Contra spem spero : spotkania Herlinga z Szałamowem

2019
journal article
article
cris.lastimport.wos2024-04-10T00:14:45Z
dc.abstract.enThe article is an attempt at a comprehensive, synthetic description of the attitude of Gustaw Herling-Grudzinski (1919–2000) – a great Polish writer in exile, a prisoner of Stalinist labour camps (1940–1942), and then the author of A World Apart (1951) – to the work of Varlam Shalamov (1907–1982) – an eminent Russian writer who wrote in the USSR and had been a former long-term prisoner of the Soviet labour camps (1929–1931; 1937–1951). Shalamov is primarily known as the author of the brilliant, but extremely dark Kolyma Tales (written in 1954–1962, and published 1966–1967), autobiographical, but above all describing the state of the human being of the first half of the 20th century in extremely inhuman conditions.Eagerly reading Shalamov from the beginning of the 70s until the end of his life, Herling sought from this Russian brotherly soul of his (whom he had obviously known from his publications only) the answers to both historical and metaphysical questions. On the one hand, the attitude and creative works of people like Shalamov proved to him that "another Russia" did exist – as a sort of "underground source" in the process of liberating of Eastern and Central Europe from the yoke of Communism – inevitable in Herling’s view. On the other hand, the Polish writer did not accept Shalamov’s extremely pessimistic picture of the world and the human being, strongly believing that there is a "hard core" in man, in Franz Kafka’ language, that cannot be eradicated by even the most inhuman system, neither Nazism nor Communism, referred to by Herling as "twin brothers". The Polish writer finally recognized Shalamov – a convinced atheist it should be added – as a saintly person, alongside with the noteworthy figures who were so important for Europe – Father Maksymilan Kolbe, Janusz Korczak, Albert Camus or Franz Kafka.pl
dc.abstract.otherВ статье предпринята попытка обобщённого, синтетического описания отношения Густава Герлинга-Грудзинского (1919–2000) – выдающегося писателя польской эмиграции, в 1940– 1942 годах узника сталинских лагерей, автора "Иного мира" (1951) – к творчеству Варлама Шаламова (1907–1982), замечательного русского писателя, многолетнего – 1929–1931; 1937–1951 – узника советских лагерей. Шаламов известен прежде всего как автор гениальных, необычайно мрачных "Колымских рассказов", написанных в 1954–1962 годах и публиковавшихся начиная с 1966–1967 годов. Эти рассказы автобиографичны, а главным их предметом стало состояние человека первой половины XX века в совершенно нечеловеческих условиях. Внимательно вчитываясь в прозу Шаламова начиная с 1970-х годов и до конца жизни, Герлинг искал у своего русского побратима, (которого знал лишь по литературному творчеству) ответа как на исторически значимые вопросы, так и на вопросы метафизические. С одной стороны, позиция и творчество людей, подобных Шаламову, была для Герлинга доказательством существования "иной России" – своеобразного "подземного источника" в процессе неминуемого – во что польский писатель верил свято – освобождения Восточной и Центральной Европы от коммунистического ига. Однако с другой стороны, Герлинг не принимал шаламовского крайне пессимистического образа мира и человека, горячо веря в наличие в каждом человеческом существе – говоря словами Франца Кафки – "твёрдого ядра", которое не в силах истребить самый бесчеловечный строй. Было это не под силу ни нацизму, ни коммунизму – режимам, называемым Герлингом "братьями-близнецами". Польский писатель считал Шаламова – убеждённого атеиста – святым, равным необычайно важным для Европы Максимилиану Кольбе, Янушу Корчаку, Альберу Камю и упомянутому Францу Кафке.pl
