/handle/item/37670
dc.identifier.weblinkpl
http://www.filozofiareligii.pl/uploads/1/8/7/0/18702650/ptfr_2016_1__calosc_18-10-2016.pdf
dc.languagepl
pol
dc.language.containerpl
pol
dc.rights*
Dodaję tylko opis bibliograficzny
dc.rights.licence
OTHER
dc.rights.uri*
dc.share.type
otwarte czasopismo
dc.subject.enpl
Frank Herbert
dc.subject.enpl
Dune
dc.subject.enpl
messianic myth
dc.subject.enpl
religion
dc.subject.enpl
soteriology
dc.subject.enpl
religious experience
dc.subject.enpl
politics
dc.subject.enpl
ecology
dc.subject.plpl
Frank Herbert
dc.subject.plpl
Diuna
dc.subject.plpl
mit mesjański
dc.subject.plpl
religa
dc.subject.plpl
soteriologia
dc.subject.plpl
doświadczenie religijne
dc.subject.plpl
polityka
dc.subject.plpl
ekologia
dc.subtypepl
Article
dc.titlepl
Kiedy Mesjasz wie, że jest Mesjaszem : koncepcja religii w Diunie Franka Herberta
dc.title.alternativepl
When the Messiah knows that he is a Messiah : the idea of religion in The Chronicles of Dune
dc.title.journalpl
Filozofia Religii
dc.title.volumepl
Literatura, religia, filozofia
dc.typepl
JournalArticle
dspace.entity.type
Publication

* The migration of download and view statistics prior to the date of April 8, 2024 is in progress.

Views
243
Views per month
Views per city
Warsaw
50
Krakow
23
Poznan
16
Wroclaw
6
Gdynia
4
Lodz
4
Katowice
3
Lublin
3
Piła
3
Rzeszów
3

No access

No Thumbnail Available