Decyzje w sytuacjach niepewności normatywnej

2020
journal article
article
cris.lastimport.wos2024-04-10T00:19:28Z
dc.abstract.enEthicists have thus far not paid much attention to uncertainty, very often concentrating on highly idealized hypothetical situations where both empirical (e.g. the state of the world, the spectrum of possible decisions and their consequences, the causal connections between events) and normative (the content of norms, value scales) matters were clearly defined and well-known to the decision-maker. In this article, which stems from a project on different types of decisions under uncertainty related to the rapid progress in biomedical research, I analyze some situations of normative uncertainty, cases when an agent must make a decision, but does not know which choice is correct, for example, because he/she has contrary intuitions about the permissibility of available decisions. The view termed comparativism claims that in such cases the appropriate decision depends not only on the credences that one assigns to different norms, but also on how much possible decisions are worth taking in the light of these norms. I analyze a few cases of normative uncertainty, and a specific counter-argument against the current versions of comparativism, showing that under normative uncertainty this view imposes risk neutrality, although it permits us to have different risk attitudes under empirical uncertainty. I also argue that a precautionary approach to situations of normative uncertainty is overly simplistic.pl
dc.abstract.plEtycy nie poświęcali dotąd wiele uwagi niepewności, koncentrując się często na skrajnie wyidealizowanych hipotetycznych sytuacjach, w których zarówno kwestie empiryczne (np. stan świata, spektrum możliwych decyzji oraz ich konsekwencje, związki przyczynowe między zdarzeniami), jak i normatywne (np. treść norm, skale wartości) były jasno określone i znane podmiotowi. W artykule - który jest rezultatem projektu dotyczącego różnych typów decyzji w sytuacjach niepewności związanej z postępem w naukach i technologiach biomedycznych - przedstawiam analizę sytuacji niepewności normatywnej, czyli takich, w których podmiot musi podjąć decyzję, nie mając pewności co do tego, jaka norma postępowania jest właściwa, np. dlatego, że ma sprzeczne intuicje normatywne na temat dopuszczalności danej decyzji. Stanowisko, które określa się niekiedy mianem komparatywizmu, głosi, że w tego typu sytuacjach należy uwzględniać nie tylko stopnie przekonań podmiotu w kwestii różnych norm, ale także to, na ile możliwe decyzje warte są podjęcia wedle tych norm. Przedstawiam analizę kilku przypadków niepewności normatywnej, a także charakterystyczny argument przeciwko dotychczasowym wersjom komparatywizmu, wskazujący, że nie uwzględniają one różnych nastawień do ryzyka w sytuacjach niepewności normatywnej, choć dopuszczają jednocześnie różne nastawienia do ryzyka w sytuacjach niepewności empirycznej. Pokazuję też, że zasada ostrożności dotycząca statusu moralnego w upraszczający sposób przedstawia sytuacje niepewności normatywnej.pl
dc.affiliationWydział Filozoficzny : Instytut Filozofiipl
dc.contributor.authorŻuradzki, Tomasz - 160313 pl
dc.date.accession2020-09-18pl
dc.date.accessioned2020-09-18T09:27:27Z
dc.date.available2020-09-18T09:27:27Z
dc.date.issued2020pl
dc.date.openaccess0
dc.description.accesstimew momencie opublikowania
dc.description.number2 (114)pl
dc.description.physical53-72pl
dc.description.publication1,25pl
dc.description.versionostateczna wersja wydawcy
dc.description.volume29pl
dc.identifier.doi10.24425/pfns.2020.133137pl
dc.identifier.eissn2300-2573pl
dc.identifier.issn1230-1493pl
dc.identifier.projectROD UJ / OPpl
dc.identifier.project2015/17/B/HS1/02279pl
dc.identifier.urihttps://ruj.uj.edu.pl/xmlui/handle/item/246093
dc.identifier.weblinkhttp://journals.pan.pl/dlibra/publication/133137/edition/116307/contentpl
dc.languagepolpl
dc.language.containerpolpl
dc.rightsUdzielam licencji. Uznanie autorstwa - Użycie niekomercyjne - Bez utworów zależnych 3.0 Polska*
dc.rights.licenceCC-BY-NC-ND
dc.rights.urihttp://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/3.0/legalcode*
dc.share.typeotwarte czasopismo
dc.subject.endecisionspl
dc.subject.enuncertaintypl
dc.subject.ennormative uncertaintypl
dc.subject.enfactual uncertaintypl
dc.subject.enriskpl
dc.subject.enbioethicspl
dc.subject.encomparativismpl
dc.subject.pldecyzjepl
dc.subject.plniepewnośćpl
dc.subject.plniepewność normatywnapl
dc.subject.plniepewność empirycznapl
dc.subject.plryzykopl
dc.subject.plbioetykapl
dc.subject.plkomparatywizmpl
dc.subtypeArticlepl
dc.titleDecyzje w sytuacjach niepewności normatywnejpl
dc.title.alternativeDecisions under normative uncertaintypl
dc.title.journalPrzegląd Filozoficzny. Nowa Seriapl
dc.typeJournalArticlepl
dspace.entity.typePublication
cris.lastimport.wos
2024-04-10T00:19:28Z
dc.abstract.enpl
