Przedmiotem artykułu są reguły prowadzenia biznesu w Polsce w kontekście przystąpienia do Unii Europejskiej, ujęte z perspektywy nowego instytucjonalizmu. Punktem wyjścia artykułu jest założenie, że wzajemne oddziaływania pomiędzy instytucjami formalnymi i nieformalnymi, prowadząc do równowagi względnie nierównowagi instytucjonalnej, decydują ostatecznie o kształcie gospodarki i jej efektywności. Zgodnie z tym założeniem, Autorzy analizują cztery rodzaje relacji zachodzących pomiędzy formalnymi i nieformalnymi regułami prowadzenia biznesu w Polsce: (1) wpływu restrykcyjności przepisów na nieformalne powiązania pomiędzy administracją a biznesem; (2) zależności pomiędzy niską efektywnością prawa w zakresie prowadzenia biznesu a nieformalnymi reakcjami dostosowawczymi; (3) oddziaływania prawa unijnego na strategie prowadzenia biznesu; (4) oddziaływań globalnej gospodarki na zakres i formy współpracy pomiędzy administracją a biznesem. Analiza materiału empirycznego dostarcza podstaw do budowy czterech modeli instytucjonalnych, opisujących reguły prowadzenia biznesu w Polsce: „antagonistycznego”, w którym administracja i biznes dążą do wzajemnie sprzecznych celów, „równoległego”, w ramach którego instytucje formalne i nieformalne tworzą odrębne porządki, „alternatywnego”, w którym pojawiają się nowe, unijne rozwiązania formalne, oraz „zintegrowanego”, zachęcającego aktorów do realizacji wspólnych celów.

From the perspective of ‘new institutionalism’, this article studies the rules of doing business in Poland in the context of the country’s accession to the European Union. The article's starting point is the premise that interaction between formal and informal institutions leads to an institutional balance or imbalance and determines the final shape of the economy and its effectiveness. Accordingly, the authors analyze four types of relations occurring between the formal and informal rules of doing business in Poland: (1) the influence of the restrictiveness of regulations on informal relations between the public administration and business; (2) the relation between the low effectiveness of the law in regards to running a business and informal adaptive reactions; (3) the effects of EU law on business strategies; (4) the effects of the global economy on the extent and forms of cooperation between the public administration and business. Analysis of empirical material provides a basis for constructing four institutional models of the rules of doing business in Poland: the ‘antagonistic’ model, in which the administration and business are striving for mutually exclusive goals; the ‘parallel’ model, where formal and informal institutions create separate orders; the ‘alternative’ model, in which formal, new, EU solutions are created; and the ‘integrated’ model, where actors are encouraged to realize common aims.