Raport statystyczno-informacyjny
przygotowany w ramach programu
Study in Poland
realizowanego przez
Konferencję Rektorów Akademickich Szkół Polskich (KRASP)
i Fundację Edukacyjną „Perspektywy” Listopad 2011 STUDENCI ZAGRANICZNI
W POLSCE 2011

Opracowanie: dr. Wojciech Marchwica Raport statystyczno-informacyjny przygotowany w ramach
programu Study in Poland realizowanego przez
Konferencję Rektorów Akademickich Szkół Polskich (KRASP)
I Fundację Edukacyjną „Perspektywy” DTP: Piotr Konopka Wydawca: Fundacja Edukacyjna „Perspektywy" ISBN 978-83-61239-24-6

SPIS TREŚCI WSTĘP	5 Wzrastające liczba migracji studenckich na świecie	5 Ekonomiczne aspekty studiów zagranicznych	6 Główne powody podejmowania studiów zagranicznych	8 Kierunki migracji studenckich	9 MIEJSCE POLSKI NA ŚWIATOWYM RYNKU EDUKACYJNYM	15 2.1 Zagrożenia i problemy	15 2.2. Szanse	15 STUDENCI ZAGRANICZNI W POLSCE	NA TLE GLOBALNYCH	PROCESÓW	17 STUDENCI ZAGRANICZNI W POLSCE	W ŚWIETLE STATYSTYK	19 Wiodące kierunki i regiony	19 Otwarcie się na świat - studenci z krajów w Polsce (wciąż) egzotycznych	20 Najczęściej wybierane kierunki studiów	23 ANEKS I	32 Studenci zagraniczni na poszczególnych uczelniach w podziale na województwa
według kierunków studiów ANEKS II	47 Studenci zagraniczni na poszczególnych uczelniach w podziale na województwa
według krajów

1.	WSTĘP 1.1.	Wzrastające liczba migracji studenckich na świecie Fenomen studiów zagranicznych daje się obserwować coraz mocniej z roku na rok. Zglobalizowany przemysł
edukacyjny powoduje, że większość krajów zdecydowanie otworzyta się na wymianę studencką ze względów
praktycznych jak i ideologicznych. Dla niektórych państw (np. Australia czy Nowa Zelandia) studia dla obcokra-
jowców staty się znaczącym elementem ekonomii narodowej. Studenci globalni to fenomen naszych czasów,
w których koszty transportu i komunikacji gwałtownie się obniżają, gdzie dynamicznie rozwija się gospodarka
oparta na wiedzy, a rynek pracy się internacjonalizuje i szybko wchłania wysoko wykwalifikowanych, międzynaro-
dowych profesjonalistów. Według raportu OECD1 w roku 2009 na całym świecie ponad 3,7 miliona osób studio-
wało poza swoim krajem macierzystym. Tabela 1. Wzrost liczby studentów zagranicznych na świecie 2003-2009	2003	2004	2005	2006	2007	2008	2009	wzrost 2003-09
liczba studentów	2 648 636	2 843 695	2982588	3 069 790	3 198 201	3454326	3 673 925
wzrost do roku poprzedniego	7,36%	4,88%	2,92%	4,18%	8,01%	6,36%	38,71%
Dane: OECD 2011
Wykres 1. Studenci zagraniczni na świecie 2003-2009 wg Raportu OECD —Wzrost do roku poprzedniego 1 Education at a Glance 2011: OECD Indicators - raport dostępny na stronie http://www.oecd.org/edu/eag2011

6 Studenci zagraniczni w Polsce 2011 Utrzymujący się średni wzrost liczby studiujących za granicą wynoszący 6,35% (rok do roku) jest prawie
dwukrotnie wyższy niż ogólnoświatowy wzrost liczby studiujących w ogóle (około 3,3%). Prognozy mówią o po-
trojeniu liczby „tertiary students enrolled outside their country of citizenship" (jak oficjalnie nazywa się omawianą
grupę) w ciągu najbliższych dwudziestu lat. Największe grupę pośród studentów zagranicznych stanowią Azjaci
- stanowiący około 52% ogólnej liczby studiujących poza krajem ojczystym. Na pierwszych miejscach plasują
się Chińczycy, Hindusi i Koreańczycy Południowi. Warto też zauważyć, że większość przyjeżdża do krajów wyso-
korozwiniętych: 83% wybiera uczelnie w krajach należących do elitarnej grupy G20, a 77% spośród uczących się
za granicą przebywa w krajach OECD2. Liderzy przyjmujący największą liczbę kandydatów z innych krajów to:
Australia, Kanada, Francja, Niemcy, Wielka Brytania i oczywiście USA - każdy z tych krajów ma ponad 5% udział
w globalnym rynku edukacji akademickiej. Przyczyny, dla których to głównie wysoko rozwinięte kraje decydują się
na szerokie otwieranie drzwi dla cudzoziemców - pomimo ogólnoświatowej obawy przed terroryzmem i pomimo
wysokiego nieraz wewnętrznego bezrobocia - są bardzo prozaiczne. Należą do nich: konieczność poszerzenia rodzimej bazy kandydatów o utalentowanych młodych ludzi (bez względu na kraj
urodzenia i ojczysty język), którzy zechcą studiować kierunki mniej popularne (przypadek studiów inżynier-
skich w Niemczech jest tu powszechnie znany), zwiększenie szans na wyławianie „klejnotów" naukowych - bardzo poszukiwanych w dobie ogólnoświatowe-
go wyścigu naukowo-technologicznego; to właśnie w grupie studentów zagranicznych łatwiej znaleźć tych
o zdecydowanie większej motywacji do studiów, osiągających lepsze efekty końcowe - pomimo częstych
kłopotów z asymilacją, potrzeba odmłodzenia i powiększenia społeczeństwa - szczególnie ważna dla starzejących się gwałtownie
społeczeństw zachodnich; kontrolowana imigracja najzdolniejszych obcokrajowców jest społecznie najbar-
dziej akceptowana, a w dłuższej perspektywie jest również najbardziej opłacalna, względy ekonomiczne - dla wielu uczelni opłaty od tej grupy studiujących stanowią ważną pozycję w budżecie
ogólnym. 1.2.	Ekonomiczne aspekty studiów zagranicznych Pośród krajów, które przeznaczają na szkolnictwo wyższe najwyższy odsetek PKB na pierwszym miejscu
znajdujemy potentata w przyjmowaniu studentów zagranicznych - USA (2,73% PKB), a w pierwszej 30 (z wy-
nikami powyżej 1% PKB)3 znajdziemy wszystkich liderów „przemysłu edukacyjnego świata". Polska z wynikiem
1,49% PKB zajmuje 15 miejsce. Warto też podkreślić, że chodzi tu zarówno o publiczne jak i prywatne środki.
W tej czołowej grupie krajów znajdziemy również te, które inwestując w edukację najszybciej osiągają konkretne
efekty postępu naukowo-technicznego jak: Chiny, Korea Południowa, Japonia czy gwałtownie rozwijające się
kraje naszego regionu (Czechy, Estonia, Słowenia, Litwa, a nawet Kazachstan). Poniższa tabela przekonuje, że w krajach stawiających na perspektywiczny rozwój inwestuje się w studia
międzynarodowe - oferując miejsca zagranicznym studentom w swoich uczelniach, jak też masowo wspierając
wyjazdy do innych krajów. Dlatego właśnie wiele uczelni koncentruje się zdecydowanie bardziej na edukacji niż
na prowadzeniu badań. Taki model - stosowany przykładowo w Australii i częściowo w USA pozwala stosunkowo
swobodnie studiować tym, którzy w swoich krajach ojczystych nie mają odpowiednich uczelni i decydując się
na wyjazd inwestują w swoją karierę zawodową. Bez względu na to, który z wymienionych aspektów staje się
pierwszoplanowym, wszystkie przynoszą znaczące korzyści uczelniom, regionom, w których te uczelnie działają
i państwom, które cały proces nadzorują i stymulują. 2 W chwili obecnej są to: Australia, Austria, Belgia, Chile, Czechy, Dania, Estonia, Finlandia, Francja, Grecja, Hiszpania, Holandia, Irlandia,
Islandia, Izrael, Japonia, Kanada, Korea Południowa, Luksemburg, Meksyk, Niemcy, Norwegia, Nowa Zelandia, Polska, Portugalia, Słowacja,
Słowenia, Stany Zjednoczone, Szwajcaria, Szwecja, Turcja, Węgry, Wielka Brytania, Włochy, 3 Co prawda na drugim miejscu plasuje się Kuba z wynikiem ponad 5,18%, ale dane te nie są do końca wiarygodne. Dane na podstawie
statystyk UNESCO za rok 2008, ponieważ statystyki lat późniejszych są niekompletne.