dc.abstract.plArtykuł stanowi próbę całościowego, syntetycznego opisu stosunku Gustawa Herlinga-Grudzińskiego (1919–2000) – wielkiego polskiego pisarza na emigracji, w przeszłości (1940–1942) więźnia stalinowskich łagrów, a potem autora Innego Świata (1951) – do twórczości Warłama Szałamowa (1907–1982), wybitnego pisarza rosyjskiego, tworzącego w ZSRR, wcześniej (1929–1931; 1937–1951) długoletniego więźnia sowieckich łagrów. Szałamow jest przede wszystkim znany jako autor genialnych, acz niezwykle mrocznych Opowiadań kołymskich (pisane w 1954–1962, publikowane od 1966–1967), autobiograficznych, ale głównie opisujących kondycję człowieka pierwszej połowy XX wieku w warunkach skrajnie nieludzkich. Czytając gorliwie Szałamowa od początku lat 70. aż do końca życia, Herling poszukiwał u tego rosyjskiego pobratymca (którego znał oczywiście jedynie z lektury), odpowiedzi zarówno na pytania o znaczeniu historycznym, jak i te o wymiarze metafizycznym. Z jednej strony, postawa i twórczość ludzi jak Szałamow była dlań dowodem na istnienie "innej Rosji" niejako "źródła podziemnego" w procesie nieuchronnego, jak wierzył Herling, wyzwalania Europy Wschodniej i Środkowej z jarzma komunizmu. Z drugiej wszak strony, polski pisarz nie przyjmował skrajnie pesymistycznego obrazu świata i człowieka Szałamowa, wierząc gorąco, iż w każdej istocie ludzkiej istnieje – mówiąc językiem Franza Kafki – "twarde jądro", którego nie jest w stanie wykorzenić najbardziej nieludzki ustrój. Nie potrafiły tego dokonać ani nazizm, ani komunizm, określane przez Herlinga mianem "braci-bliźniaków". Polski pisarz uznawał ostatecznie Szałamowa – dodajmy, iż przekonanego ateistę – za osobę świętą, obok notabene takich arcyważnych dla Europy postaci, jak ojciec Maksymilan Kolbe, Janusz Korczak, Albert Camus czy Franz Kafka.pl
dc.affiliationWydział Filologiczny : Instytut Filologii Wschodniosłowiańskiejpl
dc.contributor.authorPrzebinda, Grzegorz - 131560 pl
dc.date.accessioned2020-02-24T11:58:27Z
dc.date.available2020-02-24T11:58:27Z
dc.date.issued2019pl
dc.date.openaccess0
dc.description.accesstimew momencie opublikowania
dc.description.number2pl
dc.description.physical67-93pl
dc.description.points5pl
dc.description.publication1,62pl
dc.description.versionostateczna wersja wydawcy
dc.identifier.doi10.12775/SP.2019.005pl
dc.identifier.isbn978-83-64457-53-1pl
dc.identifier.issn2657-3261pl
dc.identifier.projectROD UJ / OPpl
dc.identifier.urihttps://ruj.uj.edu.pl/xmlui/handle/item/149849
dc.languagepolpl
dc.language.containerpolpl
dc.participationPrzebinda, Grzegorz: 100%;pl
dc.rightsUdzielam licencji. Uznanie autorstwa - Użycie niekomercyjne - Bez utworów zależnych 3.0 Polska*
dc.rights.licenceOTHER
dc.rights.urihttp://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/3.0/pl/legalcode*
dc.share.typeotwarte czasopismo
dc.subject.enGustav Herling-Grudzinskipl
dc.subject.enhope and historypl
dc.subject.enfree Russian literaturepl
dc.subject.enPolish literature in exilepl
dc.subject.enCommunism and Nazism – twin brotherspl
dc.subject.enGulag and Auschwitzpl
dc.subject.enA World Apart by Gustav Herlingpl
dc.subject.enhistory of Soviet concentration campspl
dc.subject.enDiary Written at Night by Herlingpl
dc.subject.enKolyma Talespl
dc.subject.enKolyma Tales in Italypl
dc.subject.enPolish translations of Kolyma Talespl
dc.subject.enVarlam Shalamovpl
dc.subject.endemocratic Russiapl
dc.subject.en“another Russia"pl
dc.subject.enRussia in Polish eyespl
dc.subject.enhuman behaviour in extreme situationspl
dc.subject.enhuman behaviour of religious and non-religious people in Soviet labour campspl
dc.subject.otherГустав Герлинг-Грудзинскийpl
dc.subject.other"Иной мир" Герлингаpl
dc.subject.other"Дневник, написанный ночью"pl