Ethicists have thus far not paid much attention to uncertainty, very often concentrating on highly idealized hypothetical situations where both empirical (e.g. the state of the world, the spectrum of possible decisions and their consequences, the causal connections between events) and normative (the content of norms, value scales) matters were clearly defined and well-known to the decision-maker. In this article, which stems from a project on different types of decisions under uncertainty related to the rapid progress in biomedical research, I analyze some situations of normative uncertainty, cases when an agent must make a decision, but does not know which choice is correct, for example, because he/she has contrary intuitions about the permissibility of available decisions. The view termed comparativism claims that in such cases the appropriate decision depends not only on the credences that one assigns to different norms, but also on how much possible decisions are worth taking in the light of these norms. I analyze a few cases of normative uncertainty, and a specific counter-argument against the current versions of comparativism, showing that under normative uncertainty this view imposes risk neutrality, although it permits us to have different risk attitudes under empirical uncertainty. I also argue that a precautionary approach to situations of normative uncertainty is overly simplistic.
dc.abstract.plpl
Etycy nie poświęcali dotąd wiele uwagi niepewności, koncentrując się często na skrajnie wyidealizowanych hipotetycznych sytuacjach, w których zarówno kwestie empiryczne (np. stan świata, spektrum możliwych decyzji oraz ich konsekwencje, związki przyczynowe między zdarzeniami), jak i normatywne (np. treść norm, skale wartości) były jasno określone i znane podmiotowi. W artykule - który jest rezultatem projektu dotyczącego różnych typów decyzji w sytuacjach niepewności związanej z postępem w naukach i technologiach biomedycznych - przedstawiam analizę sytuacji niepewności normatywnej, czyli takich, w których podmiot musi podjąć decyzję, nie mając pewności co do tego, jaka norma postępowania jest właściwa, np. dlatego, że ma sprzeczne intuicje normatywne na temat dopuszczalności danej decyzji. Stanowisko, które określa się niekiedy mianem komparatywizmu, głosi, że w tego typu sytuacjach należy uwzględniać nie tylko stopnie przekonań podmiotu w kwestii różnych norm, ale także to, na ile możliwe decyzje warte są podjęcia wedle tych norm. Przedstawiam analizę kilku przypadków niepewności normatywnej, a także charakterystyczny argument przeciwko dotychczasowym wersjom komparatywizmu, wskazujący, że nie uwzględniają one różnych nastawień do ryzyka w sytuacjach niepewności normatywnej, choć dopuszczają jednocześnie różne nastawienia do ryzyka w sytuacjach niepewności empirycznej. Pokazuję też, że zasada ostrożności dotycząca statusu moralnego w upraszczający sposób przedstawia sytuacje niepewności normatywnej.
dc.affiliationpl
Wydział Filozoficzny : Instytut Filozofii
dc.contributor.authorpl
Żuradzki, Tomasz - 160313
dc.date.accessionpl
2020-09-18
dc.date.accessioned
2020-09-18T09:27:27Z
dc.date.available
2020-09-18T09:27:27Z
dc.date.issuedpl
2020
dc.date.openaccess
0
dc.description.accesstime
w momencie opublikowania
dc.description.numberpl
2 (114)
dc.description.physicalpl
53-72
dc.description.publicationpl
1,25
dc.description.version
ostateczna wersja wydawcy
dc.description.volumepl
29
dc.identifier.doipl
10.24425/pfns.2020.133137
dc.identifier.eissnpl
2300-2573
dc.identifier.issnpl
1230-1493
dc.identifier.projectpl
ROD UJ / OP
dc.identifier.projectpl
2015/17/B/HS1/02279
dc.identifier.uri
https://ruj.uj.edu.pl/xmlui/handle/item/246093
dc.identifier.weblinkpl
http://journals.pan.pl/dlibra/publication/133137/edition/116307/content
dc.languagepl
pol
dc.language.containerpl
pol
dc.rights*
Udzielam licencji. Uznanie autorstwa - Użycie niekomercyjne - Bez utworów zależnych 3.0 Polska
dc.rights.licence
CC-BY-NC-ND
dc.rights.uri*
http://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/3.0/legalcode
dc.share.type
otwarte czasopismo
dc.subject.enpl
decisions
dc.subject.enpl
uncertainty
dc.subject.enpl
normative uncertainty
dc.subject.enpl
factual uncertainty
dc.subject.enpl
risk
dc.subject.enpl
bioethics
dc.subject.enpl
comparativism
dc.subject.plpl
decyzje
dc.subject.plpl
niepewność
dc.subject.plpl
niepewność normatywna
dc.subject.plpl
niepewność empiryczna
dc.subject.plpl
ryzyko
dc.subject.plpl
bioetyka
dc.subject.plpl
komparatywizm
dc.subtypepl
Article
dc.titlepl
Decyzje w sytuacjach niepewności normatywnej
dc.title.alternativepl
Decisions under normative uncertainty
dc.title.journalpl
Przegląd Filozoficzny. Nowa Seria
dc.typepl
JournalArticle
dspace.entity.type
Publication
Affiliations

* The migration of download and view statistics prior to the date of April 8, 2024 is in progress.

Views
36
Views per month
Views per city
Warsaw
8
Dublin
2
Katowice
2
Krakow
2
Poznan
2
Wroclaw
2
Chorzów
1
Fairfax
1
Kielce
1
Michalowice
1
Downloads
zuradzki_decyzje_w_sytuacjach_niepewnosci_normatywnej_2020.pdf
5
zuradzki_decyzje_w_sytuacjach_niepewnosci_normatywnej_2020.odt
3