Rozdział 1. Wstęp 7 Tabela 2. Wydatki na szkolnictwo wyższe - wybrane dane za rok 2008. Żółtym tłem wyróżniono dane mało wiarygodne	l.p.	Kraj	Wydatki publiczne w przeliczeniu na jednego studenta jako % PKB na głowę mieszkańca	Wydatki na szkolnictwo wyższe (ogólnie, % PKB)
Kuba	48,49	5,18
1	USA	21,99	2,73
2	Kanada	b/d	2,58
3	Korea Południowa	20,51	2,56
4	Chile	15,05	1,96
5	Kolumbia	13,66	1,80
6	Cypr	35,00	1,74
7	Finlandia	26,17	1,70
8	Dania	30,86	1,68
Barbados	b/d	1,63
9	Izrael	19,76	1,63
10.	Szwecja	28,98	1,59
11.	Australia	15,85	1,58
12.	Łotwa	25,95	1,53
13.	Holandia	23,92	1,51
14.	Polska	22,71	1,49
15.	Japonia	20,34	1,45
16.	Francja	24,37	1,43
17.	Irlandia	b/d	1,43
18.	Belgia	28,86	1,37
19.	Litwa	20,21	1,36
20.	Portugalia	24,81	1,35
21.	Austria	26,90	1,32
22.	Estonia	24,80	1,31
23.	Bułgaria	25,38	1,29
24.	Peru	b/d	1,25
25.	Islandia	25,44	1,25
26.	Chorwacja	23,54	1,23
27.	Meksyk	16,11	1,22
28.	Hiszpania	23,06	1,22
29.	Wielka Brytania	24,82	1,19
30.	Czechy	20,57	1,19
31.	Szwajcaria	27,47	1,18
32.	Niemcy	b/d	1,17
33.	Argentyna	17,90	1,17
34.	Burundi	29,82	1,14
35.	Słowenia	25,20	1,13
36.	Malta	29,71	1,05
Dane: UNESCO 2008

8 Studenci zagraniczni w Polsce 2011 1.3.	Główne powody podejmowania studiów zagranicznych Różnorodność dotyczy zarówno samych powodów wyjazdu, formy studiów, okresu pobytu w innym kraju
i sposobu ich finansowania. Bez względu jednak czy wyjazd dotyczy całych studiów, kilku semestrów, a nawet kil-
ku miesięcy, organizowany jest w formule stypendium, w ramach wymiany bezpośredniej, czy innych programów
międzynarodowych (jak Sokrates, Erasmus Mundus) to stanowi on wartość samą w sobie. Poznawanie innych
kultur, metod pracy, warunków studiowania, sposobu myślenia, różnorodności zachowań staje się podstawą
postawy otwartej i twórczej. Stanowi krok w kierunku tworzenia dynamicznych i twórczych społeczeństw. Studen-
tów zagranicznych można spotkać wszędzie. Najwięcej w USA, krajach europejskich i Australii, ale z roku na rok
zwiększa się też ilość osób studiujących poza typowymi kierunkami migracji edukacyjnych. Nowa Zelandia w la-
tach 1998-2009 ponad sześciokrotnie zwiększyła liczbę studentów zagranicznych (z 5912 do 38351), a odsetek
studentów zagranicznych wzrósł w tym okresie z 3,7% do 14,6%. Do rekordzistów, którzy zwiększyli liczbę swoich
obywateli studiujących za granicą ponad pięciokrotnie w okresie 1999-2010 należą: Malediwy, Timor, Słowacja,
Tadżykistan, Nepal, Wietnam czy Mongolia. Należy tu też przykładowo Arabia Saudyjska, która z ogólnej liczby
9 109 studiujących za granicą w roku 1999 rok doszła do 30 835 w roku 2010. Głównym powodem wyjazdów jest - szczególnie w mniejszych krajach i krajach słabiej rozwiniętych - niewy-
starczająca ilość miejsc na rodzimych uczelniach. Przykładem najlepszym są Chiny, które kształcąc rocznie ponad
7 mln absolwentów wysyłają dodatkowo za granicę kolejne 450 tys., co stanowi prawie 7%! Podobna sytuacja doty-
czy Indii i innych krajów azjatyckich, ale też afrykańskich i południowoamerykańskich. Tradycyjnie kraje Azje środko-
wej często wysyłają swoich studentów do Rosji, ponieważ ilość krajowych uczelni jest najczęściej niewystarczająca. Drugim, co do rangi, powodem jest domniemana lepsza jakość studiów. Chodzi tu zarówno o uczelnie reno-
mowane, jak też o tradycyjne kierunki migracji studentów - np. w ramach Wspólnoty Brytyjskiej. Dla wielu młodych
ludzi ukończenie dowolnej uczelni brytyjskiej (czasami bez względu na jej poziom) to dowód swoistej nobilitacji. Co
ciekawe, większość studentów z USA uważa generalnie uczelnie europejskie za lepsze i dlatego stara się o choćby
kilkusetmestralne studia na Starym Kontynencie. Jest to, nawiasem mówiąc, tajemnica stosunkowo dużej liczby
studentów zagranicznych na uczelniach włoskich - cenionych często głównie ze względów historycznych. Kwestia
ta łączy się również z mającym wielowiekową tradycję poglądem o kształcącej roli podróży i podróżowania. Szcze-
gólnie studia w krajach basenu Morza Śródziemnego są często pretekstem do ciekawych i pięknych podróży po
zabytkach cywilizacji europejskiej. Analogiczne powody skłaniają również Europejczyków do studiów na Tajwanie,
w Arabii Saudyjskiej, a nawet w tak egzotycznych dla nas krajach jak Kostaryka, Tajlandia, czy Indonezja. Innym powodem studiów zagranicznych - najczęściej II lub III stopnia - jest doskonalenie umiejętności i pogłę-
bianie wiedzy u źródeł. Do tej grupy należą dłuższe lub krótsze studia odległych kultur „na miejscu" - czyli wizyty
sinologa w Chinach, a egiptologa w Kairze. Są też jednak bardziej generalne przekonania wynikające z utartych
tradycji. I tak Azjaci powszechnie uważają, że studia inżynieryjne wszelkich specjalności należy kończyć w Niem-
czech, a informatyczne w USA, choć w chwili obecnej amerykańska branża informatyczna zdominowana jest w du-
żej części przez Polaków i Hindusów. Tradycyjne kierunki wyjazdów na studia inżynieryjne powoli się jednak zmie-
niają, w czym coraz większą rolę zaczynają odgrywać globalne rankingi uczelni - szczególnie rankingi sektorowe. Niebagatelną rolę dla wyboru miejsca przyszłych studiów odgrywają też względy ekonomiczne. Nie cho-
dzi tu oczywiście tylko o samo czesne za studia, ale o sumę kosztów, na które składają się również: koszty
wynajęcia mieszkania lub pokoju, koszty codziennego utrzymania, koszty i dostępność przejazdów/przelotów
do kraju ojczystego, a nawet koszty rozrywek i atrakcji rekreacyjnych w planowanym miejscu pobytu. Przygo-
towując oferty dla studentów zagranicznych większość uczelni amerykańskich, australijskich, niemieckich czy
brytyjskich uzupełnia je o kompleksowy opis warunków i kosztów życia oraz oferuje wsparcie w zorganizowaniu
pobytu. Z tego właśnie względu w najnowszych koncepcjach rankingowych proponowanych przez CHE zna-
lazły się specjalne wskaźniki oceniające atrakcyjność miasta, a nawet miejsca lokalizacji uczelni. Wciąż jednak
same koszty studiów odgrywają niebagatelną rolę - szczególnie w przypadku kandydatów z krajów, gdzie nie

Rozdział 1. Wstęp 9 istnieje bezpłatna edukacja na poziomie wyższym. Z tego właśnie względu - przy porównywalnym poziomie
merytorycznym uczelni - często decydującym argumentem jest wysokość czesnego. Różnice cen pomiędzy
poszczególnymi krajami a nawet uczelniami są bardzo znaczne i sięgają 200-300%. Chętnie wybierane przez
Norwegów studia medyczne w Polsce są tego dobrym przykładem. Dla Norwegów Polska jest 5. (po Wielkiej
Brytanii, Australii, Danii i USA) krajem wyboru. Od 2000 roku liczba Norwegów studiujących w naszym kraju
wzrosła z 266 (1999) do 1169 w roku 2009. Kiedy jednak chodzi o planowanie kariery zawodowej, względy ekonomiczne są spychane na dalszy plan
i poziom uczelni traktowany jest priorytetowo. Jest to szczególnie widoczne na prestiżowych kierunkach biz-
nesowych, obleganych bez względu na wysokość czesnego. Zasada ta dotyczy zarówno najlepszych uczelni
amerykańskich jak i regionalnych i narodowych liderów, którzy nie narzekają na brak kandydatów żądając nawet
dwukrotnie wyższego czesnego niż na innych, porównywalnych uczelniach. Jest jednak oczywiste, że dla wielu młodych ludzi
wyjazd na studia to odważny krok w kierunku przy-
szłej kariery zawodowej. Wybierając kierunek i uczel-
nię zwracają oni dużą uwagę na oferowane praktyki
i staże oraz na możliwość późniejszego zatrudnie-
nia. Chętnie godzą się też na stypendia fundowane,
skutkujące zatrudnieniem w konkretnej firmie bezpo-
średnio po uzyskaniu dyplomu. Kompleksowość ofert
prezentowanych przez kraje - liderów edukacyjnego
biznesu (szczególnie Niemcy) jest warta przeanalizo-
wania przez polskie uczelnie. Wymierne efekty takiej
polityki są już dostrzegalne w całej UE jak i w USA. Ostatnim z często wymienianych powodów po-
dejmowania studiów zagranicznych jest też po prostu
chęć przeżycia nowych doświadczeń. Dla młodych
ludzi możliwość spotkania rówieśników z innych kra-
jów, kultur, wyznań, konfrontowania poglądów jest
bardzo istotna. Często skutkuje to wejściem w relacje
prawdziwej przyjaźni, a nawet miłości, i sprawia, że
zmieniają oni swoje plany życiowe. Z kolei w krajach-
-gospodarzach studenci zagraniczni stanowią aktyw-
ną, barwną grupę poszerzającą horyzonty rodzimych
studentów i sprawiającą, że nie wyjeżdżając z kraju
czują się międzynarodowo. Fenomen ten nazwany
został internationalisation at home, 1.4.	Kierunki migracji studenckich Analizując kierunki przepływu studentów dość
łatwo wyróżnić grupę państw-liderów w ściąganiu naj-
większej liczby studentów z zagranicy. Spośród wspo-
mnianych 3 mln studentów prawie 2/3 trafia do 5 kra-
jów: USA, Wielkiej Brytanii, Francji, Australii, Niemiec. W tabeli obok dane wiodących krajów za rok 2006, 2008 i 2009 w liczbach bezwzględnych. Tabela 3. Studenci zagraniczni: 2006, 2008, 2009	Poz.	Kraj gospodarz	2006	2008	2009
1	United States of America	584 719	624 474	660581
2	United Kingdom	330078	341 791	368 968
3	Australia	184710	230635	257 637
4	France	247510	243 436	249 143
5	Germany	207 994	189 347	197 895
6	Japan	130 124	126 568	131 599
7	Russian Federation	77 438	136 791	129 690
8	Italy	49 090	68 306	65 873
9	China	36 386	51 038	61 211
10	South Africa	53 738	63 964	60 856
11	Austria	39 329	53 396	59 705
12	Republic of Korea	22 260	40 322	50 030
13	Spain	18 206	37 726	48 517
14	Singapore	b/d	b/d	40 401
15	New Zealand	b/d	31 565	38 351
16	Ukraine	26 623	32 573	35 780
17	Switzerland	36 680	31 706	34 847
18	United Arab Emirates	b/d	b/d	34 122
19	Belgium	24 854	29 844	33 951
20	Cuba	15 028	29 697	30 961
21	Czech Republic	21 395	27 907	30 624
22	Jordan	21 509	26 637	27 683
23	Sweden	21 315	22 653	27 040
24	Netherlands	27 037	30 052	23 674
25	Turkey	19 079	20 219	21 898
26	Kyrgyzstan	27 316	25 603	20 236
27	Saudi Arabia	13 687	18 725	19 906
28	Norway	14 297	16 104	17 507
29	Poland	11 365	14 965	16 976
30	Thailand	5 601	10 915	16 361
31	Brazil	b/d	b/d	16 317
32	Hungary	14 491	15 459	14 518
Dane: UNESCO 2010