dc.subject.otherВарлам Шаламовpl
dc.subject.other"Колымские рассказы"pl
dc.subject.otherпольские переводы "Колымских рассказов"pl
dc.subject.other"Колымские рассказы" в Италииpl
dc.subject.other"иная Россия"pl
dc.subject.otherдемократическая Россияpl
dc.subject.otherпольский взгляд на Россиюpl
dc.subject.otherповедение человека в пограничных ситуацияхpl
dc.subject.otherверующие и неверующие люди в советских концлагеряхpl
dc.subject.otherГУЛАГ и Аушвицpl
dc.subject.otherкоммунизм и нацизм – братья-близнецыpl
dc.subject.otherлитература польской эмиграцииpl
dc.subject.otherнадежда и историяpl
dc.subject.plGustaw Herling-Grudzińskipl
dc.subject.pl"Inny Świat" Herlingapl
dc.subject.pl"Dziennik pisany nocą"pl
dc.subject.plOpowiadania kołymskiepl
dc.subject.plnadzieja a historiapl
dc.subject.plwolna literatura rosyjskapl
dc.subject.plpolska literatura emigracyjnapl
dc.subject.plkomunizm i nazizm – bracia-bliźniacypl
dc.subject.plGułag a Auschwitzpl
dc.subject.plhistoria sowieckich obozów koncentracyjnychpl
dc.subject.plprzekłady polskie Opowiadań kołymskichpl
dc.subject.plOpowiadania kołymskie w Italiipl
dc.subject.pldemokratyczna Rosjapl
dc.subject.pl"inna Rosja"pl
dc.subject.plRosja w polskich oczachpl
dc.subject.plzachowanie człowieka w sytuacjach granicznychpl
dc.subject.plzachowania ludzi religijnych i niereligijnych w sowieckich łagrachpl
dc.subtypeArticlepl
dc.titleContra spem spero : spotkania Herlinga z Szałamowempl
dc.title.alternativeContra spem spero : meeting of Herling-Grudzinski with Shalamovpl
dc.title.alternativeContra spem spero : встречи Густава Герлинга-Грудзинского с Варламом Шаламовымpl
dc.title.alternativeContra spem spero : vstreči Gustava Gerlinga-Grudzinskogo s Varlamom Ŝalamovympl
dc.title.journalStudia Pigonianapl
dc.title.volumeContra spem spero : przeciw niepamięcipl
dc.typeJournalArticlepl
dspace.entity.typePublication
cris.lastimport.wos
2024-04-10T00:14:45Z
dc.abstract.enpl
The article is an attempt at a comprehensive, synthetic description of the attitude of Gustaw Herling-Grudzinski (1919–2000) – a great Polish writer in exile, a prisoner of Stalinist labour camps (1940–1942), and then the author of A World Apart (1951) – to the work of Varlam Shalamov (1907–1982) – an eminent Russian writer who wrote in the USSR and had been a former long-term prisoner of the Soviet labour camps (1929–1931; 1937–1951). Shalamov is primarily known as the author of the brilliant, but extremely dark Kolyma Tales (written in 1954–1962, and published 1966–1967), autobiographical, but above all describing the state of the human being of the first half of the 20th century in extremely inhuman conditions.Eagerly reading Shalamov from the beginning of the 70s until the end of his life, Herling sought from this Russian brotherly soul of his (whom he had obviously known from his publications only) the answers to both historical and metaphysical questions. On the one hand, the attitude and creative works of people like Shalamov proved to him that "another Russia" did exist – as a sort of "underground source" in the process of liberating of Eastern and Central Europe from the yoke of Communism – inevitable in Herling’s view. On the other hand, the Polish writer did not accept Shalamov’s extremely pessimistic picture of the world and the human being, strongly believing that there is a "hard core" in man, in Franz Kafka’ language, that cannot be eradicated by even the most inhuman system, neither Nazism nor Communism, referred to by Herling as "twin brothers". The Polish writer finally recognized Shalamov – a convinced atheist it should be added – as a saintly person, alongside with the noteworthy figures who were so important for Europe – Father Maksymilan Kolbe, Janusz Korczak, Albert Camus or Franz Kafka.