10 Studenci zagraniczni w Polsce 2011 Tabela 4. Udział studentów obcojęzycznych wśród ogółu studiujących	Poz.	Kraj	Studenci zagraniczni	Udział studentów zagranicznych %
2006	2008	2009	2006	2008	2009
1 Liechtenstein	573	653	561	90,09	81,63	74,40
2	Grenada	b/d	b/d	4 235	b/d	b/d	63,31
3	China, Macao	12 087	12 648	14 358	51,90	49,78	49,85
4	United Arab Emirates	b/d	b/d	34 122	b/d	b/d	39,22
5	Qatar	b/d	4 544	4 798	b/d	36,22	36,53
6	Cyprus	5 309	7 176	9 846	25,79	27,94	31,78
7	Australia	184710	230635	257 637	17,76	20,63	21,47
8	British Virgin Islands	b/d	b/d	247	b/d	b/d	20,40
9	Singapore	b/d	b/d	40 401	b/d	b/d	20,34
10	Austria	39 329	53 396	59 705	15,54	18,75	19,38
11	UK of Great Britain	330078	341 791	368 968	14,13	14,67	15,28
12	Switzerland	36 680	31 706	34 847	17,89	14,12	14,92
13	New Zealand	b/d	31 565	38 351	b/d	12,92	14,58
14	France	247510	243 436	249 143	11,24	11,25	11,47
15	Barbados	b/d	b/d	1 504	b/d	b/d	10,50
16	Jordan	21 509	26 637	27 683	9,77	10,46	10,37
17	Belgium	24 854	29 844	33 951	6,30	7,43	7,98
18	Norway	14 297	16 104	17 507	6,66	7,57	7,98
19	Antigua and Barbuda	b/d	b/d	80	b/d	b/d	7,71
20	Saint Lucia	93	234	206	5,71	9,08	7,37
21	Czech Republic	21 395	27 907	30 624	6,33	7,11	7,35
22	Bermuda	b/d	b/d	70	b/d	b/d	7,22
23	Ireland	12 740	12 794	12 937	6,85	7,17	7,08
24	Kyrgyzstan	27 316	25 603	20 236	11,70	8,64	6,87
25	Niger	b/d	227	1 026	b/d	b/d	6,42
26	Sweden	21 315	22 653	27 040	5,04	5,57	6,40
27	Denmark	12 182	6 389	12 582	5,32	2,77	5,36
28	Aruba	169	51	107	8,07	2,27	4,87
29	Brunei Darussalam	150	190	295	2,94	3,39	4,83
30	Iceland	715	720	783	4,55	4,33	4,63
31	Serbia	b/d	11 259	10 408	b/d	4,74	4,41
32	Malta	b/d	437	449	b/d	4,61	4,34
33	Finland	11 514	11 303	12 596	3,73	3,65	4,25
34	Netherlands	27 037	30 052	23 674	4,66	4,99	3,83
35	Hungary	14 491	15 459	14 518	3,30	3,74	3,65
36	China, Hong Kong	4 905	7 362	9 245	3,16	2,91	3,64
37	Azerbaijan	3 098	5 464	6 316	2,36	3,85	3,50
38	USA	584719	624 474	660 581	3,34	3,42	3,46
39	Bulgaria	9 361	9 268	9 423	3,84	3,50	3,44
40	Japan	130 124	126 568	131 599	3,19	3,21	3,40
41	Italy	49 090	68 306	65 873	2,42	3,39	3,27
42	Armenia	4 224	4 456	4 958	4,25	2,99	3,21
43	Cuba	15 028	29 697	30 961	2,20	3,01	3,19
44	Spain	18 206	37 726	48 517	1,02	2,12	2,69
45	Slovakia	1 613	5 197	6 311	0,81	2,26	2,69

Rozdział 1. Wstęp 11	Poz.	ix ;	Studenci zagraniczni	Udział studentów zagranicznych %
Kraj	2006	2008	2009	2006	2008	2009
46	Saudi Arabia	13 687	18 725	19 906	2,15	2,62	2,63
47	Portugal	17 077	8 102	9 135	4,65	2,15	2,45
48	Republic of Macedonia	187	1 338	1 431 -	2,04	2,19
49	Tajikistan	1 065	3 001	3 214	0,80	1,93	2,04
50	Oman	210	1 387	1 438 -	2,19	1,90
51	Morocco	6 049	7 598	7 921	1,57	1,89	1,89
52	Madagascar	1 182	1 066	1 237	2,38	1,72	1,81
53	Slovenia	1 089	1 361	2 031	0,95	1,18	1,78
54	Kazakhstan	10 916	10 928	10 458	1,40	1,52	1,65
55	Estonia	1 061	1 032	1 087	1,55	1,51	1,59
56	Republic of Korea	22 260	40 322	50 030	0,69	1,26	1,55
57	Russian Federation	77 438	136 791	129 690	0,84	1,45	1,39
58	Lithuania	1 223	2 955	2 824	0,61	1,44	1,34
59	Ukraine	26 623	32 573	35 780	0,97	1,14	1,28
60	Latvia	b/d	1 475	1 587	b/d	1,15	1,27
61	Republic of Moldova	1 927	1 613	1 461	1,34	1,12	1,08
62	Romania	8 587	13 857	10 372	1,03	1,31	0,94
63	Poland	11 365	14 965	16 976	0,53	0,69	0,79
64	Turkey	19 079	20 219	21 898	0,81	0,80	0,75
65	Mongolia	1 070	1 207	1 106	0,78	0,80	0,68
66	Thailand	5 601	10 915	16361 -	-	0,68
67	Tunisia	b/d	2 480	2 404	b/d	0,71	0,67
68	Algeria	5 863	b/d	6 067	0,72	b/d	0,53
69	El Salvador	621	870	754 -	0,63	0,52
70	Georgia	144	621	499 -	-	0,52
71	Guyana	b/d	b/d	37	b/d	b/d	0,52
72	Croatia	3 414	4 729	697	2,50	3,30	0,50
Poza wymienioną piątką do potentatów należą jeszcze Japonia i Rosja osiągające wynik powyżej 100 tys. stu-
dentów - kolejne kraje goszczą nie więcej niż kilkadziesiąt tysięcy studentów. Pozycja Polski nie jest zła i zdecydo-
wanie się poprawia. Daleka jest jednak od naszych oczekiwań. Powyższe dane mogą być jednak mylące bowiem
nie uwzględniają one ani wielkości kraju, ani jego potencjału edukacyjnego. Zdecydowanie bardziej miarodajne wy-
daje się być zestawienie ukazujące procentowy stosunek ilości studentów obcojęzycznych do ogółu studiujących
w danym kraju - pokazujące realny stopień umiędzynarodowienia studentów. W zestawieniu tym wyróżnione żółtym
tłem zostały kraje, których nie należy brać pod uwagę w ustalaniu pozycji rankingowych ze względu na ogólnie niską
ilość studiujących (przypadek wielkości statystycznie niemiarodajnych; w tym przypadku ilości studentów niższe niż
ok. 2000) lub ze względu na specyfikę polityczną (przypadek Makao - regionu administracyjnego Chin, w którym
95% studiujących „obcokrajowców" to właśnie Chińczycy). W zestawienia tych Polska wypada zdecydowanie go-
rzej i znajduje się w roku 2009 na 63 miejscu, co jest awansem w stosunku do lat poprzednich o prawie 10 pozycji. Mimo wszystko daje się zauważyć stopniowy wzrost poziomu umiędzynarodowienia studiów w Polsce w la-
tach 2006-2009 odpowiednio: 0,53%, 0,61%, 0,69%, 0,75%. Jak wynika z powyższego zestawienia, do krajów
o zdecydowanie najbardziej międzynarodowej społeczności studenckiej należą: Cypr, Katar (choć tu przeważają
studenci z krajów ościennych), Australia, Austria, Wielka Brytania, Szwajcaria, Nowa Zelandia i Francja. W krajach
tych stanowią oni ponad 10% ogółu studentów. Co ważniejsze, w krajach takich jak: Australia, Austria, Belgia,
Kanada, Islandia, Nowa Zelandia, Szwecja, Szwajcaria, USA i Wielka Brytania odsetek studentów zagranicznych
przekracza 20% w zaawansowanych programach badawczych.

12 Studenci zagraniczni w Polsce 2011 Ciekawa wydaje się też analiza głównych kierunków migracji pośród potentatów „przemysłu" edukacyjnego.
Przeanalizujmy poniższe dane: Wykres 2. wraz z tabelą. Studenci zagraniczni w wybranych krajach z podziałem na kontynenty, 2009	Studenci zagraniczni	Polska	I Holandia	Włochy	Japonia 1	Rosja	Niemcy	Australia I	Francja	W. Brytania 1	USA
Afryka	768	573	7 535	1 071	6102	17 333	7 695	106 957	35 164	36 330
Ameryka Pn. i Centralna	1 599	249	1 343	2 730	396	6 126	7 996	8 871	24 470	63 761
Ameryka Pd.	123	507	5 190	1 137	866	5 828	2 657	9 921	3 557	32 383
Azja	3 186	3 130	12 750	122 691	87859	65 597	203913	55 123	178513	451725
Europa	11 397	18 876	37 187	3 437	41554	86 617	10 757	52 532	117592	71 326
Oceania	22	19	61	518	14	445	4 544	381	2 208	4 970
Razem	17 095	23 674	65 873	131 599	136791	197 895	257 637	249 143	368 968	660581
Dane: UNESCO 2009 Wykres porównujący Polskę i zbliżoną do niej potencjałem edukacyjnym Holandię, do krajów o najwyższej
liczbie studentów zagranicznych odzwierciedla przepaść dzielącą nas od największych. Wyraźnie widać również
- a dobitnie odzwierciedla to kolejny diagram - jak bardzo różna jest struktura krajów pochodzenia osób studiu-
jących w poszczególnych państwach. Wykres 3. Studenci zagraniczni w wybranych krajach 2009 - procent względny udziału poszczególnych kontynentów Polska Holandia Włochy Japonia Niemcy Australia Francja W. Brytania USA	□ Studenci zagraniczni z Afryki	□ Studenci zagraniczni z Ameryki Pn. i Centralnej
□ Studenci zagraniczni z Ameryki Pd	□ Studenci zagraniczni z Azji
D Studenci zagraniczni z Europy	□ Studenci zagraniczni z Oceanii
\
Dane: UNESCO 2010

Rozdział 1. Wstęp 13 Polska, Holandia i Włochy mają zbliżoną strukturę narodową studentów obcokrajowców - z przewagą tych
z Europy. Polska wyróżnia się jedynie ponadprzeciętnym odsetkiem studentów z USA. Australia, koncentrując się
na studentach azjatyckich (79%), adresuje swoją ofertę głównie do Chin, Indii, Malezji i Indonezji. W przypadku
Japonii Azjaci stanowią 93,3% ogólnej liczby (głównie Chiny i Korea), a w przypadku Rosji pośród prawie 88 tys.
studentów z Azji (88% ogółu obcokrajowców) znajdujemy głównie tych z Azji Środkowej. Francja z kolei w prawie
43% obsługuje studentów afrykańskich, a ponad 22% azjatyckich - w obu przypadkach głównie z byłych kolonii
(Maroko, Senegal, Algieria, Wietnam i Chiny). Przypadkiem szczególnym jest Hiszpania - Mekka dla studentów
z Ameryki Południowej i Środkowej. Nasuwającym wnioskiem jest więc duży wpływ języka lokalnego (lub byłego
kolonialnego) na wybór kraju studiów. Kraje, które „eksportują" największą ilość studentów też już były wymieniane. Ich szczegółowa analiza w skali
globalnej nie jest tu, jak się wydaje, konieczna, więc ograniczymy się do kilku uwag z punktu widzenia naszego
kraju. Kiedy porównujemy kierunki wyjazdów największych „eksporterów" zestawiając je z Polską i niektórymi
porównywalnymi krajami europejskimi, dają się zauważyć interesujące zależności. Wykres 4 . Studenci z Chin, Indii, Korei Południowej i Japonii w wybranych krajach, 2009

14 Studenci zagraniczni w Polsce 2011 Ciekawym przypadkiem jest Japonia, która sama stanowiąc kraj docelowy dla licznych studentów azjatyckich,
wysyła swoich studentów do USA i Wielkiej Brytanii. Wyraźny jest natomiast spadek liczby japońskich studentów
za granicami kraju w ostatnich latach. Podobnie dla młodych Meksykanów USA są pierwszym wyborem studiów
zagranicznych, to jednak częstym kierunkiem wyjazdów jest też Hiszpania (ze względów językowych). Dla Turków
to Niemcy stanowią główny kraj docelowy - po załamaniu się rynku w roku 2006 tendencja ta wyraźnie powraca. Jeśli chodzi o kraje naszego regionu, to sytuacja wyglądu zgoła odmiennie. Wykres 6. Studenci z Ukrainy, Białorusi, Norwegii i Kazachstanu w wybranych krajach, 2009 Dane: UNESCO 2010 Nasi wschodni sąsiedzi wybierają - oprócz Federacji Rosyjskiej - najczęściej Niemcy oraz Polskę, a w dalszej
kolejności USA. Dla Norwegów Wyspy Brytyjskie, Australia i USA są najatrakcyjniejsze, a Polska zajmuje 4. miej-
sce. Polska traci znaczenie jako docelowy kraj studiów dla młodych Kazachów (w roku 2009 dopiero 8 pozycja). Wykres 7. Migracje studentów z Kazachstanu, 2009 Dane: UNESCO 2010 Pierwsze miejsce - po Rosji, co wynika z historycznych zaszłości - zajmuje Polska na edukacyjnej liście
wyjazdowej Białorusi. Wyprzedzamy tu Niemcy, Francję i USA, a dynamika wzrostu w odniesieniu do Polski jest
największa. Decydujące znaczenie ma tu zarówno mechanizm językowy, jak i kwestie ekonomiczne-społeczne.

2.	MIEJSCE POLSKI NA ŚWIATOWYM RYNKU EDUKACYJNYM 2.1 Zagrożenia i problemy W poprzedniej wersji Raportu dyskutowane już były czynniki zagrażające zwiększaniu ilości studentów zagra-
nicznych w Polsce. Nie uległy one zmianie, więc wypada przypomnieć je pokrótce: Niezmienione od lat otoczenie prawno-ekonomiczne, w jakim działają polskie uczelnie powoduje, że proces
rekrutacji niepotrzebnie się przeciąga, a sprawne przyznawanie wiz studenckich jest pobożnym życzeniem.
Nie negując konieczności stosowania procedur bezpieczeństwa, wydaje się konieczne ich uproszczenie
i przyspieszenie tak, by w ciągu kilku tygodni kandydat mógł uzyskać promesę pozwalającą na zamknięcie
procesu rekrutacji. Konieczność zmiany przepisów dotyczących podejmowania pracy dorywczej przez studentów - na wzór in-
nych krajów wysokorozwiniętych. Zmiana metody kontroli procesu rekrutacji i przebiegu studiów z prewencyjnej na represyjną. Powiązanie
systemu przedłużania wizy z wykazywaniem zadowalających postępów w nauce da możliwość pozbawiania
prawa pobytu tych, którzy studia traktują jako parawan dla innych działań. Z tym punktem wiąże się konieczność ucywilizowania zasad współpracy z różnorodnymi agencjami rekruta-
cyjnymi - współpraca międzyuczelniana jest tu bardzo wskazana. Usprawnienie istniejących systemów informacji o studiach w Polsce i ułatwienie procedur rekrutacyjnych. Konieczność stworzenia systemu wsparcia studentów zagranicznych zarówno w fazie rekrutacji i planowa-
nia pobytu jak i podczas studiów. System taki zaczął już działać skutecznie w odniesieniu do stypendystów
Erasmusa, jednakże złożoność sytuacji studentów spoza UE wymaga tu specjalnych działań. Uczelnie, które
system taki wprowadziły dostrzegają znaczący wzrost liczby studentów zagranicznych w swoich murach.
Chodzi tu o: weryfikację dokumentów, kontrolę sprawności językowej kandydata (szczególnie w przypadku
podjęcia studiów w języku polskim), przygotowywanie kompletu informacji praktycznych (od opisu pogody
poprzez umiejętność wykorzystywania lokalnej komunikacji, czy bezpieczeństwa), pomoc a nawet wstępne
pośrednictwo w znalezieniu zakwaterowania (wielu kandydatów oczekuje możliwości zakwaterowania w nie-
zbyt w Polsce popularnym systemie pensjonatowym), wyjaśnienie systemu ochrony zdrowia i rekreacji, a na-
wet poradnictwo w zakresie codziennych aktywności. W celu uniknięcia reakcji ksenofobicznych - szczególnie w mniejszych miejscowościach - aktywizacja i wspie-
ranie wszelkich studenckich aktywności zmierzających do konsolidacji wielokulturowych środowisk.	Szanse Choć głównym atutem Polski jako kraju oferującego edukację akademicką jest przede wszystkim wysoki po-
ziom naukowy większości uczelni, to jednak uatrakcyjnianie procesu dydaktycznego poprzez nowe metody pre-
zentacji zagadnień, włączanie studentów w proces przygotowywania doświadczeń i badania, aktywizacja grup
ćwiczeniowych i zastępowanie metod demonstracyjnych problemowymi pozwala na stałe podnoszenie poziomu
atrakcyjności zajęć. Rozbudowa i unowocześnienie wielu obiektów naukowo-dydaktycznych pozwala oczekiwać