dc.abstract.otherpl
В статье предпринята попытка обобщённого, синтетического описания отношения Густава Герлинга-Грудзинского (1919–2000) – выдающегося писателя польской эмиграции, в 1940– 1942 годах узника сталинских лагерей, автора "Иного мира" (1951) – к творчеству Варлама Шаламова (1907–1982), замечательного русского писателя, многолетнего – 1929–1931; 1937–1951 – узника советских лагерей. Шаламов известен прежде всего как автор гениальных, необычайно мрачных "Колымских рассказов", написанных в 1954–1962 годах и публиковавшихся начиная с 1966–1967 годов. Эти рассказы автобиографичны, а главным их предметом стало состояние человека первой половины XX века в совершенно нечеловеческих условиях. Внимательно вчитываясь в прозу Шаламова начиная с 1970-х годов и до конца жизни, Герлинг искал у своего русского побратима, (которого знал лишь по литературному творчеству) ответа как на исторически значимые вопросы, так и на вопросы метафизические. С одной стороны, позиция и творчество людей, подобных Шаламову, была для Герлинга доказательством существования "иной России" – своеобразного "подземного источника" в процессе неминуемого – во что польский писатель верил свято – освобождения Восточной и Центральной Европы от коммунистического ига. Однако с другой стороны, Герлинг не принимал шаламовского крайне пессимистического образа мира и человека, горячо веря в наличие в каждом человеческом существе – говоря словами Франца Кафки – "твёрдого ядра", которое не в силах истребить самый бесчеловечный строй. Было это не под силу ни нацизму, ни коммунизму – режимам, называемым Герлингом "братьями-близнецами". Польский писатель считал Шаламова – убеждённого атеиста – святым, равным необычайно важным для Европы Максимилиану Кольбе, Янушу Корчаку, Альберу Камю и упомянутому Францу Кафке.
dc.abstract.plpl
Artykuł stanowi próbę całościowego, syntetycznego opisu stosunku Gustawa Herlinga-Grudzińskiego (1919–2000) – wielkiego polskiego pisarza na emigracji, w przeszłości (1940–1942) więźnia stalinowskich łagrów, a potem autora Innego Świata (1951) – do twórczości Warłama Szałamowa (1907–1982), wybitnego pisarza rosyjskiego, tworzącego w ZSRR, wcześniej (1929–1931; 1937–1951) długoletniego więźnia sowieckich łagrów. Szałamow jest przede wszystkim znany jako autor genialnych, acz niezwykle mrocznych Opowiadań kołymskich (pisane w 1954–1962, publikowane od 1966–1967), autobiograficznych, ale głównie opisujących kondycję człowieka pierwszej połowy XX wieku w warunkach skrajnie nieludzkich. Czytając gorliwie Szałamowa od początku lat 70. aż do końca życia, Herling poszukiwał u tego rosyjskiego pobratymca (którego znał oczywiście jedynie z lektury), odpowiedzi zarówno na pytania o znaczeniu historycznym, jak i te o wymiarze metafizycznym. Z jednej strony, postawa i twórczość ludzi jak Szałamow była dlań dowodem na istnienie "innej Rosji" niejako "źródła podziemnego" w procesie nieuchronnego, jak wierzył Herling, wyzwalania Europy Wschodniej i Środkowej z jarzma komunizmu. Z drugiej wszak strony, polski pisarz nie przyjmował skrajnie pesymistycznego obrazu świata i człowieka Szałamowa, wierząc gorąco, iż w każdej istocie ludzkiej istnieje – mówiąc językiem Franza Kafki – "twarde jądro", którego nie jest w stanie wykorzenić najbardziej nieludzki ustrój. Nie potrafiły tego dokonać ani nazizm, ani komunizm, określane przez Herlinga mianem "braci-bliźniaków". Polski pisarz uznawał ostatecznie Szałamowa – dodajmy, iż przekonanego ateistę – za osobę świętą, obok notabene takich arcyważnych dla Europy postaci, jak ojciec Maksymilan Kolbe, Janusz Korczak, Albert Camus czy Franz Kafka.
dc.affiliationpl
Wydział Filologiczny : Instytut Filologii Wschodniosłowiańskiej
dc.contributor.authorpl
Przebinda, Grzegorz - 131560
dc.date.accessioned
2020-02-24T11:58:27Z
dc.date.available
2020-02-24T11:58:27Z
dc.date.issuedpl
2019
dc.date.openaccess
0
dc.description.accesstime
w momencie opublikowania
dc.description.numberpl
2
dc.description.physicalpl
67-93
dc.description.pointspl
5
dc.description.publicationpl
1,62
dc.description.version
ostateczna wersja wydawcy
dc.identifier.doipl
10.12775/SP.2019.005
dc.identifier.isbnpl
978-83-64457-53-1
dc.identifier.issnpl
2657-3261
dc.identifier.projectpl
ROD UJ / OP
dc.identifier.uri
https://ruj.uj.edu.pl/xmlui/handle/item/149849
dc.languagepl
pol
dc.language.containerpl
pol
dc.participationpl
Przebinda, Grzegorz: 100%;
dc.rights*
Udzielam licencji. Uznanie autorstwa - Użycie niekomercyjne - Bez utworów zależnych 3.0 Polska
dc.rights.licence
OTHER
dc.rights.uri*
http://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/3.0/pl/legalcode
dc.share.type
otwarte czasopismo
dc.subject.enpl
Gustav Herling-Grudzinski
dc.subject.enpl
hope and history
dc.subject.enpl
free Russian literature
dc.subject.enpl
Polish literature in exile
dc.subject.enpl
Communism and Nazism – twin brothers
dc.subject.enpl
Gulag and Auschwitz
dc.subject.enpl
A World Apart by Gustav Herling
dc.subject.enpl
history of Soviet concentration camps
dc.subject.enpl
Diary Written at Night by Herling
dc.subject.enpl
Kolyma Tales
dc.subject.enpl
Kolyma Tales in Italy
dc.subject.enpl
Polish translations of Kolyma Tales
dc.subject.enpl
Varlam Shalamov
dc.subject.enpl
democratic Russia
dc.subject.enpl
“another Russia"
dc.subject.enpl
Russia in Polish eyes
dc.subject.enpl
human behaviour in extreme situations
dc.subject.enpl
human behaviour of religious and non-religious people in Soviet labour camps
dc.subject.otherpl
Густав Герлинг-Грудзинский
dc.subject.otherpl
"Иной мир" Герлинга
dc.subject.otherpl
"Дневник, написанный ночью"
dc.subject.otherpl
Варлам Шаламов
dc.subject.otherpl
"Колымские рассказы"
dc.subject.otherpl
польские переводы "Колымских рассказов"
dc.subject.otherpl
"Колымские рассказы" в Италии
dc.subject.otherpl
"иная Россия"
dc.subject.otherpl
демократическая Россия
dc.subject.otherpl
польский взгляд на Россию
dc.subject.otherpl
поведение человека в пограничных ситуациях
dc.subject.otherpl
верующие и неверующие люди в советских концлагерях
dc.subject.otherpl
ГУЛАГ и Аушвиц
dc.subject.otherpl
коммунизм и нацизм – братья-близнецы
dc.subject.otherpl
литература польской эмиграции
dc.subject.otherpl
надежда и история
dc.subject.plpl
Gustaw Herling-Grudziński
dc.subject.plpl
"Inny Świat" Herlinga
dc.subject.plpl
"Dziennik pisany nocą"
dc.subject.plpl
Opowiadania kołymskie
dc.subject.plpl
nadzieja a historia
dc.subject.plpl
wolna literatura rosyjska
dc.subject.plpl
polska literatura emigracyjna
dc.subject.plpl
komunizm i nazizm – bracia-bliźniacy
dc.subject.plpl
Gułag a Auschwitz
dc.subject.plpl
historia sowieckich obozów koncentracyjnych
dc.subject.plpl
przekłady polskie Opowiadań kołymskich
dc.subject.plpl
Opowiadania kołymskie w Italii
dc.subject.plpl
demokratyczna Rosja
dc.subject.plpl
"inna Rosja"
dc.subject.plpl
Rosja w polskich oczach
dc.subject.plpl
zachowanie człowieka w sytuacjach granicznych
dc.subject.plpl
zachowania ludzi religijnych i niereligijnych w sowieckich łagrach
dc.subtypepl
Article
dc.titlepl
Contra spem spero : spotkania Herlinga z Szałamowem
dc.title.alternativepl
Contra spem spero : meeting of Herling-Grudzinski with Shalamov
dc.title.alternativepl
Contra spem spero : встречи Густава Герлинга-Грудзинского с Варламом Шаламовым
dc.title.alternativepl
Contra spem spero : vstreči Gustava Gerlinga-Grudzinskogo s Varlamom Ŝalamovym
dc.title.journalpl
Studia Pigoniana
dc.title.volumepl
Contra spem spero : przeciw niepamięci
dc.typepl
JournalArticle
dspace.entity.type
Publication

* The migration of download and view statistics prior to the date of April 8, 2024 is in progress.

Views
28
Views per month
Views per city
Ashburn
4
Chandler
4
Dublin
2
Koszalin
2
Wroclaw
2
Des Moines
1
Jedlicze
1
Kosakowo
1
Krakow
1
Warsaw
1
Downloads
przebinda_contra_spem_spero_spotkania_herlinga_z_szalamowem_2019.odt
4
przebinda_contra_spem_spero_spotkania_herlinga_z_szalamowem_2019.pdf
1