16 Studenci zagraniczni w Polsce 2011 pozytywnej oceny naszych uczelni przez obcokrajowców. Wciąż też korzystne dla kieszeni cudzoziemców są kosz-
ty utrzymania w Polsce - szczególnie w przypadku wykorzystywania systemów wsparcia (stołówki, akademiki, itp.). Odczuwalne są już wyraźnie negatywne skutki niżu demograficznego - coraz stabiej niwelowane przez zgła-
szanie się potencjalnych kandydatów odrzuconych w latach poprzednich. Liczba potencjalnych polskich kandy-
datów na studia jest w tej chwili mniejsza o ok. 14% w porównaniu z rokiem 2005 r. W 2020 r. liczba ta spadnie do
poziomu ok. 1 mln osób, czyli będzie mniejsza o 500 tys. (50%!) w porównaniu z rokiem 2009 r. Wykres 8. Dane demograficzne GUS Dane: według,,Rocznik Demograficzny 2011” GUS, Warszawa 2011 Prognoza GUS na lata przyszłe zakłada dalszy spadek populacji Polski - co odbija się niekorzystnie na po-
tencjalnej ilości kandydatów. Dlatego właśnie zwiększanie liczby studentów zagranicznych dla wielu uczelni stanowi szansę, by nie redu-
kować kadry dydaktycznej i w pełni efektywnie wykorzystywać własne obiekty dydaktyczne. Podjęcie trudu zajęć
dedykowanych dla obcokrajowców - choć trudne i kosztowne - często pozwala uniknąć strat wynikających ze
zmniejszania się liczby kandydatów przez kolejnych przynajmniej 5 lat. Ważny też jest pozytywny wpływ wywierany przez grupy międzynarodowe zarówno na wykładowców, jak i na
rodzimych studentów. Daje się zauważyć zwiększające zrozumienie dla pozytywnego oddziaływania mobilities
na całość procesu studiów. Charakterystyczne zmiany - obserwowane przez wykładowców - polegają na: ko-
nieczności lepszego przygotowywania zajęć, doboru lektury i materiału do dyskusji, ciekawszej dyskusji wobec
prezentowania nieoczekiwanych punktów widzenia i sposobów argumentacji, wnoszenia doświadczeń i wiedzy
nieco innej niż w przypadku polskich studentów, wdrażania globalnych systemów kontroli i oceny itp.

3.	STUDENCI ZAGRANICZNI W POLSCE
NA TLE GLOBALNYCH PROCESÓW Patrząc jedynie na statystyki przyrostu ilości studentów zagranicznych w Polsce można przyjąć, że sytuacja
jest po prostu znakomita. Z roku na rok wzrasta bezwzględna liczba studentów-obcokrajowców. Pnie się również
wyraźnie w górę krzywa obrazująca dynamikę przyrostu tych studentów - w roku 2010 osiągnęła ona wartość
23,1%! Widzimy też odwrócenie trendu spadkowego w roku 2006 - czyli w chwili gdy ruszył projekt Study in Po-
land. Optymizmem też napawa wyraźnie wznoszący trend obu procesów. Szczególnie pozytywny jest tu przykład województwa mazowieckiego. Według najnowszych danych z roku
2011 na Mazowszu studiowało 334 328 studentów, w tym 6279 obcokrajowców, co stanowi aż 1,9% ogółu stu-
diujących (ten odsetek w Polsce jest znacząco niższy i wynosi tylko 0,8%). Ważny jest jednak obraz dynamiczny
- w stosunku do roku poprzedniego województwo mazowieckie zanotowało spadek o 3,7% ogólnej liczby studiu-
jących, podczas gdy liczba studentów obcokrajowców w tym samym okresie wzrosła aż o 38,6%. Wszystko to
nie zmienia faktu, że chwili obecnej Polska tylko w niewielkim stopniu wykorzystuje swój potencjał akademicki dla
kształcenia studentów z krajów, które wysyłają najwięcej młodych ludzi na studia zagraniczne. Widać to wyraźnie,
gdy zestawimy dane z Polski z danymi ogólnoświatowymi różniącymi się o dwa rzędy wielkości4. Wykres 9. Wzrost liczby studentów zagranicznych w Polsce 1999-2010; prognoza 2011 Dane: GUS 2011 W Polsce wciąż przeważają studenci z „bliskiej zagranicy" (Ukraina, Białoruś). Należy jednak obalić twierdze-
nie, że na studia do Polski głównie przyjeżdżają osoby pochodzenia polskiego. Odsetek osób przyznających się
do polskich korzeni stanowi w roku 2010 zaledwie 17,6% wszystkich studentów zagranicznych i choć minimalnie
z roku na rok wzrasta, to jego dynamika jest zdecydowanie niższa niż przyrosty ogólnej liczby. 4 Por. przykładowo dane zamieszczone powyżej - Wykres 1. Studenci zagraniczni na świecie 2003-2009.

18 Studenci zagraniczni w Polsce 2011 Tabela 5. Studenci zagraniczni polskiego pochodzenia w Polsce	Studenci zagraniczni ogółem	w tym polskiego pochodzenia
rok	liczba stud.	liczba stud.	%
2005	10089	3723	36,9%
2006	11743	3510	29,9%
2007	13681	3500	25,6%
2008	15862	3405	21,5%
2009	17000	3709	21,8%
2010	20934	3678	17,6%
Dane: GUS 2011 Udziat największych, azjatyckich „eksporterów" studentów jest znikomy: Tabela 6. Lista krajów, z których najczęściej przyjeżdżają studenci do Polski 2009-2010	Lp.	2009	2010
1	Ukraina	3499	Ukraina	4879
2	Białoruś	2329	Białoruś	2604
3	Norwegia	1311	Norwegia	1406
4	USA	972	USA	1004
5	Szwecja	940	Szwecja	1089
6	Litwa	663	Tajwan	631
7	Tajwan	657	Niemcy	594
8	Niemcy	585	Rosja	529
9	Rosja	464	Chiny	515
10	Kanada	456	Czechy	506
11	Chiny	392	Kanada	456
12	Kazachstan	375	Kazachstan	382
13	Czechy	326	Litwa	360
14	Indie	324	Indie	263
15	Nigeria	258	Wietnam	184
16	Wietnam	174	Nigeria	218
Specyfiką Polski jest to, że wykorzystując swoją pozycję regionalną osiągnęliśmy silną pozycję na rynku edu-
kacji akademickiej u naszych wschodnich sąsiadów. Swoistym fenomenem jest trzecie miejsce Norwegii. Zaska-
kuje natomiast dopiero 17. pozycja Słowacji, której obywatele tradycyjnie studiują głównie na uczelniach czeskich. Zupełnie innym kierunkiem jest pozyskiwanie studentów II i III stopnia z krajów rozwiniętych - co pomogłoby
rozbudowywać nasze centra doskonałości i wnieść trochę świeżego powietrza do skostniałego nieco świata
akademickiego. W tej sprawie różnorodne programy badawcze jak sprawdzony już Erasmus (wraz z Erasmus
Mundus) stanowić mogą wartościową pomoc. Zarówno wykorzystywanie istniejących „marek" edukacyjnych oraz
tworzenie nowych (jak działalność szkół prywatnych) wyznaczają drogę, którą warto iść.

4.	STUDENCI ZAGRANICZNI W POLSCE W ŚWIETLE STATYSTYK	Wiodące kierunki i regiony Wnioski z ubiegłorocznego Raportu się potwierdzają. Nie daje się zauważyć wyraźnego podziału związanego
przykładowo z geografią (wschód-zachód) - tradycyjne centra akademickie dominują statystykę. Wykres 10. Rozkład wojewódzki ilości i udziału procentowego studentów zagranicznych w Polsce, 2010 Tabela 7. Rozkład wojewódzki liczby i udziałów procentowych studentów zagranicznych w Polsce, 2010	Województwo	Studenci zagraniczni 2010 (wg GUS)
liczba	% w skali kraju
dolnośląskie	2094	9,75%
kujawsko-pomorskie	317	1,48%
lubelskie	2005	9,34%
lubuskie	84	0,39%
łódzkie	1108	5,16%
małopolskie	2294	10,68%
mazowieckie	6276	29,23%
opolskie	188	0,88%
podkarpackie	1128	5,25%
podlaskie	1186	5,52%
pomorskie	1121	5,22%
śląskie	736	3,43%
świętokrzyskie	35	0,16%
warmińsko-mazurskie	162	0,75%
wielkopolskie	1898	8,84%
zachodniopomorskie	842	3,92%
legenda powyżej 11,00%
6,00%-10,99%
2,00%-5,99%
0,1%-1,99% Dane: GUS 2011 Sytuacja zmienia się nieco, gdy wyniki przeniesiemy na poziom regionów. Poza regionem/województwem
warmińsko-mazurskim, wyraźnie widać że regiony wschodnio-południowe mają wyższy odsetek studentów za-
granicznych niż te zachodnie. Jest to oczywiście spowodowane specyficznym dla Polski otwarciem na studentów

20 Studenci zagraniczni w Polsce 2011 z Ukrainy i Białorusi, którzy chętniej korzystają z ofert uczelni położonych bliżej ich ojczystych miejscowości.
W obu przypadkach wyróżnia się województwo/region mazowiecki. Potencjał naukowo-dydaktyczny stolicy ma
tu znaczenie dominujące. Tabela 8. Rozkład wojewódzki i regionalny liczby studentów zagranicznych w Polsce, 2010 15-19,9% [ ] 20% i powyżej liczba studentów	%	studentów	w	skali	kraju śląski	3018	14,05%	pomorski	2280	10,62%
podlasko-lubelski	3191	14,86%
mazowiecki	7384	34,39%
małopolski	3457	16,10%
warmińsko-mazurski	162	0,95%
wielkopolski	1982	9,23%
Dane: GUS 2011 4.2.	Otwarcie się na świat - studenci z krajów w Polsce (wciąż) egzotycznych Tabela 9. pokazuje uczelnie o największej bezwzględnej liczbie studentów zagranicznych. Na czołowych
miejscach znalazły się oczywiście najsilniejsze uniwersytety polskie oraz szkoły medyczne. Warte odnotowania
są też wysokie pozycje szkół prywatnych - aktywnie pozyskujących studentów z zagranicy. O ile liczby bezwzględne dobrze ilustrują potencjał dydaktyczny uczelni to odsetek studentów zagranicznych
do ogólnej liczny studentów w uczelni pokazuje wyraźnie przyjętą taktykę działania wielu jednostek akademickich.
W tym zestawieniu dominują znów uczelnie medyczne (6 w pierwszej dziesiątce), ale w wielu innych przypadkach
widać, jak studenci międzynarodowi traktowani są jako istotny składnik rozwoju edukacyjnego uczelni. W przy-
padku przekroczenia 5% granicy udziału obcokrajowców mamy już do czynienia z realną internacjonalizacją
uczelni - nawet gdy uczestniczą oni w wyodrębnionych kursach. Do liderów od lat zalicza się tu Uczelnia Łazar-
skiego, Collegium Civitas w Warszawie, Wyższa Szkoła Informatyki i Zarządzania w Rzeszowie czy Akademia
Leona Koźmińskiego. Region

Rozdział 4. Studenci zagraniczni w Polsce w świetle statystyk 21 Tabela 9. Uczelnie o najwyższej liczbie studentów zagranicznych, 2010	Uczelnie o najwyższej liczbie studentów zagranicznych w roku 2010
Miejsce	Nazwa uczelni	Liczba studentów zagranicznych
1	Uniwersytet Warszawski	1703
2	Uniwersytet Jagielloński	1290
3	Uniwersytet Medyczny im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu	1059
4	Uniwersytet Medyczny w Lublinie	896
5	Wyższa Szkoła Informatyki i Zarządzania w Przemyślu	859
6	Gdański Uniwersytet Medyczny	649
7	Uniwersytet Wrocławski	628
8	Uniwersytet w Białymstoku	618
9	Warszawski Uniwersytet Medyczny	599
10	Politechnika Warszawska	544
11	Pomorska Akademia Medyczna w Szczecinie	499
12	Uczelnia Łazarskiego	487
13	Akademia Medyczna im. Piastów Śląskich we Wrocławiu	452
14	Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu	410
15	Szkoła Główna Handlowa w Warszawie	367
16	Śląski Uniwersytet Medyczny w Katowicach	358
17	Politechnika Wrocławska	357
18	Uniwersytet Medyczny w Łodzi	327
19	Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie	295
20	Uniwersytet Łódzki	293
21	Uniwersytet Medyczny w Białymstoku	262
22	Akademia Leona Koźmińskiego w Warszawie	254
23	Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie	231
24	Uniwersytet Gdański	223
25	Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie	221
26	Wyższa Szkoła Menedżerska w Warszawie	219
27	Szkoła Wyższa Psychologii Społecznej w Warszawie	213
28	Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II	210
29	Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie	181
30	Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu	171
31	Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Zamościu	160
32	Wyższa Szkoła Biznesu - National-Louis University w Nowym Sączu	157
33	Politechnika Krakowska im. Tadeusza Kościuszki	156
34	Politechnika Gdańska	154
35	Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu	154
36	Politechnika Łódzka	152
37	Polsko-Czeska Wyższa Szkoła Biznesu i Sportu w Nowej Rudzie	150
38	Wyższa Szkoła Stosunków Międzynarodowych i Komunikacji Społecznej w Chełmie	137
39	Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie	130
40	Akademia Humanistyczno-Ekonomiczna w Łodzi	128
41	Wyższa Szkoła Zarządzania i Administracji w Zamościu	128
42	Akademia Morska w Szczecinie	121
43	Politechnika Białostocka	121
44	Państwowa Szkoła Wyższa im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej	117
45	Wyższa Szkoła Ekonomiczno-Informatyczna w Warszawie	104
46	Akademia Górniczo-Hutnicza im. Stanisława Staszica w Krakowie	103
47	Collegium Civitas w Warszawie	100
48	Uniwersytet Przyrodniczy we Wrocławiu	89
49	Wyższa Szkoła Hotelarstwa i Gastronomii w Poznaniu	89
50	Uniwersytet Opolski	87
51	Wyższa Szkoła Handlu i Finansów Międzynarodowych im. F. Skarbka w Warszawie	87
52	Wyższa Szkoła Finansów i Zarządzania w Białymstoku	86
Powyższa grupa uczelni kształci 82% studentów zagranicznych w Polsce!	17146
Dane: GUS 2011

22 Studenci zagraniczni w Polsce 2011 Tabela 10. Uczelnie o najwyższym udziale % studentów zagranicznych, 2010 Uczelnie o najwyższym udziale studentów zagranicznych w stosunku do ogółu studentów	Poz.	Nazwa	stud. ogółem	stud. zagr.	% stud. zagran.
1	Pomorska Akademia Medyczna w Szczecinie	3543	499	14,08%
2	Uniwersytet Medyczny im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu	8349	1059	12,68%
3	Uniwersytet Medyczny w Lublinie	7257	896	12,35%
4	Gdański Uniwersytet Medyczny	5463	649	11,88%
5	Uczelnia Łazarskiego w Warszawie	4214	487	11,56%
6	Wyższa Szkoła Przedsiębiorczości i Nauk Społecznych w Otwocku	620	71	11,45%
7	Wyższa Szkoła Handlu i Finansów Międzynar. im. F. Skarbka w Warszawie	850	87	10,24%
8	Wyższa Szkoła Informatyki i Zarządzania w Rzeszowie	8848	859	9,71%
9	Akademia Medyczna im. Piastów Śląskich we Wrocławiu	5915	452	7,64%
10	Collegium Civitas w Warszawie	1421	100	7,04%
11	Warszawski Uniwersytet Medyczny	9258	599	6,47%
12	Zachodniopomorska Szkoła Biznesu w Szczecinie	1743	104	5,97%
13	Uniwersytet Medyczny w Białymstoku	4660	262	5,62%
14	Wyższa Szkoła Hotelarstwa i Gastronomii w Poznaniu	1606	89	5,54%
15	Wyższa Szkoła Zarządzania i Administracji w Zamościu	2467	128	5,19%
16	Akademia Leona Koźmińskiego w Warszawie	5424	254	4,68%
17	Państwowa Wyższa Szkoła Wschodnioeuropejska w Przemyślu	1408	60	4,26%
18	Śląski Uniwersytet Medyczny w Katowicach	8464	358	4,23%
19	Wyższa Szkoła Turystyki i Języków Obcych w Warszawie	1074	45	4,19%
20	Uniwersytet w Białymstoku	15669	618	3,94%
21	Uniwersytet Medyczny w Łodzi	8510	327	3,84%
22	Wyższa Szkoła Biznesu - National-Louis University w Nowym Sączu	4383	157	3,58%
23	Szkoła Główna Handlowa w Warszawie	10396	367	3,53%
24	Akademia Morska w Szczecinie	3508	121	3,45%
25	Wyższa Szkoła Ekonomiczno-Informatyczna w Warszawie	3095	104	3,36%
26	Uniwersytet Warszawski	54313	1703	3,14%
27	Państwowa Szkoła Wyższa im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej	3963	117	2,95%
28	Wyższa Szkoła Agrobiznesu w Łomży	1717	49	2,85%
29	Wyższa Szkoła Kultury Społecznej i Medialnej w Toruniu	448	12	2,68%
30	Wyższa Szkoła Menedżerska w Warszawie	8531	219	2,57%
31	Uniwersytet Jagielloński	50755	1290	2,54%
32	Wyższa Szkoła Finansów i Zarządzania w Białymstoku	3813	86	2,26%
33	Akademia Muzyczna im. Karola Szymanowskiego w Katowicach	874	19	2,17%
34	Wyższa Szkoła Zarządzania Edukacją we Wrocławiu	3610	73	2,02%
35	Poznańska Wyższa Szkoła Biznesu	1101	22	2,00%
36	Uniwersytet Wrocławski	32639	628	1,92%
37	Wyższa Szkoła Hotelarstwa, Gastronomii i Turystyki w Warszawie	1625	31	1,91%
38	Szkoła Wyższa Psychologii Społecznej w Warszawie	12205	213	1,75%
39	Politechnika Warszawska	32719	544	1,66%
40	Szkoła Wyższa Rzemiosł Artystycznych i Zarządzania we Wrocławiu	123	2	1,63%
41	Wyższa Szkoła Gospodarki w Bydgoszczy	5111	79	1,55%
42	Wszechnica Polska - Szkoła Wyższa TWP w Warszawie	4052	59	1,46%
43	Wyższa Szkoła Społeczno-Przyrodnicza im. W. Pola w Lublinie	3310	48	1,45%
44	Akademia Polonijna w Częstochowie	1561	22	1,41%
45	Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II	16627	210	1,26%
46	Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Gorzowie Wielkopolskim	3962	50	1,26%
47	Uniwersytet Papieski Jana Pawła II w Krakowie	2797	34	1,22%
48	Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie	24571	295	1,20%
49	Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie	15903	181	1,14%
50	Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie	20747	231	1,11%
51	Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa im. ks. B. Markiewicza w Jarosławiu	3817	42	1,10%
Dane: GUS 2011

Rozdział 4. Studenci zagraniczni w Polsce w świetle statystyk 23 4.3.	Najczęściej wybierane kierunki studiów Najczęściej wybierane przez obcokrajowców kierunki studiów to oczywiście medycyna i stomatologia oraz
zarządzanie, marketing i szeroko pojęte studia ekonomiczne. Stosunkowo istotną grupą studentów są też ci,
którzy studiują na uczelniach artystycznych - szczególnie muzycy. Co prawda ilościowo nie jest to grupa zbyt
wyróżniająca się ilościowo w ogólnych zestawieniach, ale znaczącą w stosunku do ogółu kształcących się na
uczelniach artystycznych w Polsce. Tabela 11. Preferencje studentów zagranicznych w Polsce co do wyboru kierunku studiów, 2010	Lp.	Kierunek studiów	Liczba studentów z zagranicy wybierających kierunek	% studentów na danym kierunku
36	Technologia chemiczna	72 0,3%
37	I rok studiów bez określonego kierunku	69	0,3%
38	Farmacja	69	0,3%
39	Informatyka i ekonometria	68	0,3%
40	Nawigacja	67	0,3%
41	Grafika	67	0,3%
42	Towaroznawstwo	66	0,3%
43	Górnictwo i geologia	64	0,3%
44	Automatyka i robotyka	61	0,3%
45	Zarządzanie i marketing	60	0,3%
46	Biotechnologia	59	0,3%
47	Matematyka	58	0,3%
48	Filozofia	57	0,3%
49	Architektura wnętrz	48	0,2%
50	Makrokierunek: International Business	46	0,2%
51	Architektura krajobrazu	46	0,2%
52	Kosmetologia	45	0,2%
53	Ogrodnictwo	40	0,2%
54	Pielęgniarstwo	39	0,2%
55	Edukacja artystyczna - plastyka	39	0,2%
56	Lotnictwo i kosmonautyka	37	0,2%
57	Realizacja obrazu filmowego, TV i foto	35	0,2%
58	Bezpieczeństwo wewnętrzne	35	0,2%
59	Historia sztuki	34	0,2%
60	Wzornictwo	33	0,2%
61	Archeologia	33	0,2%
62	Leśnictwo	32	0,2%
63	Geografia	30	0,1%
64	Fizyka	30	0,1%
65	Transport	29	0,1%
66	Logistyka	29	0,1%
67	Biologia	29	0,1%
68	Zdrowie publiczne	28	0,1%
69	Geodezja i kartografia	27	0,1%
70	Chemia	27 0,1%
Lp.	Kierunek studiów	Liczba studentów z zagranicy wybierających kierunek	% studentów na danym kierunku
1	Kierunek lekarski	5038	24,1%
2	Zarządzanie	1953	9,3%
3	Stosunki międzynarodowe	1339	6,4%
4	Ekonomia	1152	5,5%
5	Filologia ogółem	1121	5,4%
6	Turystyka i rekreacja	939	4,5%
7	Kierunek lekarsko-dentystyczny	631	3,0%
8	Informatyka	547	2,6%
9	Prawo	485	2,3%
10	Finanse i rachunkowość	432	2,1%
11	Pedagogika	427	2,0%
12	Europeistyka	385	1,8%
13	Administracja	380	1,8%
14	Politologia	358	1,7%
15	Psychologia	354	1,7%
16	Filologia polska	294	1,4%
17	Dziennikarstwo i komunikacja społeczna	240	1,1%
18	Teologia	229	1,1%
19	Kulturoznawstwo	217	1,0%
20	Międzynarodowe stosunki gospodarcze	212	1,0%
21	Mechanika i budowa maszyn	192	0,9%
22	Budownictwo	176	0,8%
23	Architektura i urbanistyka	161	0,8%
24	Weterynaria	148	0,7%
25	Socjologia	146	0,7%
26	Fizjoterapia	135	0,6%
27	Historia	130	0,6%
28	Elektronika i telekomunikacja	128	0,6%
29	Elektrotechnika	110	0,5%
30	Makrokierunek (Automatyka, Robotyka, ...)	103	0,5%
31	Instrumentalistyka	103	0,5%
32	Inżynieria środowiska	101	0,5%
33	Wychowanie fizyczne	91	0,4%
34	Zarządzanie i inżynieria produkcji	88	0,4%
35	Ochrona środowiska	75	0,4%
Dane: GUS 2011 W powyższej tabeli podającej liczby studentów zagranicznych w Polsce na poszczególnych kierunkach stu-
diów ukazano jedynie pierwszych 70 kierunków, na których studiowali obcokrajowcy. Widać więc spory rozrzut
zainteresowań studentów-obcokrajowców, którzy pojawili się w sumie na 143 spośród 179 prowadzonych w tym
roku kierunków, co stanowi 80% oferty akademickiej.

24 Studenci zagraniczni w Polsce 2011 Obserwowane wyżej zjawiska widać też na kolejnych diagramach - obrazujących procentowy udział różnych
typów uczelni w obsłudze studentów zagranicznych. Wykres 11. Studenci zagraniczni w Polsce - podział na typy uczelni, 2010 Zródfo: GUS 2011 Zestawienie z rokiem poprzednim pozwala dostrzec tendencje zmian: Wykres 12. Liczba studentów zagranicznych według typów uczelni, 2009-2010

Rozdział 4. Studenci zagraniczni w Polsce w świetle statystyk 25 Porównanie danych w wartościach bezwzględnych (por. tabela poniżej) pokazuje wyraźnie, że uczelnie pu-
bliczne absorbują mniej więcej trzykrotnie więcej studentów zagranicznych niż niepubliczne. Znamienne też jest, że
uczelnie niepubliczne koncentrują się zdecydowanie częściej na kierunkach ekonomiczno-menadżerskich oraz za-
wodowych (kryjących się w kategorii „wyższe szkoły pozostałe"). Wyraźnie widać jak uczelnie prywatne uzupełniają
ofertę uczelni niepublicznych, świadomie nie konkurując w dziedzinach kierunków podstawowych (uniwersytety)
i medycznych. Zwraca uwagę jeszcze jedna kwestia. Uczelnie niepubliczne w chwili obecnej w większym stopniu
zadbały o rekrutację nowych kandydatów. Odsetek studentów pierwszego roku - którzy pozostaną jeszcze w uczel-
ni przez kilka lat - jest zdecydowanie wyższy i wynosi 37,7% wobec jedynie 24,2% w grupie uczelni publicznych. Tabela 12. Studenci zagraniczni w Polsce na różnych typach uczelni, 2010	Grupy uczelni	ogółem	w tym
kobiety	na I roku studiów
OGÓŁEM	21474	10934	5980
WYŻSZE SZKOŁY PUBLICZNE	15831	7907	3880
UNIWERSYTETY	6221	3646	1410
WYŻSZE SZKOŁY TECHNICZNE	1860	452	475
WYŻSZE SZKOŁY ROLNICZE	441	258	110
WYŻSZE SZKOŁY EKONOMICZNE	896	460	232
WYŻSZE SZKOŁY PEDAGOGICZNE	113	68	43
AKADEMIE MEDYCZNE	5101	2429	1053
AKADEMIE WYCHOWANIA FIZYCZNEGO	110	52	33
WYŻSZE SZKOŁY ARTYSTYCZNE	372	198	116
WYŻSZE SZKOŁY TEOLOGICZNE	27	5	4
WYŻSZE SZKOŁY POZOSTAŁE	664	326	397
SZKOŁY RESORTU OBRONY NARODOWEJ	26	13	7
WYŻSZE SZKOŁY NIEPUBLICZNE	5643	3027	2100
UNIWERSYTETY	210	115	47
WYŻSZE SZKOŁY TECHNICZNE	96	37	47
WYŻSZE SZKOŁY ROLNICZE	49	19	37
WYŻSZE SZKOŁY EKONOMICZNE	2472	1216	939
WYŻSZE SZKOŁY PEDAGOGICZNE	54	36	10
AKADEMIE WYCHOWANIA FIZYCZNEGO	0	0	0
WYŻSZE SZKOŁY ARTYSTYCZNE	11	9	3
WYŻSZE SZKOŁY TEOLOGICZNE	114	29	22
WYŻSZE SZKOŁY POZOSTAŁE	2637	1566	995
Analiza kierunków przyjazdów do Polski potwierdza znaną prawdę o zdecydowanej dominacji studentów
z Ukrainy i Białorusi. Trzecie miejsce utrzymuje w roku 2010 Norwegia, a najnowsze dane pokazują wzrost liczby
studentów ze Szwecji kosztem młodych Amerykanów: Wykres 13. Przyjazdy studentów do Polski według krajów, 2010 Źródto: UNESCO 2010

26 Studenci zagraniczni w Polsce 2011 Podobnie układa się dynamika przyrostu liczby studentów z poszczególnych krajów w ostatnim pięcioleciu:
Wykres 14. Dynamika wzrostu liczby studentów z wybranych krajów, 2005-2010 Ciekawe obserwacje socjologiczne można wysnuć z analizy odsetka udziału kobiet w ogólnej liczbie studen-
tów. W przypadku studentów pochodzących zza naszej wschodniej granicy jest on wyraźnie wyższy i oscyluje
wokół 60%. W przypadku innych krajów przeważają mężczyźni - najniższy poziom w przypadku studentów z Taj-
wanu (38,8%). Tabela 13. Udział procentowy kobiet w ogólnej liczbie studentów zagranicznych w Polsce, w wybranych krajach, 2010	Kraj	ogółem	kobiety	odsetek
Ukraina	4879	3030	62,1%
Białoruś	2604	1559	59,9%
Norwegia	1406	774	55,0%
Szwecja	1089	559	51,3%
USA	1004	440	43,8%
Tajwan	631	245	38,8%
Niemcy	594	272	45,8%
Rosja	529	329	62,2%
Chiny	515	245	47,6%
Czechy	506	242	47,8%
Kanada	456	215	47,1%
Litwa	360	228	63,3%
Inne	6361	2566	40,3%
Źródto: GUS 2011

Rozdział 4. Studenci zagraniczni w Polsce w świetle statystyk 27 Omawiane wcześniej istniejące kierunki migracji studenckich do Polski możemy prześledzić również w skali
poszczególnych województw. Zarówno diagram pokazujący rozkład kontynentów, jak i rozkład według krajów
najczęściej wysyłających studentów do Polski wskazują na dużą różnorodność. Wykres 15. Studenci zagraniczni w poszczególnych województwach według kontynentów, 2010

28 Studenci zagraniczni w Polsce 2011 Kolejne zestawienia5 ukazują priorytety większości uczelni oferujących studia kandydatom z zagranicy. Oto
przykładowo wybrane fragmenty zestawień wojewódzkich ukazujące 25 najczęściej obieranych kierunków studiów: W województwie dolnośląskim - poza dominującą pozycją studiów medycznych - zauważamy uniwersalność
UWr. i PWr. oraz klarowną specjalizację Polsko-Czeskiej Szkoły Biznesu z Nowej Rudy. Wyższa Szkoła Menedżer-
ska zawdzięcza stosunkowo wysokie miejsce oddziałowi zamiejscowemu w Brnie. 5 Pełniejsze zestawienia danych z wszystkich województw w Aneksach, str. 29-61

Rozdział 4. Studenci zagraniczni w Polsce w świetle statystyk	29 W województwie małopolskim nie ulega dyskusji dominująca rola UJ, który (wraz z prawie 50% studentów
medycyny) siedmiokrotnie przewyższa drugi w zestawieniu Uniwersytet Ekonomiczny. Kolejne uczelnie kształcą
obcokrajowców głównie w wybranych, nielicznych specjalnościach: WSB z Nowego Sącza (zarządzanie i marke-
ting), AGH (górnictwo, budownictwo, elektronika), Politechnika Krakowska (architektura) itd. Ciekawe jest poja-
wienie się w zestawieniu Uniwersytetu JP II (teologia).

30 Studenci zagraniczni w Polsce 2011

Rozdział 4. Studenci zagraniczni w Polsce w świetle statystyk 31 Województwo mazowieckie obejmuje swoim zasięgiem aż 83 uczelni i stąd rozkład danych jest tu zdecydo-
wanie bardziej różnorodny. Dominująca jest rola bardzo uniwersalnej oferty UW oraz duży udział Uniwersytetu
Medycznego w ogólnej liczbie ponad 4,5 tys. studentów obcokrajowców. Wieloma poszukiwanymi kierunkami
studiów (w zakresie swojej specjalizacji) mogą się pochwalić potentaci: PW, SGH, SGGW, UKSW, Zwraca uwagę bardzo wysoka pozycja dwóch uczelni prywatnych: Uczelni Łazarskiego i Akademii Koźmiń-
skiego. Pozostałe uczelnie mogą się pochwalić zdecydowanie mniejszymi liczbami studentów zagranicznych
zgrupowanych z reguły na 1-2 kierunkach studiów. W pierwszej dwudziestce mieści się Uniwersytet Muzyczny
kształcący 50 muzyków i kompozytorów w roku 2010. Sytuacja w innych województwach jest jeszcze mniej zróżnicowana. Pojedyncze uczelnie dominują w regio-
nie, a inne koncentrują się na kilku-, kilkunastoosobowych zespołach studentów zagranicznych. Wyraźnie widać,
że zagadnienie otwarcia się na studentów zagranicznych jest wciąż traktowane bardziej jako eksperyment na
niewielką skalę, niż kierunek działalności edukacyjnej uczelni. Masowe kształcenie obcokrajowców - poza uczel-
niami medycznymi - nie występuje. Oprac. dr Wojciech M. Marchwica

ANEKS I Studenci zagraniczni na poszczególnych uczelniach w podziale na województwa według kierunków studiów
(wybrano najpopularniejsze kierunki). Dane GUS - stan na dzień 30.11.2010.

Aneks I - Studenci w województwach w podziale na kierunki 33

34 Studenci zagraniczni w Polsce 2011

Aneks I - Studenci w województwach w podziale na kierunki	35

36	Studenci	zagraniczni	w	Polsce	2011

Aneks I - Studenci w województwach w podziale na kierunki	37

38	Studenci	zagraniczni	w	Polsce	2011

Aneks I - Studenci w województwach w podziale na kierunki	39

)

Aneks I - Studenci w województwach w podziale na kierunki 41

42 Studenci zagraniczni w Polsce 2011

Aneks I - Studenci w województwach w podziale na kierunki	43

44 Studenci zagraniczni w Polsce 2011

Aneks I - Studenci w województwach w podziale na kierunki 45

46 Studenci zagraniczni w Polsce 2011

CD Aneks II - Studenci w województwach w podziale na kraje

un O Studenci zagraniczni w Polsce 2011

Aneks II - Studenci w województwach w podziale na kraje	51

Studenci zagraniczni w Polsce 2011

Aneks II - Studenci w województwach w podziale na kraje

Aneks II - Studenci w województwach w podziale na kraje	55

c.d. tabeli na str. 57 Studenci zagraniczni w Polsce 2011

Ln CD

Studenci cudzoziemcy w woj. pomorskim Studentów łącznie	Gdański Uniwersytet Medyczny	Uniwersytet Gdański	Politechnika Gdańska	Wyższa Szkota Turystyki i Hotelarstwa w Gdańsku Europejska Szkota Hotelarstwa, Turystyki i Przedsiębiorczości - Szkota Wyższa w Sopocie	Wyższa Szkota Bankowa z siedzibą w Gdańsku	Akademia Muzyczna im. Stanisława Moniuszki w Gdańsku	Akademia Marynarki Wojennej im. Bohaterów Westerplatte w Gdyni	Wyższa Szkoła Zarządzania w Gdańsku	Akademia Pomorska w Słupsku	Akademia Sztuk Pięknych w Gdańsku	Ateneum-Szkoła Wyższa w Gdańsku	Akademia Morska w Gdyni Pomorska Wyższa Szkoła Humanistyczna w Gdyni Akademia Wychowania Fizycznego i Sportu im. Jędrzeja Śniadeckiego w Gdańsku Wyższa Szkota Administracji i Biznesu im. E. Kwiatkowskiego w Gdyni	Gdańska Wyższa Szkoła Administracji	Gdańska Wyższa Szkoła Humanistyczna Powszechna Wyższa Szkoła Humanistyczna„Pomerania"w Chojnicach	Szkoła Wyższa Prawa i Dyplomacji Wyższa Szkota Turystyki i Hotelarstwa w Gdańsku as o Dane: GUS 2011 Studenci zagraniczni w Polsce 2011

Aneks II - Studenci w województwach w podziale na kraje 61

Studenci cudzoziemcy w woj. świętokrzyskim	Łącznie	Ukraina	Armenia
Studentów łącznie	35	21	4
1.	Uniwersytet Humanistyczno-PrzyrodniczyJana Kochanowskiego w Kielcach	9	3	1
2.	Wyższa Szkoła Ekonomii, Turystyki i Nauk Społecznych w Kielcach	9	7
3.	Wyższa Szkoła Ekonomii i Prawa im. prof. E. Lipińskiego w Kielcach	6	5	1
4.	Wyższa Szkoła Handlowa im. B. Markowskiego w Kielcach	5	3	1
5.	Wyższa Szkoła Umiejętności im. St. Staszica w Kielcach	3	1	1
6.	Wszechnica Świętokrzyska w Kielcach	2	1
7.	Politechnika Świętokrzyska w Kielcach	1	1
Studenci cudzoziemcy
w woj. warmińsko-mazurskim Olsztyńska Szkoła Wyższa im. Józefa Rusieckiego Olsztyńska Wyższa Szkoła Informatyki i Zarządzania im. prof. T. Kotarbińskiego PWSZ w Elblągu Prywatna Wyższa Szkoła Zawodowa w Giżycku
Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie
Wyższa Szkoła Informatyki i EkonomiiTWP w Olsztynie Studentów łącznie 162	31	20	20	16	15	12 2 1 2
1 25	20	17	16 14	1 Dane: GUS 2011 Arabia Saudyjska

Studenci zagraniczni w Polsce 2011

Studenci cudzoziemcy w woj. zachodniopomorskim Studentów łącznie Pomorski Uniwersytet Medyczny w Szczecinie	Akademia Morska w Szczecinie Zachodniopomorska Szkoła Biznesu w Szczecinie	Uniwersytet Szczeciński	Politechnika Koszalińska Zachodniopomorski Uniwersytet Technologiczny w Szczecinie Szczecińska Szkoła Wyższa Collegium Balticum	Akademia Sztuki w Szczecinie	Wyższa Szkoła Ekonomiczno-Turystyczna	w Szczecinie	Stargardzka Szkoła Wyższa Stargardinum w	Starogardzie Szczecińskim Wyższa SzkołaTechniczno-Ekonomiczna w Szczecinie as Dane: GUS 2011 Studenci zagraniczni w Polsce 2011